Şiddetli Geçimsizlik Nedeniyle Boşanma Davası

Şiddetli geçimsizlik nedeniyle boşanma davası, evlilik birliğinin temelinden sarsıldığı ve ortak hayatın artık sürdürülemez hale geldiği durumlarda başvurulan en yaygın boşanma yoludur. Uygulamada açılan boşanma davalarının büyük çoğunluğu Türk Medeni Kanunu’nun 166/1 maddesine dayanmaktadır.

Bu içerikte; şiddetli geçimsizliğin hukuki anlamı, hangi davranışların dava konusu yapılabileceği, ispat süreci, dava aşamaları, talep edilebilecek haklar ve örnek dilekçe detaylı şekilde açıklanmaktadır.

Ancak unutulmamalıdır ki; şiddetli geçimsizlik iddiasının ispatlanamaması halinde dava reddedilebilir ve bu durum hak kaybına yol açabilir. Bu nedenle sürecin doğru hukuki temele dayandırılması büyük önem taşır.

Boşanma davalarında kusur değerlendirmesi, delil sunumu ve talep stratejisi davanın sonucunu doğrudan etkiler. Özellikle çekişmeli boşanma niteliğindeki şiddetli geçimsizlik davalarında hukuki hata yapılması, nafaka ve tazminat haklarının kaybına sebep olabilir.

TMK’da düzenlenen diğer özel ve genel boşanma nedenlerini görmek için Türk Medeni Kanunu’ndaki boşanma sebepleri yazımıza göz atabilirsiniz.

Şiddetli Geçimsizlik Nedir?

Evlilik birlikteliğinin kurulmasından sonra bu birlikteliğini temelinden sarsacak her türlü davranış şiddetli geçimsizlik olarak tanımlanır. Ayrıca Türk Medeni Kanunumuzun 166/1 maddesi ve şiddetli geçimsizlik nedeniyle boşanma davası için verilmiş yargı kararları bu şekildeki geçimsizliklerin evlilik birlikteliğinin temelinden sarsacak ölçüde olması gerektiğini savunmuştur. 

Şiddetli Geçimsizlik Sebepleri

Şiddetli geçimsizlik sebeplerine genellikle TMK 161 – 166 maddeleri arasında düzenlenmiş özel boşanma sebepleri örnek gösterilir. Aşağıdaki tabloda sık dava konusu yapılan şiddetli geçimsizlik sebepleri ile yasal dayanakları sıralanmıştır. 

Şiddetli Geçimsizlik Sebepleri	İlgili Madde
Zina (aldatma nedeniyle boşanma)	TMK md. 161
Hayata kast, fiziksel ve ağır şiddet	TMK md. 162
Pek kötü veya onur kırıcı davranış	TMK md. 162
Suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme	TMK md. 163
Terk (en az 6 ay ve ihtar şartı ile)	TMK md. 164
Akıl hastalığı (resmi sağlık kurulu raporu ile belgelendirilmesi gerekir)	TMK md. 165
Sürekli hakaret, ilgisizlik, şiddetli ve sürekli tartışmalar	TMK md. 166/1
Güven sarsıcı davranışlar	TMK md. 166/1
Ekonomik sorumlulukların yerine getirilmemesi	TMK md. 166/1
Uzun süredir fiilen ayrı yaşama	TMK md. 166/1

Zinanın özel boşanma sebebi olarak nasıl değerlendirildiğini ve ispat şartlarını detaylı olarak Zina Nedeniyle Boşanma Davası başlıklı yazımızda inceleyebilirsiniz.

Evlilik Birliğinin Temelinden Sarsılması Örnekleri

• Eşin sürekli hakaret etmesi, aşağılaması veya toplum içinde küçük düşürmesi
• Fiziksel şiddet veya fiziksel şiddet tehdidi 
• Baskı, yıldırma, aşağı kontrol etme gibi psikolojik şiddet
• Duygusal uzaklaşma ve eşe karşı ilgisizlik
• Sadakat yükümlülüğünün ihlali (zina / aldatma)
• Aşırı kıskançlık ve buna bağlı kısıtlayıcı davranışlar
• Eşin aile bireylerine karşı hakaret ve saygısızlık
• Ortak konutu terk etmeye zorlama
• Ortak konutu terk etme
• Ekonomik sorumlulukların yerine getirilmemesi
• Alkol, kumar veya madde bağımlığı
• Yüz kızartıcı suçların işlenmesi
• Eşe karşı kasten yaralama
• Birlikte yaşamaktan kaçınma

Önemli Not: Evlilik birliğinin temelinden sarsılması örneklerinin çoğaltılması mümkündür. Ancak unutmamak gerekir ki bu durumların şiddetli geçimsizlik nedeniyle boşanma davası konusu yapılabilmesi için evlilik birliğinin çekilemez hale gelmiş olması gerekir. Bu husus genellikle mahkemenin takdirine bırakılmıştır. 

Şiddetli Geçimsizlik Nedeniyle Boşanma Davasına Konu Olabilecek Davranışlar

Şiddetli geçimsizliği, evlilik birlikteliğini temelinden sarsacak ve ortak hayatı çekilemez hale getirecek davranışlar olarak tanımlayabiliriz. Bu nedenle ortak hayıtın sürdürülemez hale gelmesine sebep olabilecek farklı davranışlar şiddetli geçimsizlik nedeniyle boşanma davasına konu yapılabilir. En sık dava konusu yapılan davranışlar ve özelliklerini ise aşağıdaki gibi özetlememiz mümkündür. 

Fiziksel ve Psikolojik Şiddet

Fiziksel ve psikolojik şiddet Türk Medeni Kanunumuzun 162 maddesinde yer alan “Hayata Kast, Pek Kötü veya Onur Kırıcı Davranış” nedeniyle boşanma davasının konusu da yapılabilmektedir. Ancak TMK 162 maddesinde belirtilmiş durum şiddetli geçimsizliğe nazaran çok daha ağırdır. Ancak TMK 166/1 maddesi ile benzer şekildeki ancak daha hafif olarak nitelendirilebilecek fiziksel ve psikolojik şiddet yine evlilik birlikteliğinin temelinden sarsmış olması koşulu ile boşanma davasına konu yapılabilir. 

Sadakat Yükümlülüğünün İhlali

Şiddetli geçimsizlik nedeniyle boşanma davasına konu olan bir başka durum ise yine özel boşanma sebepleri ile benzerlik gösteren sadakat yükümlülüğünün ihlali şeklinde gerçekleşmektedir. Sadakat yükümlülüğünün ihlali zaman zaman zina nedeniyle boşanma davasına konu olsa da kısmen farklı yönleri vardır. Daha çok eşlerin diğer üçüncü kişiler ile duygusal veya benzer yakınlaşmaları sadakat yükümlülüğünün ihlali olarak değerlendirilebilmektedir. Bu durumda zina fiilinin gerçekleşmiş olması kesin bir şekilde ortaya konulması halinde davanın TMK 161 maddesine dayandırılarak açılması daha avantajlı olacaktır. 

Ekonomik Sorumlulukların Yerine Getirilmemesi

Evlilik birlikteliğinin kurulması ile birlikte eşlere bir takım yükümlülükler de yüklenir. İşte ekonomik yükümlülüklerden bunlardan sadece birisidir. Ekonomik sorumlulukların yerine getirilmemesi kendisini herhangi bir işte çalışmamak şeklinde gösterebileceği gibi, kumar veya alkol bağımlılığı gibi de kendisini gösterebilir. Bu noktada diğer özel boşanma sebeplerinden farklı şekilde yine bu ekonomik sorumlulukların yerine getirilmemesinin evlilik birlikteliğini temelinden sarsmış olması koşulu ile dava açılabilir. 

Ortak Yaşamın Fiilen Son Bulması veya Sürekli Çatışma Hali

Eşlerin birbirine karşı ilgisizliği veya duygusal kopukluk zamanla beraberinde farklı sorunları da getirir. Buna en önemli örnek ise ortak yaşamın fiilen son bulmasıdır. Eşler arasındaki evlilik birlikteliği içerisindeki sürekli şekildeki tartışma ve çatışma hali doğal olarak eşleri birbirinden uzaklaştıracaktır. Bu şekildeki bir şiddetli geçimsizlik hali de mahkemelerce sıklıkla evlilik birlikteliğinin temelinden sarsılması nedeni olarak görülmektedir. 

Sevgi, Saygı ve Güven Duygusunun Zedelenmesi

Şiddetli geçimsizlik nedeniyle boşanma davası konusu yapılan ve sıklıkla karşılaştığımız bir başka durum ise eşler arasındaki sevgi, saygı ve güven duygusunun zedelenmesi veya tamamen kaybolmasıdır. Eşler arasındaki böylesi bir durumun beraberinde şiddetli geçimsizliği getireceğinden kuşku yoktur. Ayrıca özellikle sevgi, saygı veya duygusal bağın kopmuş olması yine her iki eş için evlilik birlikteliğini çekilemez hale getirebilecek önemli bir unsurdur. 

Şiddetli Geçimsizliğin Belirtileri

• Eşler arasındaki sürekli şekildeki sözlü tartışmalar
• İletişim bozuklukları
• Duygusal uzaklaşma
• İlgisizlik
• Eşlerin birbirine karşı hakaret veya aşağılama şeklindeki davranışları
• Fiziksel şiddet tehdidi
• Güven sorunları
• Eşin sosyal ilişkilerinin kısıtlanması
• Ekonomik ihmaller
• Ortak hayattan uzaklaşma

Şiddetli Geçimsizlik Nedeniyle Boşanma Davası Süreçleri

Şiddetli geçimsizlik nedeniyle açılan davalarda en önemli unsur ispat yüküdür. Davacı eş, evlilik birliğinin temelinden sarsıldığını somut delillerle ortaya koymalıdır.

Bu kapsamda en sık kullanılan deliller şunlardır:

• Tanık beyanları

• WhatsApp ve mesaj kayıtları

• Hastane raporları

• Kolluk tutanakları

• Sosyal medya içerikleri

• Ekonomik ihmale ilişkin banka kayıtları

Deliller hukuka uygun şekilde elde edilmiş olmalıdır. Aksi halde mahkeme tarafından değerlendirme dışı bırakılabilir.

• Şiddetli geçimsizliğe neden olan fiil ve davranışların tespit edilmesi / belirlenmesi
• Şiddetli geçimsizliğe neden olan fiil ve davranışlara yönelik delillerin toplanması
• Şiddetli geçimsizlik nedeniyle boşanma dava dilekçesinin hazırlanması
• Boşanma davasının açılması
• Dilekçeler aşaması, dilekçelerin taraflara tebliğe ve cevap dileklerinin tebliğ edilmesi
• Ön inceleme duruşması
• Tahkikat ve delillerin incelenmesi
• Duruşma aşaması
• Karar aşaması
• İstinaf veya temyiz süreci
• Kararın kesinleşmesi

Şiddetli geçimsizlik nedeniyle boşanma davası ve benzer dava süreçleri hakkında daha detaylı bilgilere “Boşanma Dava Süreci” başlıklı yazımızdan ulaşabilirsiniz. 

Şiddetli Geçimsizlik Nedeniyle Boşanma Davası Dilekçe Örneği

… AİLE MAHKEMESİ’NE

Davacı : 

Adı ve Soyadı : (Ad, soyadı, açık kimlik bilgileri ve TC No)

Adres : …

Davalı : 

Adı ve Soyadı : (Ad, soyadı, açık kimlik bilgileri ve TC No)

Adres : …

DAVA KONUSU : Şiddetli Geçimsizlik Nedeniyle Boşanma ve Nafaka ve Çocuğun Velayeti Talebi

AÇIKLAMALAR : 

1. Yukarıda açık kimlik bilgileri yazılı davalı ile … tarihinde evlenmiş bulunmaktayız. Bu evlilik birlikteliğimiz yaklaşık olarak … yıl sürmüştür. 
2. Davalı eşin ilgisizlik davranışları, hakaret ve aşağılama boyutundaki hareketlerine bağlı olarak evlilik birlikteliği içerisinde süreklilik arz edecek şekilde tartışmalar yaşanmaya başlanmıştır. Davalı eşin; 

• Hakaret ve küçük düşürücü davranışları, 
• Ortak hayata ilişkin yükümlülüklerin yerine getirilmemesi,
• Farklı güven sarsıcı davranışları
• Ekonomik sorumsuzlukları,

Nedeniyle evlilik birlikteliği temelinden sarsıldığı gibi ortak hayat davalı eş açısından çekilemez hale gelmiştir. 

1. Evlilik birlikteliğini çekilemez hale getiren tüm bu davranışlar davalı eşin kusurlu hareket ve tutumlarından kaynaklanmaktadır. Bu durum da davalı eşin kusurlu olduğunun açık bir göstergesidir. 
2. Davalı eşin kusurlu hareketleri nedeniyle evlilik birlikteliğinin çekilemez hale gelmesi ayrıca … doğumlu ortak çocuğumuzu da olumsuz bir şekilde etkilemektedir. Bu durumda çocuğun üstün menfaati ile bağdaşmamaktadır.

HUKUKİ NEDENLER : Türk Medeni Kanunumuzun 166/1 ve ilgili maddeleri

DELİLLER : Tanık beyanları, ses ve kamera kayıtları, sosyal hizmet raporları ve her türlü diğer yasal deliller

SONUÇ VE TALEP : Yukarıda izah etmiş olduğum nedenlerden dolayı; 

1. Davacı ve davalı eşin şiddetli geçimsizlik nedeniyle boşanmalarına,
2. Çocuğun velayetinin davacı eşe verilmesine,
3. Kusur oranları dikkate alınarak ve tarafların ekonomik koşulları doğrultusunda maddi ve manevi tazminata hükmedilmesine, 
4. İştirak nafakasına hükmedilmesine,
5. Yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı eşe yükletilmesine,

Karar verilmesi arz ve talep olunur. (Tarih ve İmza)

Genel şablon ve diğer boşanma sebeplerine ilişkin örnek metinlere Çekişmeli Boşanma Dilekçesi Örneği içeriğimizden ulaşabilirsiniz.

SIK SORULAN SORULAR

Şiddetli Geçimsizlik Nedeniyle Boşanma Davasında Hakim Neler Sorar?

Boşanma davalarında genellikle hakimin tarafları yönelteceği sonular boşanma sebeplerinin varlığının tespit edilmesine yöneliktir. Şiddetli geçimsizlik nedeniyle boşanma davasında öncelikle, bu nedenlerin nelerden ibaret olduğu ve evlilik birlikteliğinin temelinden sarsılıp sarsılmadığına yönelik sorular taraflara yöneltilir. Devamında ise eşlerin kusur oranlarının tespit edilmesi ve çocuğun velayeti talebi bulunması halinde buna ilişkin sorular taraflara yöneltilebilir. Genellikle hakimin taraflara yönelteceği sorular eşler arasındaki uyuşmazlığa göre değişiklik gösterir. 

Şiddetli Geçimsizlik Nedeniyle Boşanma Davasında Neler Talep Edilebilir?

Diğer boşanma davalarında talep edilebilecek tüm haklar şiddetli geçimsizlik nedeniyle boşanma davası içinde geçerlidir. Yine benzer şekilde; çocuğun velayeti, nafaka veya tazminat gibi talepler bu boşanma davası içinde geçerlidir. 

Uygulamada en sık yapılan hatalardan biri, nafaka veya tazminat taleplerinin dava dilekçesinde açıkça belirtilmemesidir. İlk dilekçede talep edilmeyen bazı hakların sonradan talep edilmesi mümkün olmayabilir. Bu nedenle taleplerin dava açılırken eksiksiz şekilde ileri sürülmesi önemlidir.

Şiddetli Geçimsizlik Nedeniyle Boşanma Davası Nerede Açılır?

Şiddetli geçimsizlik nedeniyle boşanma davası da diğer boşanma davalarında olduğu gibi Aile Mahkemelerinde açılmaktadır. Ayrıca Aile Mahkemesi bulunmayan adliyelerde ise bu görev Asliye Hukuk Mahkemesine aittir. Yetkili mahkemeler ise yine davacı veya davalının ikamet etmiş olduğu yer mahkemesi veya tarafların son olarak ikamet etmiş oldukları yer mahkemesidir. 

Şiddetli Geçimsizlik Nedeniyle Boşanma Davası Ne Kadar Sürer?

Niteliği itibariyle şiddetli geçimsizlik nedeniyle boşanma davası daha çok çekişmeli boşanma olarak kabul edilir. Çekişmeli boşanma davaları ise anlaşmalı boşanma davalarına göre daha uzun sürebilmektedir. Eşler arasındaki uyuşmazlığın niteliği tam olarak belirlenmeden boşanma davalarının ne kadar sürede karara bağlanacağı önceden kestirilmesi oldukça zordur. 

Şiddetli geçimsizlik nedeniyle boşanma süreci her dosyada farklılık gösterebilir. Kusur durumu, deliller ve talepler davanın seyrini doğrudan etkiler. Hak kaybı yaşamamak ve süreci doğru yönetebilmek için bir boşanma hukuku avukatından destek alınması önemlidir.