Mirastan feragat sözleşmesi, miras bırakan ile müstakbel mirasçısı arasında, mirasçının ileride doğacak miras hakkından karşılıklı ya da karşılıksız olarak vazgeçmesini düzenleyen bir miras sözleşmesidir (TMK m. 528). Sözleşme yalnızca miras bırakan hayattayken yapılabilir, miras bırakanın bizzat katılımını gerektirir ve geçerli olması için resmî vasiyetname şeklinde, yani noter (ya da sulh hâkimi) önünde ve iki tanıkla düzenlenmesi zorunludur (TMK m. 545). Geçerli bir feragatle feragat eden kişi mirasçılık sıfatını kaybeder: mirastan pay alamaz, saklı pay ya da tenkis talep edemez, buna karşılık terekenin borçlarından da sorumlu olmaz. Karşılıklı (ivazlı) feragat, sözleşmede aksi yazılmadıkça feragat edenin çocuklarını da bağlar; karşılıksız (ivazsız) feragat ise yalnızca feragat edeni etkiler. Aşağıda sözleşmenin şartları, noterde nasıl yapıldığı, türleri ve sonuçları, kimler lehine feragat edilebileceği, ortadan kaldırılması ve iptali ile ölümden sonra yapılan “feragat”ın hukuki durumu açıklanmaktadır.
İçindekiler
ToggleMirastan Feragat Sözleşmesi Nedir, Ne İşe Yarar?
Türk hukukunda kişi, sağlığında mirasçılarıyla mirasın akıbetini önceden düzenleyebilir. Bunun en güçlü araçlarından biri mirastan feragattir. Vasiyetnameden farkı, tek taraflı değil iki taraflı olması ve miras bırakanın tek başına dönememesidir.
Uygulamada en sık şu amaçlarla yapılır:
- Aile şirketinin, tarlanın ya da işletmenin parçalanmaması için bazı çocuklara sağlıkta karşılık verilip diğerine bırakılması
- İkinci evliliklerde eşlerin, önceki evlilikten olan çocukların mirasını korumak için birbirlerinin mirasından feragat etmesi
- Yurt dışına yerleşmiş ya da ekonomik durumu iyi olan bir çocuğun, payını kardeşleri lehine bırakması
- Miras bırakanın sağlığında bir çocuğuna büyük bir kazandırma (ev, sermaye) yapması karşılığında o çocuğun ileride mirastan pay istememesi
Feragat, saklı paylı mirasçıları da kapsar. Normalde miras bırakan çocuklarının ya da eşinin saklı payına dokunamaz; ancak saklı paylı mirasçının kendi rızasıyla yaptığı feragat geçerlidir. Saklı payın ne olduğu ve hangi mirasçıların bu korumaya sahip olduğu konusu ayrı bir yazının konusudur; burada önemli olan, feragatin bu korumayı da ortadan kaldırmasıdır.
Mirastan Feragat Sözleşmesinin Şartları
| Şart | Açıklama | Dayanak |
|---|---|---|
| Taraflar | Miras bırakan ile yasal ya da atanmış mirasçısı. Miras bırakan sözleşmeyi bizzat yapmalıdır; temsilci aracılığıyla yapılamaz | TMK m. 528, 503 |
| Ehliyet | Miras bırakanın ayırt etme gücüne sahip ve ergin olması, kısıtlı olmaması gerekir. Feragat eden mirasçının da fiil ehliyetine sahip olması aranır; küçük ya da kısıtlı ise yasal temsilci ve vesayet makamı izni gerekir | TMK m. 503, 462 |
| Zaman | Yalnızca miras bırakan hayattayken. Ölümden sonra yapılan “feragat” bu sözleşme değildir | TMK m. 528; Yargıtay uygulaması |
| Şekil | Resmî vasiyetname şekli: taraflar iradelerini aynı anda resmî memura (noter, sulh hâkimi) bildirir, sözleşmeyi resmî memur ve iki tanığın önünde imzalar | TMK m. 545, 532 |
| Tanıklar | Ergin, ayırt etme gücüne sahip, okuryazar olmalı; tarafların eşi, üstsoy ve altsoy kan hısımları, kardeşleri ve bunların eşleri tanık olamaz | TMK m. 536 |
Şekil şartı Yargıtay uygulamasında sıkı yorumlanır. Adi yazılı bir kâğıtla, mühürle, yalnızca imza onaylı bir taahhütnameyle ya da miras bırakanın katılmadığı bir belgeyle yapılan feragat geçersizdir. Tanık yasağına aykırılık da sözleşmeyi iptal edilebilir hâle getirir; örneğin miras bırakanın damadının tanık olduğu bir sözleşme Yargıtay tarafından şekle aykırı bulunmuştur. Buna karşılık mirastan feragat sözleşmesinin, vasiyetnameden farklı olarak, ölümden sonra sulh hâkimine açılmak üzere teslim edilmesi gerekmez.
Mirastan Feragat Sözleşmesi Nasıl Yapılır? Noterde Adım Adım
- Taslak hazırlanır. Feragatin kapsamı (tüm miras hakkı mı, yalnızca saklı pay mı), karşılık varsa ne olduğu ve ne zaman ödeneceği, altsoya etkisi ve belirli kişiler lehine olup olmadığı yazılır. Taslak notere önceden iletilirse işlem hızlanır.
- Tanıklar belirlenir. İki tanık, taraflarla yakın akrabalığı bulunmayan kişilerden seçilmelidir. Bazı noterler tanık temin edebilir.
- Taraflar ve tanıklar birlikte notere gider. Miras bırakan ve feragat eden mirasçı bizzat bulunur; kimlik belgeleri yeterlidir. Noter, tarafların ehliyetini ve iradelerinin serbest olduğunu kontrol eder. Yaşlı ya da hasta miras bırakanlar için ayırt etme gücünü gösteren yakın tarihli bir sağlık raporu alınması, ileride çıkabilecek iptal iddialarına karşı önemli bir güvencedir.
- Sözleşme okunur ve imzalanır. Taraflar iradelerini notere bildirir, sözleşmeyi noter ve iki tanığın önünde imzalar. Tanıklar, tarafların beyanlarını kendi önlerinde yaptığını ve ayırt etme gücüne sahip göründüklerini onaylar.
- Karşılık ödenir. İvazlı feragatte bedelin banka yoluyla ödenmesi ve sözleşmede ödeme biçiminin açıkça gösterilmesi, sonradan doğabilecek “ivaz ödenmedi” uyuşmazlıklarını önler. Karşılık bir taşınmazsa tapuda ayrıca devir işlemi yapılır.
Noter ücreti, harç ve noterlik ücret tarifesine göre hesaplanır; ivazlı sözleşmelerde karşılığın değeri ücreti etkileyebilir. Kesin tutarı işlemi yapacak noterden öğrenmek gerekir.
İvazlı ve İvazsız Mirastan Feragat
| İvazsız (karşılıksız) feragat | İvazlı (karşılıklı) feragat | |
|---|---|---|
| Ne olur? | Mirasçı hiçbir karşılık almadan miras hakkından vazgeçer | Mirasçı bir para, taşınmaz ya da başka bir değer karşılığında vazgeçer |
| Altsoya etkisi | Yalnızca feragat edeni bağlar; feragat eden miras bırakandan önce ölürse onun çocukları halefiyet yoluyla mirasçı olabilir | Sözleşmede aksi yazılmadıkça feragat edenin altsoyunu da bağlar (TMK m. 528/2) |
| Ortadan kaldırma | Tarafların yazılı anlaşmasıyla | Tarafların yazılı anlaşmasıyla; ivaz ödenmezse dönme hakkı (TMK m. 547) |
| Tenkis yönünden | — | Feragat karşılığında verilen değerler, saklı payları zedeliyorsa tenkise tabidir (TMK m. 565/1-2) |
İvazın değeri miras payından düşük olsa bile sözleşme bu nedenle geçersiz olmaz; Yargıtay, karşılığın düşüklüğünü tek başına iptal sebebi saymamaktadır. Ancak karşılık, diğer mirasçıların saklı paylarını zedeleyecek büyüklükteyse diğer saklı paylı mirasçılar ölümden sonra tenkis isteyebilir.
Belirli Kişiler Lehine Feragat
Feragat, belirli bir kişi lehine yapılabilir; örneğin “kardeşim Ayşe lehine feragat ediyorum”. Bu durumda lehine feragat edilen kişi herhangi bir sebeple mirasçı olmazsa (miras bırakandan önce ölürse, mirası reddederse) feragat hükümsüz kalır ve feragat eden mirasçılık hakkını geri kazanır (TMK m. 529/1).
Bir altsoy, belirli bir kişi göstermeden feragat ederse, feragat sözleşmede aksi yazılmadıkça ortak kökten gelen ve feragat edenin mirasçı olmamasından yararlanacak en yakın altsoy lehine yapılmış sayılır (TMK m. 529/2). Örneğin üç kardeşten biri babasının mirasından feragat ederse, bu feragat kural olarak diğer iki kardeş lehine sayılır; feragat edilen pay babanın kendi kardeşlerine ya da sağ kalan eşin payını artıracak biçimde kullanılmaz.
Mirastan Feragatin Sonuçları
- Mirasçılık sıfatı sona erer. Feragat eden, miras bırakanın ölümünde mirasçı sayılmaz; mirasçılık belgesinde yer almaz. Mirasçılık belgesinin düzenlenmesinde feragat sözleşmesinin notere ya da mahkemeye sunulması gerekir; noter, vasiyetname ve miras sözleşmesi bulunan hâllerde belge vermez ve mahkemeye yönlendirir.
- Saklı pay ve tenkis hakkı kalmaz. Feragat eden, miras bırakanın sağlararası kazandırmalarına karşı tenkis davası açamaz.
- Tereke borçlarından sorumlu olmaz. Kural olarak mirasçı olmadığı için terekenin borçlarını ödemez. İstisna: Miras bırakanın ölümünde tereke borçları ödenmezse, feragat eden ve mirasçıları, ölümden önceki son beş yıl içinde feragat karşılığında aldıkları değerler ölçüsünde ve ölüm gününde hâlâ zenginleşmiş durumda oldukları miktarla sınırlı olarak alacaklılara karşı sorumludur (TMK m. 530). Bu kural, borçlu bir kişinin malvarlığını mirastan feragat karşılığı çocuklarına aktarmasını önlemek içindir.
- Miras bırakanın diğer tasarrufları etkilenmez. Feragat eden kişi, miras bırakanın vasiyetnameyle kendisine bıraktığı belirli bir malı (vasiyet alacağı) yine de alabilir; feragat sözleşmesi bunu açıkça kapsamıyorsa.
Mirastan Feragat Sözleşmesi Ortadan Kaldırılabilir mi, İptal Edilebilir mi?
Tek taraflı dönülemez. Miras bırakan ya da feragat eden, sözleşmeden tek başına cayamaz; Yargıtay bu konuda yerleşik görüştedir.
Sözleşme şu yollarla ortadan kalkar:
- Tarafların yazılı anlaşması: Miras sözleşmesi tarafların yazılı anlaşmasıyla her zaman ortadan kaldırılabilir (TMK m. 546/1). Bu anlaşma için resmî şekil aranmaz; ancak ispat kolaylığı için noterde yapılması önerilir.
- İvazın ödenmemesi: Karşılık sözleşmeye uygun olarak ödenmez veya güvenceye bağlanmazsa, ivaz isteme hakkı olan taraf borçlar hukuku hükümlerine göre sözleşmeden dönebilir (TMK m. 547).
- Mirasçılıktan çıkarma sebebi: Sözleşmeden sonra feragat eden taraf, mirasçılıktan çıkarma sebebi oluşturan bir davranışta bulunursa (örneğin miras bırakana ya da yakınlarına karşı ağır bir suç işlerse), miras bırakan sözleşmeyi tek taraflı olarak ortadan kaldırabilir (TMK m. 546/2).
- İptal davası: Miras bırakanın ölümünden sonra, sözleşmenin ehliyetsizlik, yanılma, aldatma, korkutma, hukuka ya da ahlaka aykırılık veya şekle aykırılık nedeniyle iptali istenebilir (TMK m. 557). Dava, iptal sebebini ve kendi hakkını öğrenmeden itibaren bir yıl, her hâlde ölümden itibaren on yıl içinde açılmalıdır (TMK m. 559). Aldatma ya da korkutma iddiasını ileri süren bunu ispatla yükümlüdür; noterdeki işlem kaydı ve tanık beyanları delil olarak değerlendirilir.
Ölümden Sonra Mirastan Feragat Olur mu?
Hayır. Mirastan feragat sözleşmesi ancak miras bırakan hayattayken yapılabilir. Miras bırakanın ölümünden sonra “mirastan feragat ediyorum” demenin hukuki karşılığı farklıdır ve üç ayrı yola karşılık gelir:
| Yol | Ne zaman? | Sonucu |
|---|---|---|
| Mirasın reddi | Ölümü öğrenmeden itibaren 3 ay içinde sulh hukuk mahkemesine beyanla (TMK m. 605–606) | Mirasçılık sıfatı geriye dönük olarak sona erer; borçlardan da kurtulunur. Payı, reddeden hiç yokmuş gibi diğer mirasçılara geçer |
| Miras payının devri | Ölümden sonra, mirasçılar arasında yazılı sözleşmeyle (TMK m. 677) | Mirasçılık sıfatı devam eder; pay belirlenen kişiye geçer. Borçlardan sorumluluk sürer |
| Paylaşma sözleşmesi ya da tapuda payın devri | Tereke paylaşılırken | Mirasçı payını diğer mirasçılara bırakır; tapuda devir harcı ve vergi doğabilir |
Ayrıca henüz açılmamış bir miras hakkında, mirasçının miras bırakanın katılımı olmadan diğer mirasçılarla ya da üçüncü kişiyle yaptığı sözleşme geçersizdir (TMK m. 678). Kardeşlerin, anne ya da baba hayattayken kendi aralarında “ben mirastan pay istemiyorum” diye imzaladığı belge, noterde yapılmış olsa bile mirastan feragat sözleşmesi değildir ve hukuki sonuç doğurmaz.
Eşler Arasında Mirastan Feragat
Eşler de birbirlerinin mirasından feragat edebilir; bu, özellikle ikinci evliliklerde ya da önemli malvarlığı bulunan çiftlerde kullanılır. Burada iki ayrı rejim karıştırılmamalıdır: mal rejimi (evlilik içinde edinilen malların boşanma ya da ölüm hâlinde nasıl paylaşılacağı) ile miras hakkı farklı kurumlardır. Mal rejimi sözleşmesiyle katılma alacağı düzenlenebilir, ancak bu, eşin miras payını kaldırmaz; miras payı için ayrıca mirastan feragat sözleşmesi gerekir. Mal rejimi sözleşmesinin şekli ve içeriği evlilik sözleşmesi (mal rejimi sözleşmesi) yazısında, eşin yasal miras payının ne kadar olduğu ise eşin miras payı yazısında anlatılmıştır.
Boşanma, eşler arasındaki yasal mirasçılığı zaten sona erdirir; boşanma davası sürerken eşlerden biri ölürse ve davaya mirasçılar devam edip diğer eşin kusurunu ispat ederse sağ kalan eş mirasçı olamaz (TMK m. 181/2). Bu nedenle eşler arasındaki feragat, esas olarak evlilik devam ederken gerçekleşecek bir ölüm için anlam taşır.
Sık Sorulan Sorular
Mirastan feragat sözleşmesi noterde mi yapılır?
Evet; uygulamada noterde, resmî vasiyetname şeklinde ve iki tanıkla yapılır. Sulh hâkimi önünde de yapılabilir. Adi yazılı ya da yalnızca imzası onaylanmış bir belgeyle yapılan feragat geçersizdir.
Babam hayattayken kardeşime mirastan feragat ettiğimi yazıp imzaladım; geçerli mi?
Babanız bu sözleşmenin tarafı değilse ve resmî şekil ile iki tanık kuralı uygulanmadıysa geçerli değildir. Babanız ölünceye kadar mirasçılık hakkınız devam eder.
Feragat ettikten sonra miras bırakan bana mal bırakabilir mi?
Evet. Miras bırakan, feragat sözleşmesine rağmen vasiyetname ya da yeni bir miras sözleşmesiyle feragat edene mal bırakabilir veya onu yeniden mirasçı atayabilir.
Mirastan feragat eden kişinin çocukları mirasçı olur mu?
Karşılıksız feragatte, feragat eden miras bırakandan önce ölürse çocukları onun yerine mirasçı olabilir. Karşılıklı feragatte ise sözleşmede aksi yazılmadıkça çocuklar da mirastan yoksun kalır; çünkü karşılık onların kökünden alınmış sayılır.
Feragat sözleşmesinden vazgeçmek mümkün mü?
Tek taraflı olarak hayır. Miras bırakan ile feragat eden yazılı olarak anlaşırsa sözleşme ortadan kalkar. Karşılık ödenmediyse dönme, irade sakatlığı varsa ölümden sonra iptal davası yolu açıktır.
Mirastan feragat sözleşmesi, imzalandığı anda değil miras bırakanın ölümünde sonuç doğurur; yıllar sonra iptal davasına konu olmaması için şekil, tanık seçimi ve ivazın belgelenmesi baştan doğru kurulmalıdır. Sözleşmenin hazırlanması ve ölüm sonrası uyuşmazlıklar için bursa miras avukatı sayfasından, ikinci evlilik ve eşler arası feragat dosyalarında aile hukuku boyutu için bursa boşanma avukatı sayfasından bilgi alabilirsiniz.
Hukuki Dayanaklar ve Kaynaklar
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 181, 462, 503, 528–530, 532, 536, 545–547, 557, 559, 565, 605–606, 677–678 — Mevzuat Bilgi Sistemi
- 1512 sayılı Noterlik Kanunu — Mevzuat Bilgi Sistemi

Avukat Ataol Ertuğrul Gürlek, Bursa’da boşanma ve aile hukuku alanında hukuki danışmanlık ve dava vekilliği hizmeti sunmaktadır. Anlaşmalı ve çekişmeli boşanma davaları başta olmak üzere; velayet, nafaka, mal paylaşımı ve maddi–manevi tazminat uyuşmazlıklarında müvekkillerine profesyonel destek sağlamaktadır.
Uygulamada edindiği dosya bazlı tecrübe, güncel mevzuat bilgisi ve Yargıtay kararları ışığında geliştirdiği stratejik yaklaşımıyla her davayı somut olayın özelliklerine göre ele almaktadır. Süreç boyunca şeffaf iletişim, hukuki öngörülebilirlik ve sonuç odaklı çalışma prensibi ile hareket etmektedir.