Çekişmeli Boşanma Davasından Vazgeçme

Çekişmeli boşanma davasından vazgeçme, davacı eşin açtığı davayı sonuçlanmadan sona erdirmesidir. Bunun hukuken üç ayrı yolu vardır: davadan feragat, davanın geri alınması ve davanın takip edilmeyerek işlemden kaldırılması. Her üçünde de evlilik devam eder; ancak karşı tarafın rızasının gerekip gerekmediği, aynı sebeple yeniden dava açılıp açılamayacağı ve harç sonuçları birbirinden farklıdır. Vazgeçmenin bir cezası yoktur; yalnızca yatırılan harç ve masrafların bir kısmı geri alınamaz.

Uygulamada en sık kullanılan yol feragattir. Feragat, Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (HMK) 307–312. maddelerinde düzenlenir; karşı tarafın rızasına bağlı değildir ve kesin hüküm gibi sonuç doğurur. Yani feragat eden eş, aynı olaylara dayanarak bir daha boşanma davası açamaz. Bu nedenle hangi yolu seçtiğiniz, “vazgeçtim” demek kadar önemlidir. Çekişmeli boşanma davası nasıl açılır yazımızda davanın başlangıcını anlattık; bu yazıda davanın nasıl sona erdirileceğini ele alıyoruz.

Anlaşmalı boşanmada vazgeçme farklı işler: Anlaşmalı boşanma, her iki eşin de duruşmada boşanma iradesini hâkim önünde beyan etmesine dayandığından, taraflardan birinin duruşmada “boşanmak istemiyorum” demesi veya protokolden dönmesi davayı anlaşmalı olmaktan çıkarır; dava ya çekişmeli olarak devam eder ya da davacı feragat eder. Bu yazı çekişmeli davaya odaklanmaktadır.

Çekişmeli Boşanma Davası Nasıl Düşer?

Çekişmeli boşanma davası, davacının feragat etmesi, davalının açık rızasıyla davanın geri alınması ya da tarafların duruşmaya gelmemesi üzerine dosyanın işlemden kaldırılıp üç ay içinde yenilenmemesi hâlinde sona erer. Halk arasında “davanın düşmesi” denilen durum, hukuken bu üç yoldan birine karşılık gelir ve sonuçları aynı değildir.

1. Davadan Feragat (HMK 307–312)

Feragat, davacının talep sonucundan tamamen veya kısmen vazgeçmesidir. Dilekçeyle ya da duruşmada sözlü olarak yapılır; hüküm ifade etmesi karşı tarafın ve mahkemenin kabulüne bağlı değildir (HMK 309/2). Mahkeme feragat üzerine davanın feragat nedeniyle reddine karar verir. Feragat beyanı kayıtsız ve şartsız olmalıdır; “eşim şu şartı yerine getirirse vazgeçiyorum” biçimindeki beyan geçerli bir feragat sayılmaz.

Feragatin en önemli sonucu, kesin hüküm gibi sonuç doğurmasıdır (HMK 311). Davada ileri sürülen olaylara (örneğin belirli bir aldatma ya da şiddet olayına) dayanarak yeniden boşanma davası açılamaz. Feragat, yalnızca irade bozukluğu (hata, hile, korkutma) hâllerinde iptal ettirilebilir. Feragat sonrasında gerçekleşen yeni olaylara dayanarak yeni bir dava açmak ise mümkündür.

2. Davanın Geri Alınması (HMK 123)

Davanın geri alınması, davacının davasından vazgeçmesi ancak dava hakkını saklı tutmasıdır. Bunun için davalı eşin açık rızası gerekir. Davalı rıza gösterirse mahkeme davanın açılmamış sayılmasına karar verir; davacı daha sonra aynı sebebe dayanarak yeniden dava açabilir. Davalı rıza göstermezse geri alma mümkün olmaz; davacının önünde feragat etmek ya da davaya devam etmek seçenekleri kalır.

Uygulamada “davamı geri çekmek istiyorum” diyen eşlerin çoğu aslında bu yolu kastetmektedir. Ancak dilekçede yalnızca “davadan vazgeçiyorum” yazılması mahkemece feragat olarak yorumlanabilir. Bu yüzden dava hakkınızı korumak istiyorsanız dilekçede açıkça “HMK 123 uyarınca davamı geri alıyorum” ifadesinin kullanılması ve davalının rızasının dosyaya girmesi gerekir.

3. Dosyanın İşlemden Kaldırılması ve Davanın Açılmamış Sayılması (HMK 150)

Usulüne uygun davet edilen taraflar duruşmaya gelmez veya gelip davayı takip etmeyeceklerini bildirirlerse dosya işlemden kaldırılır. Taraflardan yalnızca biri gelmişse, gelen tarafın talebine göre yargılamaya gelmeyenin yokluğunda devam edilir ya da dosya yine işlemden kaldırılır. İşlemden kaldırılan dava, üç ay içinde taraflardan birinin dilekçesiyle yenilenebilir; bu süre içinde yenilenmezse dava açılmamış sayılır ve kayıt kapatılır.

Bu yol, davacının açık bir beyanı olmadan davayı “kendiliğinden düşürmek” için kullanılır. Ancak dikkat edilmelidir: Davalı eş duruşmaya gelip davanın görülmesini isterse dava yokluğunuzda devam edebilir. Ayrıca açılmamış sayılan davanın yargılama giderleri davacıya yüklenir (HMK 331/3). Davanın açılmamış sayılması kesin hüküm oluşturmadığından aynı sebeple yeniden dava açılabilir.

Üç Yolun Karşılaştırması

Yol	Karşı tarafın rızası gerekir mi?	Aynı sebeple tekrar dava açılabilir mi?	Harç ve gider sonucu
Feragat (HMK 307–312)	Hayır; tek taraflı beyan yeterlidir	Hayır; kesin hüküm gibi sonuç doğurur	Karar ve ilam harcının ilk celsede 1/3’ü, sonrasında 2/3’ü alınır; yargılama giderleri ve karşı taraf vekâlet ücreti davacıya yüklenir
Davanın geri alınması (HMK 123)	Evet; davalının açık rızası şarttır	Evet; dava açılmamış sayılır	Yargılama giderleri davacıya yüklenir; başvurma harcı iade edilmez
İşlemden kaldırma ve açılmamış sayılma (HMK 150)	Rıza aranmaz, ancak davalı duruşmaya gelip davaya devam isteyebilir	Evet; dava açılmamış sayılır	Yargılama giderleri davacıya yüklenir; üç ay içinde yenileme mümkündür, bir aydan sonra yenilemede yeniden harç alınır

Çekişmeli Boşanma Davası Geri Çekilirse Ne Olur?

Hangi yol seçilirse seçilsin ortak sonuç, boşanmanın gerçekleşmemesi ve evliliğin hukuken devam etmesidir. Feragat hâlinde dava feragat nedeniyle reddedilir; geri alma ve işlemden kaldırma hâllerinde ise dava hiç açılmamış sayılır.

Davanın sona ermesiyle birlikte şu sonuçlar doğar:

• Dava süresince verilen tedbir kararları (tedbir nafakası, ortak konutun tahsisi gibi) davanın sona ermesiyle etkisini yitirir. Tedbir nafakasının niteliği için tedbir nafakası yazımıza bakabilirsiniz.
• Davacı, kendi yaptığı masrafları karşı taraftan isteyemez; yargılama giderleri kendi üzerinde bırakılır.
• Davalı eş davada avukatla temsil edilmişse, davacı aleyhine vekâlet ücretine hükmedilir.
• Feragat hâlinde aynı olaylara dayalı yeni dava açma hakkı sona erer; geri alma ve açılmamış sayılma hâllerinde bu hak saklı kalır.

Çekişmeli Boşanma Davasından Vazgeçmenin Cezası Var Mıdır?

Hayır. Dava açmak gibi davadan vazgeçmek de hak arama özgürlüğünün bir parçasıdır; ne adli ne de idari bir yaptırımı vardır. “Vazgeçmenin cezası” olarak algılanan şey, aslında yatırılan harç ve masrafların bir kısmının geri alınamaması ve karşı taraf avukatla temsil edilmişse ona vekâlet ücreti ödenmesidir. Bunlar ceza değil, yargılama giderinin kim üzerinde kalacağına ilişkin kurallardır.

Boşanma Davasını Geri Çekince Para Ödenir Mi, İade Alınır Mı?

Davadan vazgeçmek için ayrıca bir ücret ödenmez; ancak dava açarken yatırılan paranın tamamı da geri alınamaz. Hangi kalemin ne olacağı kaleme göre değişir:

Kalem	Vazgeçme hâlinde ne olur?
Başvurma harcı	Dava açılırken ödenen bu maktu harç iade edilmez.
Peşin karar ve ilam harcı	Feragat ilk celsede yapılırsa harcın üçte biri, daha sonra yapılırsa üçte ikisi alınır (Harçlar Kanunu md. 22). Peşin yatırılan tutar bundan fazlaysa fazlalık istek üzerine iade edilir (Harçlar Kanunu md. 31).
Gider avansı	Tebligat, tanık, bilirkişi gibi masraflar için yatırılan avansın kullanılmayan kısmı, karar kesinleştikten sonra davacıya iade edilir (HMK 333; Gider Avansı Tarifesi md. 5). Dosyaya hesap numarası bildirilmişse iade hesaba yapılır.
Yapılan masraflar	Vazgeçme anına kadar kullanılan tebligat, bilirkişi ve benzeri giderler davacı üzerinde kalır; karşı taraftan istenemez (HMK 312/1).
Karşı taraf vekâlet ücreti	Davalı avukatla temsil ediliyorsa, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi md. 6 uyarınca feragat ön inceleme tutanağı imzalanmadan önce yapılmışsa tarife ücretinin yarısına, sonrasında tamamına hükmedilir.
Kendi avukatınıza ödediğiniz ücret	Avukatınızla yaptığınız sözleşmeye bağlıdır; mahkeme kararından bağımsızdır.

Harç ve avans tutarları her yıl değiştiğinden güncel rakamlar için boşanmada harç ve masraflar yazımıza bakabilirsiniz.

Çekişmeli Boşanma Davasından Vazgeçmek İçin Davalının Onayı Gerekir Mi?

Feragat için gerekmez. HMK 309/2 uyarınca feragatin hüküm ifade etmesi karşı tarafın ve mahkemenin kabulüne bağlı değildir; davalı eş itiraz etse bile mahkeme davayı feragat nedeniyle reddeder. Buna karşılık davayı geri almak, yani dava hakkını saklı tutarak vazgeçmek için davalının açık rızası şarttır (HMK 123). Davalı rıza vermezse davacı ya feragat eder ya da davaya devam eder.

Çekişmeli Boşanma Davasından Vazgeçme Ne Zaman Yapılabilir?

Feragat ve geri alma, hüküm kesinleşinceye kadar her aşamada mümkündür (HMK 310/1 ve 123/1). Dava dilekçesinin verilmesinden hemen sonra, ön inceleme ve tahkikat aşamasında, duruşmada sözlü olarak ya da karar verildikten sonra kanun yolu aşamasında vazgeçilebilir. Karar kesinleştikten sonra ise artık dava yoktur; boşanma gerçekleşmiştir ve vazgeçme mümkün değildir. Kesinleşmenin ne zaman gerçekleştiği için boşanma kararının kesinleşmesi yazımıza bakabilirsiniz.

Karar Verildikten Sonra ve İstinaf Aşamasında Vazgeçme

Yerel mahkeme boşanmaya karar verdikten sonra davacı yine de davadan feragat edebilir. HMK 310/2’ye göre feragat hükümden sonra yapılmışsa, taraflar istinafa başvurmuş olsa dahi dosya kanun yolu incelemesine gönderilmez; ilk derece mahkemesi veya bölge adliye mahkemesi feragat doğrultusunda ek karar verir. Bu ek kararla boşanma hükmü ortadan kalkar ve dava feragat nedeniyle reddedilmiş olur; yani boşanma gerçekleşmez.

Burada iki kavram birbirine karıştırılmamalıdır. “Davadan feragat” boşanmanın gerçekleşmemesi sonucunu doğurur. “İstinaf başvurusundan feragat” ise yalnızca kanun yolu talebinden vazgeçmektir; bu durumda yerel mahkemenin boşanma kararı kesinleşir. Boşanma kararı çıkmış ve evliliği sürdürmek istiyorsanız yapmanız gereken, istinaf başvurusundan değil davanın kendisinden feragat etmektir. Kanun yolu süreci için boşanma davasında istinaf ve temyiz yazımıza bakabilirsiniz.

Yargıtay (Temyiz) Aşamasında Vazgeçme

Dosya temyiz incelemesi için Yargıtay’a gönderildikten sonra feragat edilirse, Yargıtay temyiz incelemesi yapmaksızın dosyayı, feragat hakkında ek karar verilmek üzere hükmü veren mahkemeye gönderir (HMK 310/3). Sonuç istinaf aşamasındakiyle aynıdır: Davadan feragat edilmişse boşanma gerçekleşmez; yalnızca temyiz talebinden vazgeçilmişse alt derece kararı kesinleşir.

Aşamalara Göre Özet Tablo

Yargılama aşaması	Vazgeçme mümkün mü?	Sonucu
Dava açıldı, karar verilmedi	Evet (feragat, geri alma veya takipsiz bırakma)	Dava feragatle reddedilir ya da açılmamış sayılır; evlilik devam eder
Karar verildi, istinaf süresi içinde	Evet	Davadan feragatte mahkeme ek kararla davayı reddeder, boşanma gerçekleşmez; istinafa başvurulmazsa karar kesinleşir
İstinaf aşaması	Evet	Davadan feragatte dosya incelenmez, ek karar verilir, boşanma gerçekleşmez; yalnızca istinaf talebinden feragatte yerel karar kesinleşir
Yargıtay aşaması	Evet	Yargıtay dosyayı ek karar için hükmü veren mahkemeye gönderir
Karar kesinleşti	Hayır	Boşanma gerçekleşmiştir; evlilik ancak yeniden nikâhla kurulabilir

Boşanmaktan Vazgeçtim, Ne Yapmalıyım?

Henüz dava açılmamışsa herhangi bir işlem yapmanız gerekmez. Dava açılmış ve devam ediyorsa, vazgeçme iradenizi davanın görüldüğü aile mahkemesine yazılı dilekçeyle ya da duruşmada sözlü olarak bildirmeniz gerekir. Dilekçeyi, dava başka bir ildeyse bulunduğunuz yerdeki adliye aracılığıyla (muhabere yoluyla) da gönderebilirsiniz. Avukatla temsil ediliyorsanız feragat için vekâletnamede özel yetki bulunması gerekir.

Bildirimden önce şu üç soruyu netleştirmeniz önemlidir:

1. Eşinizle ilişkiyi sürdürecek misiniz, yoksa yalnızca bu davayı sonlandırıp ileride yeniden dava açma ihtimalini saklı mı tutmak istiyorsunuz? İkinci durumda feragat yerine davanın geri alınması (davalının rızasıyla) tercih edilmelidir.
2. Dilekçenizde hangi kavramı kullandığınıza dikkat edin: “feragat” kesin sonuç doğurur, “geri alma” dava hakkını korur.
3. Dava sırasında alınan tedbir nafakası ve diğer tedbirlerin davanın sona ermesiyle kalkacağını göz önünde bulundurun.

Çekişmeli Davayı Anlaşmalı Boşanmaya Dönüştürmek Mümkün Mü?

Boşanmaktan değil yalnızca çekişmeden vazgeçtiyseniz davadan feragat etmenize gerek yoktur. Eşler nafaka, velayet ve mali konularda anlaşmaya varırsa, evlilik en az bir yıl sürmüş olmak kaydıyla, hazırlanacak protokol mahkemeye sunularak dava anlaşmalı boşanma olarak sonuçlandırılabilir. Ayrıntılar için çekişmeli boşanma davası anlaşmalıya dönüşebilir mi yazımıza bakabilirsiniz.

Çekişmeli Boşanma Davasından Vazgeçme Kaç Gün Sürer?

Feragat dilekçesi mahkemeye ulaştıktan sonra hâkim, dilekçeyi dosya üzerinden değerlendirebileceği gibi, özellikle avukatsız yürütülen davalarda feragat iradesini duruşmada bizzat sormayı da tercih edebilir. Bu durumda talep ilk duruşmada karara bağlanır. Verilen feragat kararı da tebliğ edilir ve kanun yolu süresinin geçmesiyle kesinleşir; gider avansının kullanılmayan kısmı bu kesinleşmeden sonra iade edilir.

Boşanma Davasından Feragat Öncesi Bilmeniz Gerekenler

• Feragat, davacının tek taraflı irade beyanıdır; davalının ya da mahkemenin kabulüne bağlı değildir.
• Feragat kayıtsız ve şartsız olmalı; beyan tereddüde yer bırakmamalıdır.
• Feragat kesin hüküm gibi sonuç doğurur; aynı olaylara dayanarak yeniden boşanma davası açılamaz.
• Dava hakkını korumak istiyorsanız feragat değil, davalının rızasıyla geri alma yolunu seçin.
• Hüküm kesinleşinceye kadar, istinaf ve temyiz aşamaları dâhil, feragat mümkündür.
• Yargılama giderleri davacı üzerinde bırakılır; davalı avukatla temsil ediliyorsa vekâlet ücretine hükmedilir.
• Kullanılmayan gider avansı iade edilir; başvurma harcı iade edilmez.

Çekişmeli Boşanma Davasından Vazgeçme (Feragat) Dilekçesi Örneği

Aşağıdaki örnek, davadan feragat içindir. Dava hakkınızı saklı tutmak istiyorsanız “feragat” yerine “HMK 123 uyarınca davamı geri alıyorum” ifadesi kullanılmalı ve davalının rıza beyanı dosyaya eklenmelidir.

T.C. … AİLE MAHKEMESİ’NE

DOSYA NO: …/… Esas

DAVACI: Adı Soyadı: …
T.C. Kimlik No: …
Adres: …

DAVALI: Adı Soyadı: …
Adres: …

KONU: Davadan feragat beyanı ve davanın feragat nedeniyle reddi talebidir.

AÇIKLAMALAR:

1. Mahkemenizin yukarıda esas numarası yazılı dosyasında davacı sıfatıyla taraf bulunmaktayım. Dosyada henüz kesinleşmiş bir hüküm bulunmamaktadır.
2. Davanın açılmasından sonra davalı eşimle aramızdaki koşullar değişmiş olup boşanma yönündeki iradem ortadan kalkmıştır.
3. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 307 ve devamı maddeleri uyarınca, açmış olduğum boşanma davasından herhangi bir baskı altında kalmaksızın, kayıtsız ve şartsız olarak feragat ettiğimi beyan ederim.

HUKUKİ NEDENLER: 6100 sayılı HMK md. 307–312, 4721 sayılı TMK ve ilgili mevzuat.

SONUÇ VE TALEP: Yukarıda açıklanan nedenlerle, davadan feragat ettiğimin kabulü ile davanın feragat nedeniyle reddine karar verilmesini saygılarımla arz ve talep ederim. (Tarih ve İmza)

Sık Sorulan Sorular

Açılan boşanma davası iptal edilebilir mi?

Hukukta “davanın iptali” diye bir işlem yoktur; ancak açılan dava sonuçlanmadan sona erdirilebilir. Bunun yolları feragat (tek taraflı, kesin sonuçlu), davanın geri alınması (davalının rızasıyla, dava hakkı saklı) ve davanın takip edilmeyerek açılmamış sayılmasıdır. Dava dilekçesi verildikten hemen sonra, davalıya tebligat yapılmadan önce de bu yollar kullanılabilir.

Çekişmeli boşanma davasından vazgeçmenin cezası var mı?

Hayır. Vazgeçmenin adli veya idari bir cezası yoktur. Maliyeti, geri alınamayan başvurma harcı, feragat hâlinde alınan karar ve ilam harcının bir kısmı, yapılan masraflar ve davalı avukatla temsil ediliyorsa ona ödenecek vekâlet ücretinden ibarettir.

Boşanma davası kaç gün içinde geri çekilir?

Belirli bir süre sınırı yoktur. Tek koşul, hüküm kesinleşmeden önce bildirimde bulunmaktır. Dava dilekçesinin verildiği gün de, istinaf aşamasında da vazgeçilebilir.

Davadan feragat ettikten sonra aynı nedenle tekrar dava açılabilir mi?

Hayır. Feragat kesin hüküm gibi sonuç doğurduğundan, o davada ileri sürülen olaylara dayanarak yeniden dava açılamaz. Örneğin belirli bir aldatma olayına dayanan davadan feragat eden eş, aynı olaya dayanarak yeni dava açamaz. Feragatten sonra yaşanan yeni olaylar ise yeni bir davanın konusu olabilir. Davanın geri alınması veya açılmamış sayılması hâlinde bu sınırlama yoktur.

Boşanma davasından vazgeçme eşin affedilmesi anlamına gelir mi?

Feragat tek başına “af” beyanı değildir; ancak sonucu bakımından benzer işlev görür. Zina (TMK 161) ve hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış (TMK 162) sebeplerinde affeden eşin dava hakkı zaten yoktur; feragat ise aynı olaya dayalı davayı kesin hüküm etkisiyle kapatır. Her iki durumda da sonuç, o olaya dayanarak yeniden dava açılamamasıdır.

Davadan vazgeçince tedbir nafakası kesilir mi?

Evet. Dava devam ederken verilen tedbir nafakası ve diğer geçici tedbirler, davanın feragat, geri alma veya açılmamış sayılma yoluyla sona ermesiyle birlikte etkisini yitirir. Evlilik devam ettiğinden, ayrı yaşamayı gerektiren haklı bir sebep varsa TMK 197 kapsamında ayrı bir tedbir nafakası davası açılması mümkündür.

Davalı eş davadan vazgeçebilir mi?

Davalı, kendisinin açmadığı bir davadan feragat edemez; feragat yalnızca davacıya aittir. Davalı, davacının geri alma talebine rıza gösterebilir, davayı kabul edebilir ya da karşı dava açmışsa yalnızca kendi karşı davasından feragat edebilir.

Davadan vazgeçmeden önce hukuki destek almalı mıyım?

Feragat geri alınamaz sonuçlar doğurduğundan, hangi yolun seçileceğine karar vermeden önce dosyanın durumunu değerlendirmek önemlidir. Bursa ve çevresinde boşanma süreçleriyle ilgili sorularınız için bursa boşanma avukatı sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.

Hukuki Dayanaklar ve Kaynaklar

• 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu – md. 120 (harç ve gider avansı), 123 (davanın geri alınması), 150 (dosyanın işlemden kaldırılması ve davanın açılmamış sayılması), 307–312 (feragat ve kabul), 331 (açılmamış sayılan davada yargılama giderleri), 333 (avansın iadesi).
• 492 sayılı Harçlar Kanunu – md. 22 (feragat, kabul ve sulhte karar ve ilam harcı), md. 31 (fazla alınan peşin harcın iadesi).
• Hukuk Muhakemeleri Kanunu Gider Avansı Tarifesi – md. 5 (gider avansının iadesi).
• Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi – md. 6 (davanın konusuz kalması, feragat, kabul ve sulhte ücret).
• 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu – md. 161, 162, 166, 197.