Boşanma gündeminizde ve bir yandan da kafanızda korkutucu bir soru dönüyor: “Eski eşime ömür boyu nafaka mı ödeyeceğim?” ya da tam tersine, “Boşandıktan sonra geçimimi nasıl sağlarım, bu nafaka gerçekten süresiz mi?” Kamuoyunda yıllardır tartışılan ve çoğu zaman yanlış anlaşılan bu konu, aslında hukuken göründüğünden çok daha incelikli. Halk arasında “süresiz nafaka” denilen kavram, kanunda ayrı bir nafaka türü değildir; bu ifade, boşanmada yoksulluğa düşecek eşe bağlanan yoksulluk nafakasını tanımlar. Ve en kritik nokta şudur: “süresiz” demek, “hiçbir şekilde kaldırılamaz” demek değildir; kanun, bu nafakanın sona ereceği ya da kaldırılabileceği birçok hal öngörür. Üstelik bu alan, 2026 yılında Anayasa Mahkemesi’nin verdiği bir kararla önemli bir dönüşüm sürecine girmiştir. Bu içerik, süresiz (yoksulluk) nafakanın ne olduğunu, kimlerin alabileceğini, hangi hallerde sona erdiğini ya da kaldırılabileceğini ve güncel hukuki gelişmeleri, mevzuat ve Yargıtay uygulaması çerçevesinde açıklamaktadır.
“Süresiz Nafaka” Aslında Nedir?
Öncelikle bir kavram karmaşasını gidermek gerekir: Türk hukukunda “süresiz nafaka” adında bağımsız bir nafaka türü yoktur. Bu ifade, halk arasında, Türk Medeni Kanunu’nun 175. maddesinde düzenlenen yoksulluk nafakasını tanımlamak için kullanılır.
Kavramın kaynağı, TMK m.175’in metnindeki bir ifadedir. Madde, boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek tarafın, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla, geçimi için diğer taraftan mali gücü oranında “süresiz olarak” nafaka isteyebileceğini düzenlemiştir. İşte “süresiz nafaka” kavramı, bu “süresiz olarak” ibaresinden doğmuştur.
Ancak “süresiz” kelimesi, uygulamada büyük bir yanılgıya yol açar: bu, nafakanın her dosyada mutlaka ömür boyu süreceği anlamına gelmez. Aksine, kanun (TMK m.176) nafakanın kendiliğinden sona erdiği ya da mahkeme kararıyla kaldırılıp azaltılabildiği pek çok hal öngörür. Yani “süresiz” ifadesi, “mahkemenin baştan belirli bir yıl sınırı koymaması” anlamına gelir; “hiçbir şartta bitmez” anlamına değil.
Güncel ve Kritik Gelişme: Anayasa Mahkemesi Kararı (2026)
Bu alandaki en önemli güncel gelişme, uzun süredir devam eden tartışmaların ardından gelmiştir. Kamuoyuna yansıyan bilgilere göre, Anayasa Mahkemesi 4 Haziran 2026 tarihinde, TMK m.175’te yer alan “süresiz olarak” ibaresini iptal etmiştir.
Bu gelişmeyle ilgili yanlış anlaşılmaları önlemek için birkaç kritik noktanın altını çizmek gerekir:
- Yoksulluk nafakası tamamen kalkmadı. İptal edilen, nafaka hakkının kendisi değil, yalnızca maddedeki “süresiz olarak” ibaresidir. Yoksulluğa düşecek eşin nafaka talep etme hakkı devam etmektedir; tartışma, nafakanın süresine ilişkindir.
- Karar henüz yürürlüğe girmemiştir. İptal hükmünün, gerekçeli kararın Resmî Gazete’de yayımlanmasından belirli bir süre sonra yürürlüğe gireceği belirtilmektedir. Yürürlük tarihi ve iptalin doğuracağı somut sonuçlar, gerekçeli karar yayımlandığında netleşecektir.
- Mevcut, kesinleşmiş nafaka kararları kendiliğinden sona ermez. Hâlihazırda bağlanmış olan nafakaların kaldırılması, azaltılması ya da uyarlanması için yine ayrıca hukuki süreç işletilmesi gerekir; karar otomatik bir sonuç doğurmaz.
Bu nedenle, süresiz nafaka konusu şu anda bir geçiş dönemindedir. Somut bir dosyada nafakanın nasıl etkileneceği, gerekçeli kararın içeriğine ve yürürlük tarihine bağlı olacağından, güncel durumun mutlaka takip edilmesi ve dosyaya özel değerlendirme yapılması gerekir.
Yoksulluk Nafakasını Kimler Alabilir? Dört Temel Şart
Süresiz (yoksulluk) nafakaya hükmedilebilmesi için, mahkemenin titizlikle değerlendirdiği dört temel şartın birlikte gerçekleşmesi gerekir:
- 1. Boşanmanın gerçekleşmesi ve talep: Yoksulluk nafakası ancak boşanma halinde ve talep üzerine hükmedilir. Hâkim, tedbir nafakasından farklı olarak, yoksulluk nafakasına kendiliğinden (re’sen) karar veremez; mutlaka istenmesi gerekir. Talep, boşanma davası içinde ya da boşanma sonrasında ayrı bir davayla ileri sürülebilir; nafaka davası nasıl açılır sorusunun ayrıntıları bu ayrı dava yolu için de geçerlidir.
- 2. Yoksulluğa düşecek olmak: Nafaka talep eden eşin, boşanma nedeniyle yoksulluğa düşecek durumda olması gerekir. Yargıtay’ın yerleşik içtihadına göre, asgari ücret düzeyinde bir gelir dahi tek başına yoksulluğu ortadan kaldırıcı sayılmaz; kişinin yaşı, sağlığı, bakmakla yükümlü olduğu kişiler ve yaşam koşulları bir bütün olarak değerlendirilir.
- 3. Daha ağır kusurlu olmamak: Nafaka isteyen eşin, boşanmada diğerinden daha ağır kusurlu olmaması gerekir. Kusursuz, az kusurlu ya da eşit kusurlu eş nafaka alabilir; ancak daha ağır kusurlu olan eş yoksulluk nafakası alamaz.
- 4. Yükümlünün mali gücü: Nafaka, yükümlü eşin mali gücü oranında belirlenir. Yükümlünün ödeme gücü, miktarın tayininde belirleyicidir.
Cinsiyet Ayrımı Yoktur
Kanun “taraf” ifadesini kullanır; kadın-erkek ayrımı yapmaz. Bu nedenle şartları taşıması halinde erkek eş de kadından yoksulluk nafakası alabilir; kadın nafaka öder mi sorusunun yanıtı da tam olarak bu noktada netleşir: belirleyici olan cinsiyet değil, ekonomik durum ve kusur dengesidir. Belirleyici olan cinsiyet değil, ekonomik durum ve kusur dengesidir.
Yoksulluk Nafakası Hangi Hallerde Sona Erer?
Süresiz’ kavramının yarattığı yanılgının aksine, yoksulluk nafakası birçok halde sona erer; nafaka ne zaman kesilir sorusunun yanıtı bu hallerin tamamını kapsar. Bunları iki gruba ayırmak gerekir: kendiliğinden sona erenler ve dava ile kaldırılması gerekenler.
Kendiliğinden (Mahkeme Kararına Gerek Olmadan) Sona Erenler
- Nafaka alacaklısının yeniden evlenmesi: Nafaka alan taraf yeniden resmî nikâhla evlenirse, nafaka kendiliğinden sona erer; ayrıca dava açmaya gerek yoktur (uygulamada kesme işlemi için icra dosyasına durumun bildirilmesi yeterlidir).
- Taraflardan birinin ölümü: Nafaka alan ya da ödeyen taraflardan birinin ölümü halinde nafaka son bulur.
Dava ile Kaldırılması Gerekenler
- Yoksulluğun ortadan kalkması: Nafaka alan tarafın ekonomik durumu düzelirse (iş bulma, miras, düzenli ve yeterli gelir elde etme gibi), nafakanın kaldırılması dava yoluyla istenebilir.
- Evli gibi (fiilen) birlikte yaşama: Nafaka alan tarafın, bir başkasıyla resmî nikâh olmaksızın, evliymiş gibi sürekli ve ortak bir hayat kurması, kaldırma sebebidir.
- Haysiyetsiz hayat sürme: Nafaka alan tarafın, toplum ahlakına aykırı, süreklilik gösteren bir yaşam sürmesi.
Fiili Birliktelik İddiasında İspat Zorluğu
Uygulamada en çok başvurulan kaldırma sebeplerinden biri “evli gibi yaşama”dır; ancak Yargıtay bu konuda ispat çıtasını yüksek tutar. Yargıtay uygulamasına göre, kaldırma için tarafların “aynen evlilik gibi ortak bir hayat kurarak fiilen birlikte yaşaması” gerekir; geçici, ara sıra ya da arkadaşlık düzeyindeki ilişkiler yeterli değildir. Bu durumun somut ve inandırıcı delillerle ispatlanamadığı hallerde, kaldırma talepleri reddedilir. Bu nedenle bu tür bir iddia, sağlam delil toplanmadan ileri sürüldüğünde çoğu zaman sonuçsuz kalır.
Nafakanın Azaltılması ve Artırılması
Yoksulluk nafakası, tümüyle kaldırılmasa dahi, tarafların mali durumundaki esaslı değişikliklere göre uyarlanabilir. Nafaka yükümlüsünün ödeme gücü ciddi biçimde azalırsa nafakanın azaltılması; nafaka alanın ihtiyaçları artar ya da yükümlünün durumu iyileşirse (ve enflasyon gibi koşullar gözetildiğinde) artırılması talep edilebilir. Bu talepler de ayrı bir davayla ileri sürülür ve değişikliğin somut biçimde ortaya konması gerekir.
Süresiz Nafaka Tartışması: İki Bakış Açısı
Süresiz nafaka, yıllardır kamuoyunun en çok tartıştığı hukuki konulardan biri olmuş ve nihayetinde Anayasa Mahkemesi’nin gündemine taşınmıştır. Tartışmanın her iki tarafının argümanlarını tarafsız biçimde özetlemek yararlıdır:
Nafakanın mevcut düzenlemesini savunanların vurguladığı noktalar: Uzun yıllar evlilik nedeniyle iş hayatından kopan, çocuk bakımı ve ev işleri için kariyerinden fedakârlık eden eşin, boşanma sonrası bir anda yoksulluğa düşmesinin önlenmesi gerektiği; nafakanın, evlilik birliği süresince oluşan dayanışmanın bir devamı olduğu; kaldırılması halinde özellikle ekonomik açıdan kırılgan tarafın mağdur olacağı ileri sürülür.
Değişiklik isteyenlerin vurguladığı noktalar: Kısa süren evliliklerde dahi ömür boyu nafaka yükümlülüğünün doğabilmesinin ölçüsüz olduğu; süresiz yükümlülüğün, borçlu tarafın hayatının geri kalanında sürekli bir mali ve hukuki baskı altında kalmasına yol açtığı; tarafların nafakanın kaldırılması için birbirlerinin özel hayatını takip etmek zorunda kaldığı ve bunun yeni ihtilaflar doğurduğu ileri sürülür.
Anayasa Mahkemesi’nin “süresiz olarak” ibaresini iptal eden kararı, bu tartışmada bir dönüm noktası oluşturmuştur; ancak yukarıda belirtildiği üzere, kararın somut sonuçları gerekçeli metin ve yürürlük tarihiyle netleşecektir. Bu konudaki gelişmelerin yakından takip edilmesi önemlidir.
Gerçek Hayat Senaryoları
Senaryo 1: “Süresiz” Sanılan ama Kaldırılan Nafaka
Uygulamada sık görülen bir tablo şudur: yoksulluk nafakası ödeyen bir kişi, “bu nafaka süresiz, ömür boyu ödemek zorundayım” düşüncesiyle hiçbir adım atmaz. Oysa nafaka alan eski eşi, aradan geçen zamanda düzenli ve yeterli bir gelire kavuşarak yoksulluktan çıkmıştır. Yükümlü, bu değişikliği somut delillerle ortaya koyarak nafakanın kaldırılması davası açtığında, mahkeme yoksulluğun ortadan kalktığını tespit ederek nafakayı kaldırabilir. Bu senaryo, “süresiz” ifadesinin “kaldırılamaz” anlamına gelmediğini gösterir.
Senaryo 2: Delilsiz Fiili Birliktelik İddiası
Bir diğer durum: nafaka ödeyen bir kişi, eski eşinin bir başkasıyla birlikte olduğunu düşünerek, “evli gibi yaşıyor” iddiasıyla nafakanın kaldırılması davası açar; ancak elinde bu durumu kanıtlayan somut ve sürekli birlikteliği gösteren delil yoktur. Yargıtay uygulaması, kaldırma için “aynen evlilik gibi ortak hayat” kurulduğunun somut delillerle ispatını aradığından, yeterli delil sunulamayan bu talep reddedilebilir. Bu senaryo, fiili birliktelik iddiasının sağlam delil olmadan sonuç doğurmadığını ortaya koyar.
Sık Sorulan Sorular
Süresiz nafaka gerçekten ömür boyu mu ödenir?
Hayır. “Süresiz” ifadesi, mahkemenin baştan belirli bir yıl sınırı koymaması anlamına gelir; “hiçbir şartta bitmez” anlamına gelmez. Yoksulluk nafakası; alan tarafın yeniden evlenmesi ya da taraflardan birinin ölümü halinde kendiliğinden, yoksulluğun ortadan kalkması, fiilen evli gibi yaşama ya da haysiyetsiz hayat sürme hallerinde ise dava yoluyla sona erer. Ayrıca mali durumdaki esaslı değişikliğe göre azaltılabilir.
Anayasa Mahkemesi süresiz nafakayı kaldırdı mı?
Kamuoyuna yansıyan bilgilere göre Anayasa Mahkemesi, 4 Haziran 2026’da TMK m.175’teki “süresiz olarak” ibaresini iptal etmiştir. Ancak yoksulluk nafakası tamamen kalkmamıştır; iptal edilen, nafaka hakkının kendisi değil süreye ilişkin ibaredir. Karar, gerekçeli kararın yayımından belirli bir süre sonra yürürlüğe girecek olup, mevcut kesinleşmiş nafaka kararları kendiliğinden sona ermez; kaldırma ya da uyarlama için yine ayrı hukuki süreç gerekir. Güncel durumun takip edilmesi önemlidir.
Yoksulluk nafakasını kimler alabilir?
Boşanma nedeniyle yoksulluğa düşecek olan, boşanmada daha ağır kusurlu olmayan ve bunu talep eden eş, diğer eşten mali gücü oranında yoksulluk nafakası alabilir. Hâkim bu nafakaya re’sen hükmedemez; talep şarttır. Cinsiyet ayrımı yoktur; şartları taşıması halinde erkek eş de kadından yoksulluk nafakası alabilir. Asgari ücret düzeyinde gelir dahi tek başına yoksulluğu ortadan kaldırıcı sayılmaz.
Nafaka alan yeniden evlenirse ne olur?
Nafaka alan taraf resmî nikâhla yeniden evlenirse, yoksulluk nafakası kendiliğinden sona erer; bunun için ayrıca kaldırma davası açmaya gerek yoktur. Nafaka alan tarafın, evlenmeksizin bir başkasıyla fiilen evli gibi sürekli birlikte yaşaması ise kendiliğinden değil, dava yoluyla kaldırma sebebidir ve somut delillerle ispatı gerekir.
Eski eşim iş buldu; nafakayı kaldırabilir miyim?
Nafaka alan tarafın yoksulluğunun ortadan kalkması (düzenli ve yeterli gelir elde etmesi, miras alması gibi) nafakanın kaldırılması için haklı bir sebeptir; ancak bu, kendiliğinden gerçekleşmez, dava yoluyla istenmelidir. Değişikliğin somut biçimde ispatlanması gerekir. Yargıtay, asgari ücret düzeyindeki bir gelirin tek başına yoksulluğu ortadan kaldırmaya yetmeyebileceğini kabul ettiğinden, durumun bütün olarak değerlendirilmesi gerekir.
Nafaka miktarı sonradan değişebilir mi?
Evet. Yoksulluk nafakası, tarafların mali durumundaki esaslı değişikliklere göre uyarlanabilir. Yükümlünün ödeme gücü ciddi biçimde azalırsa azaltılması; nafaka alanın ihtiyaçları artar ya da ekonomik koşullar değişirse artırılması ayrı bir davayla talep edilebilir. Her iki durumda da değişikliğin somut delillerle ortaya konması gerekir.
Doğru Bilgi ve Güncel Takip Şart
Süresiz (yoksulluk) nafaka, kamuoyunda en çok yanlış anlaşılan hukuki konulardan biridir; “süresiz” ifadesi, nafakanın hiçbir şartta kaldırılamayacağı anlamına gelmez. Yoksulluğun ortadan kalkması, yeniden evlenme, fiilen evli gibi yaşama ya da haysiyetsiz hayat sürme gibi haller, nafakanın sona ermesine ya da kaldırılmasına yol açar; nafaka ayrıca mali durumdaki değişikliklere göre azaltılıp artırılabilir. Bu alan, Anayasa Mahkemesi’nin 2026’daki kararıyla önemli bir dönüşüm sürecine girmiş olup, kararın somut sonuçları gerekçeli metin ve yürürlük tarihiyle netleşecektir. Bu nedenle, hem nafaka talep eden hem de nafaka yükümlüsü olan taraflar için doğru bilgiye ulaşmak, güncel gelişmeleri takip etmek ve dosyaya özel değerlendirme yapmak kritik önem taşır. Bursa boşanma avukatı olarak yoksulluk nafakası süreçlerinde, nafaka talebinin hazırlanmasından kaldırma ve uyarlama davalarına, güncel hukuki gelişmelerin dosyaya etkisinin değerlendirilmesinden delil hazırlığına kadar haklarınızı korumak için yanınızdayız.
Avukat Ataol Ertuğrul Gürlek, Bursa’da boşanma ve aile hukuku alanında hukuki danışmanlık ve dava vekilliği hizmeti sunmaktadır. Anlaşmalı ve çekişmeli boşanma davaları başta olmak üzere; velayet, nafaka, mal paylaşımı ve maddi–manevi tazminat uyuşmazlıklarında müvekkillerine profesyonel destek sağlamaktadır.
Uygulamada edindiği dosya bazlı tecrübe, güncel mevzuat bilgisi ve Yargıtay kararları ışığında geliştirdiği stratejik yaklaşımıyla her davayı somut olayın özelliklerine göre ele almaktadır. Süreç boyunca şeffaf iletişim, hukuki öngörülebilirlik ve sonuç odaklı çalışma prensibi ile hareket etmektedir.
