Boşanmada Mal Paylaşımı Nasıl Yapılır?

Boşanmada mal paylaşımı evlilik birlikteliğinin sona ermesi nedeniyle doğabilecek ciddi ve hukuku ekonomik sonuçları olan bir işlemdir. Çekişmeli boşanmada mal paylaşımı ve anlaşmalı boşanmada mal paylaşımı fark etmeksizin belirli usul ve esaslara göre yapılır. 

Türk Medeni Kanunumuzda 2002 yılında yapılan değişiklik ile yasal mal rejimimiz “edinilmiş mallara katılma” olarak belirlenmiştir. Ancak eşler aralarında düzenleyecekleri mal paylaşımı protokolü ile veya Türk Medeni Kanununda yer alan diğer mal rejimlerini yasal mal rejimi olarak belirleyebileceklerdir. Bu nedenle mal paylaşımına ilişkin uyuşmazlıklar zaman zaman mal paylaşımı davasına konu olabilmektedir. 

Boşanma sonrasında mal paylaşımının nasıl yapılacağı hakkında yeteli bilgiye sahip olabilmemiz için öncelikle Türk Medeni Kanunumuzda yer alan mal rejimleri hakkında bilgi sahibi olmamız gerekir.

Mal Rejimleri

Türk Medeni Kanunumuzda eşlerin evlilik süresi boyunca malların yönetimi ve birliktelik sonrasında tasfiyesi ve paylaşımına ilişkin hükümler mal rejimi şeklide düzenlenmiştir. Türk Medeni Kanunumuzda farklı özelliklere sahip mal rejimleri öngörülmüştür. 

• Edinilmiş Mallara Katılma Rejimi

• 01.01.2002 tarihinden itibaren geçerli mal rejimimizdir. 
• Eşler arasında aksine bir anlaşma bulunmadıkça edinilmiş mallara katılma rejimine göre boşanmada mal paylaşımı yapılır. 
• Mallar edinilmiş mallar ve kişisel mallar olarak iki farklı şekilde değerlendirilir. 
• Edinilmiş mallar; Evlilik süresince eşlerin ortak kazanımları sonucu olan değerlerdir.
• Kişisel mallar; Eşlerin evlilik öncesi sahip oldukları mallar ile evlilik birliği içerisindeki miras yoluyla veya bağış yoluyla elde ettikleri değerlerdir. 
• Bu mal rejiminde edinilmiş mallar boşanmada mal paylaşımına konu olurken; Kişisel mallar mal paylaşımına konu olmaz. 
• Herhangi bir eş katılma alacağı iddiasında bulunabilir.

 

• Mal Ayrılığı Rejimi

• Evlilik süresince edinilen mallar kimin adına kayıtlı ise boşanmada mal paylaşımı buna göre yapılır. 
• Bu nitelikteki mallar paylaşıma konu yapılmaz.
• Edinilmiş mallara katılma rejiminde olduğu gibi diğer eş katkı payı alacağı veya değer artış payı talep edebilir. 

• Paylaşımlı Mal Ayrılığı Rejimi

• Mal ayrılığı esasına dayalıdır.
• Niteliği itibariyle edinilmiş mallara katılma ve mal ayrılığı rejiminin birleşimidir. 
• Evlilik devam ederken mal ayrılığı rejimi geçerlidir.
• Boşanma veya ölüm halinde belirli malların paylaşımına imkan tanır.

• Mal Ortaklığı Rejimi

• Ortak ve kişisel mal ayrımı yapılır.
• Ortak mallar eşlerin ortak mülkiyetindedir.
• Eşlerin mal varlıkları üzerinde tasarruf yetkileri sınırlıdır. 
• Karmaşık bir sistem olması nedeniyle sık tercih edilmez. 

Boşanmada Mal Paylaşımı

Kural olarak mal paylaşımı boşanma davasında sonra gerçekleştirilen bir işlemdir. Boşanmada mal paylaşımı eşler arasında herhangi bir uyuşmazlık bulunması halinde yukarıda özelliklerini belirtmiş olduğumuz mal rejimlerine göre yapılır. Mal paylaşımına ilişkin bir uyuşmazlık bulunması halinde ise mal paylaşımı davası açılır.

Mal Paylaşımı Davası

Mal Paylaşımı davası boşanma davasında sonra görülen ve birbirinden bağımsız davalardır. Esasen boşanmada mal paylaşımı davasının açılabilmesi için öncelikle boşanma davasının açılması ve sonrasında boşanma kararının kesinleşmesi gerekir. Davanın konusunu ise genellikle mal rejimine aykırı şekilde gerçekleştirilen mal paylaşımı oluşturur. Mal paylamışı davasının konusu olabilecek farklı uyuşmazlıklar vardır. En sık karşılaşılan uyuşmazlıklar ve özellikleri ise aşağıdaki gibidir. 

Katılma Alacağı Davası

Katılma alacağı davası, eşlerin edinimli mallara katılma rejimine (yasal mal rejimi) tabi olmaları halinde evlilik birliğinin sona ermesinden sonra fazla olan değerin yine yarısı oranında diğer eş tarafından talepte bulunulduğu bir dava türüdür. Katılma alacağı davasının yasal dayanağını ise Türk Medeni Kanunumuzun 231. Maddesi oluşturur Katılma alacağı davası evliliğin sadece boşanma ile sonlandırılmasında değil ayrıca evlilik iptali ve ölüm gibi durumlarda da açılabilir. 

Katılma Alacağı Davasına Konu Olan Mallar ve Değerler

Tıpkı boşanmada mal paylaşımında olduğu gibi katılma alacağı davasına da aşağıdaki mal ve değerler konu olabilecektir. 

• Evlilik birliği devam ederken satın alınan taşınmazlar
• Taşınır mallar
• Altın veya döviz gibi yatırımlar
• Şirket hisseleri
• İhbar veya kıdem tazminatının evlilik süresine denk gelen tutarları
• Banka hesaplarındaki birikimler

Katkı Payı Alacağı Davası

Katkı payı alacağı, evlilik birliği devam ederken mal rejimine göre kişisel mal niteliğinde olan bir malın korunmasına yada değerinin artmasına diğer eşin kendi emeği veya kendi kişisel malı ile katkıda bulunması halinde bu katkının talep edildiği bir davadır. 

Değer Artışı Payı Alacağı Davası 

Değer artışı payı alacağı ise evlilik sürecinde eşlerden birinin diğer eşe ait kişisel veya edinilmiş herhangi bir malına karşılık dahilinde yapmış olduğu katkının talep edildiği bir davadır.

Boşanmada mal paylaşımı konusunda eşler arasında bir uyuşmazlık bulunması halinde açılabilecek davalar yukarıdaki gibidir. Bu davaların açılmasında da görevli mahkemeler Aile Mahkemeleridir. Yetkili mahkemeler ise boşanma davasının açılmış olduğu yar mahkemesi veya davalının yerleşim yeri mahkemeleridir. Mal paylaşımı davasının boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren 10 yıl içerisinde açılması gerekir. 

Boşandıktan Sonra Mal Paylaşımı Davası Açma Süresi

Boşandıktan sonra mal paylaşımı davası, boşanma kararının kesinleşmiş olduğu tarihten itibaren geçerli olmak üzere 10 yıl içerisinde açılması gerekir. Belirlenmiş olan bu 10 yıllık süre yukarıda detaylarını belirtmiş olduğumuz; Katılma alacağı davası, değer artışı payı ve katkı payı alacağı davaları içinde geçerlidir. Boşanma davası devam ederken mal paylaşımı davası açılamaz. Açılan mal paylaşımı davalarında boşanma kararının verilmemiş olması nedeniyle dava reddedilebileceği gibi bu husus mahkemece bekletici sorun da yapılabilir. 

Mal Paylaşımı Davası Ne Kadar Sürer?

Mal paylaşımı dava sürecine etki eden en önemli husus uyuşmazlığın kapsam ve niteliğidir. Uyuşmazlığa konu olan malların fazla olması ve mahkemenin iş yoğunlukları da dava süresine etki eden başka bir unsurdur. Kesin bir süre belirtmek oldukça zor olsa da; Mesleki tecrübelerimize dayanarak mal paylaşımı davasının yaklaşık 6 ay ile 1,5 yıl arasında sürdüğünü söyleyebiliriz. 

Boşanma Davası Devam Ederken Eşin Mal Kaçırması Nasıl Önlenir?

Boşanma davası devam ederken veya boşanmadan kısa bir süre önce herhangi bir eşin mal paylaşımına konu olabilecek malları eşinden kaçırmak maksadıyla tasarrufta bulunması uygulamada sık karşılaşılan bir durumdur. 

Boşanma davası sırasında eşin mal kaçırmasına yönelik tasarruflarının önüne geçilmesi ileride açılabilecek iptal davalarının da önüne geçer. Bu nedenle benzer durumların söz konusu olma ihtimali bulunması halinde boşanma davası ile birlikte mahkemeden ihtiyati tedbir talebi de talep edilebilir. 

Boşanmada Hangi Mallar Paylaştırılır?

Boşanmada hangi malların paylaştırılacağı yukarıda belirtmiş olduğumuz mal rejimlerine göre kısmen değişiklik gösterebilir. Ancak yasal mal rejimimizin edinilmiş mallara katılma rejimi olması nedeniyle boşanmada mal paylaşımı da büyük ölçüde edinilmiş mallara katılma rejimine göre yapılır Edinilmiş mallara katılma rejiminde paylaşıma konu olan mallar sadece edinilmiş mallardır. 

Edinilmiş Mallar Nelerdir?

Edinilmiş mallar, eşlerin evlilik süresi boyunca eşler tarafından karşılıkları ödenerek elde edilen mallardır. Mevcut yasal mal rejimimize göre boşanmada mal paylaşımı sadece edinimli mallar üzerinden yapılır. 

Örnekler

• Evlilik süresi içerisinde eşlerin çalışarak elde etmiş oldukları maaş, ücret ve primler
• Banka hesaplarındaki vadeli / vadesiz birikimler
• Evlilik süresine dahil olan emekli ikramiyesi, kıdem veya ihbar tazminatları
• Serbest meslek, ticari faaliyet veya şirket ortaklıklarından elde edilen kazançlar
• Evlilik birliği devam ederken satın alınan taşınır ve taşınmazlar (otomobil, ev, arsa vs.)
• Kişisel malların gelirleri

Boşanmada Hangi Mallar Paylaştırılmaz

Boşamada evlilik birlikteliği kurulmasından önce edinilmiş olan mallar ile eşlerin kişisel malları mal paylaşımına konu yapılmaz. 

Örnekler

• Evlenmeden önce satın alınmış olan mallar (ev, araba, arsa vs.)
• Miras yoluyla elde edilmiş olan mallar
• Bağış veya hite yoluyla edinilmiş mallar
• Manevi tazminat alacakları
• Kişisel mallar
• Mal rejimi ile kişisel mal olarak kabul edilen mallar
• Ziynet eşyaları

Boşanmada Mal Paylaşımı Tablosu

Mal Türü	Paylaşıma Girer Mi?	Açıklama
Evlilik süresince çalışarak elde edilen gelir	Evet	Maaş, ücret, prim ve ticari kazançlar edinilmiş mallar arasında yer alır.
Evlilik içinde satın alınan ev, arsa, araç	Evet	Kimin adına kayıtlı olduğu önemli değildir. Ortak mal kabul edilir.
Evlilikten önce edinilen mallar	Hayır	Kişisel mal sayılır, paylaşılmaz
Miras yoluyla kazanılan mallar	Hayır	Evlilik sırasında kazanılsa bile kişisel maldır
Bağış yada hibe yoluyla elde edilen mallar	Hayır	Karşılıksız kazanım olduğu için paylaşım dışıdır
Kişisel malların gelirleri (kira, faiz vb.)	Evet	Gelir edinilmiş mal kabul edilir
Manevi tazminat	Hayır	Kişilik hakkına bağlıdır
Ziynet eşyaları (kadına özgü)	Hayır	Aksine ispat yoksa kişisel mal kabul edilir
Kıdem tazminatı ve emekli ikramiyesi	Kısmen Paylaşılabilir	Sadece evlilik süresine denk gelen kısmı paylaşılır

 

Boşanmada Ağır Kusurlu Eş Mal Paylaşımı Nasıl Yapılır?

Evlilik birliğinin sona ermesinde eşlerin kusur durumu sadece velayet, nafaka veya maddi ve manevi tazminata etki eder. Herhangi bir eşin tamamen kusurlu olması veya ağır kusurlu olması boşanmada mal paylaşımına herhangi bir etki etme. Ancak özellikle eşin ağır kusurlu olması halinde değer artışı veya katkı payı alacağının reddedilmesi mümkün hale gelebilmektedir. 

Çekişmeli Boşanmada Mal Paylaşımı Nasıl Yapılır?

Çekişmeli boşanmada mal paylaşımı, Türk Medeni Kanunumuzda düzenlenmiş ve yukarıda detayları belirtilen edinilmiş mallara katılma rejimine göre yapılır. Eşler arasında bir uyuşmazlık bulunması halinde veya başka bir nedenden ötürü mal paylaşımının yapılamaması halinde mal paylaşımı davası açılması zorunlu hale gelebilir. Bu konuda bilmemiz gereken en önemli husus boşanmanın gerçekleşmesinden sonra ve bu kararın kesinleşmesinden sonra 10 yıl içerisinde mal paylaşımı davasının açılması gerektiğidir. 

Çekişmeli boşanma davasından farklı ve ayrı bir dava olmasına karşın yine boşanmada mal paylaşımı konusunda bir uyuşmazlık bulunması halinde de mal paylaşımı davası Aile Mahkemelerinde açılır. 

Anlaşmalı Boşanmada Mal Paylaşımı Nasıl Yapılır?

Anlaşmalı boşanmada mal paylaşımı, çekişmeli boşanmaya göre daha farklıdır. Bu durumda Türk Medeni Kanunumuzda yer alan mal rejimleri genellikle geçerli olmaz. Eşlerin boşanma davası öncesinde hazırlamış oldukları anlaşmalı boşanma protokolünde yer alan ve eşlerin kabul etmiş oldukları şekilde mal paylaşımı yapılır. 

Eşler anlaşmalı boşanma protokolünde doğrudan yasal mal rejimini kabul ettiklerini veya mal paylaşımının buna göre yapılacağını kabul edebilecekleri gibi farklı şekilde de mal paylaşımı yapabilirler. Ancak bu protokollerde mal paylaşımının nasıl yapılacağı herhangi bir tereddüde yer vermeyecek şekilde belirtilmelidir. Taşınır ve taşınmaz mallar ile eşlerin banka hesaplarında olan ortak birikimleri ve hatta borçları ve alacaklarının nasıl paylaştırılacağı detaylı bir şeklide düzenlenmiş olmalıdır. 

Anlaşmalı Boşanmada Mal Paylaşımı Protokolü Nasıl Düzenlenir?

Boşanma protokolünde sadece mal paylaşımına ilişkin hususlar yer almaz. Ancak eşler yasal mal rejimi dışında başka bir şekilde mal paylaşımı yapmak istemeleri halinde eşlerin evlilik birliktelikleri içerisinde edinmiş oldukları tüm taşınır ve taşınmaz mallar, borçlar, banka kredileri ve banka hesaplarında bulunan değerlerin nasıl paylaştırılacağı protokolde açık bir şekilde düzenlenmiş olması gerekir. 

Anlaşmalı Boşanmada Mal Paylaşımı Örneği

Anlaşmalı boşanmada mal paylaşımı konusunda eşler farklı bir paylaşma şeklini kabul etmeleri halinde aşağıda hazırlamış olduğumuz örnek üzerinde gerekli uyarlamaları yapabileceklerdir. 

MADDE (…) – MAL PAYLAŞIMI

Taraflar, evlilik birliği süresince edinilmiş mallar konusunda aşağıdaki şekilde anlaşmaya varmışlardır. 

1. Evlilik birlikteliği içinde edinilmiş olan … ili … ilçesi … ada ve … parselde kayıtlı bulunan daire vasfındaki taşınmaz eş …’e bırakılmıştır. Diğer eş bu paylaşım haricinde katılma alacağı, değer artışı payı veya başka bir hak ve alacak talebinde bulunmayacağını kabul eder. 
2. … plakalı araç eş …’e ait olması yönünde eşler anlaşmaya varmışlardır. Diğer eş araç üzerinde herhangi bir hak talebinde bulunmayacaktır. 
3. Evlilik birlikteliği süresince eşlerin ortak kazanımları sonucu eş …’e ait toplam … TL tutarındaki değer eşit bir şekilde paylaştırılacaktır. 

Anlaşmalı Boşanmadan Sonra Mal Paylaşımı Davası Açılır Mı?

Anlaşmalı boşanma davası öncesinde eşler arasında düzenlenmiş olan anlaşmalı boşanma protokolüne göre mal paylaşımı yapılır. Protokolde mal paylaşımına dair herhangi bir husus bulunmaması halinde anlaşmalı boşanmadan sonra mal paylaşımı davası açılabilir. Ayrıca protokolün hata, hile ve zorlama sonucu düzenlendiği durumlarda da anlaşmalı boşanmadan sonra mal paylaşımı davası açılması mümkün hale gelebilmektedir. 

SIK SORULAN SORULAR

Boşanırken Hangi Mallar Paylaşılmaz?

2002 yılından itibaren geçerli olan mal rejimimize göre (edinilmiş mallara katılma) boşanırken kişisel mallar paylaşılmaz. Mal rejimimize göre ise; Evlilik birlikteliği öncesinde edinilmiş olan mallar, ziynet eşyaları, miras veya bağış yolu ile elde edilen mallar kişisel mal olarak kabul edilerek boşanmada paylaşıma konu yapılmaz. 

Evliyken Alınan Ev Boşanınca Kimin Olur?

Evliyken alınan evin tüm bedeli evlilik birlikteliği devam ederken gerçekleşen kazanımlar sonucu ödenmiş ise boşanma sonrasında evin değeri eşit bir şekilde paylaştırılır. Eşler ayrıca anlaşmalı boşanma protokolü ile bu konuda kendileri bir karar verip evliyken alınmış olsa da boşanırken evin tamamının herhangi bir eşte kalması yönünde anlaşmaya varabilirler. 

Eş Boşanınca Mal Paylaşımı Nasıl Olur?

Eşler arasında ayrıca bir mal rejimi kabul edilmemiş veya anlaşmalı boşanmada mal paylaşımı protokolü düzenlenmemiş ise boşanmada mal paylaşımı yasal mal rejimimize göre yapılır. 

Çekişmeli Boşanmada Ev Kimde Kalır?

Çekişmeli boşanma evin kimde kalacağı konusunda evin edinilme zamanı belirleyici olur. Ev evlilik birlikteliği sürecinde bedeli ödenerek satın alınmış olması halinde boşanma sonrasında eşit bir şekilde paylaştırılır. 

Boşanmada Ev ve Araba Nasıl Paylaştırılır?

Evlilik birlikteliği devam ederken edinilmiş olan ev veya araba ortak mal olarak kabul edilir. Boşanma da her iki eş ev ve arabada yarı yarıya hak sahibi olurlar. Eşler anlaşmalı boşanma protokolü ile ayrı bir paylaşma yoluna gitmemeleri halinde gerek görülmesi halinde satış işleminden sonra elde edilen değer eşit bir şekilde paylaştırılır. 

Çekişmeli Boşanmada Mal Paylaşımı Kaç Yıl Sürer?

Boşanmada mal paylaşımı özellikle çekişmeli boşanma davalarında daha uzun bir sürece tabi olabilmektedir. Öncelikle çekişmeli boşanma davasının karar bağlanması ve bu kararın kesinleşmesi gerekir. Bu süreç ortalama 1 yıl sürmektedir. Uyuşmazlığın türüne göre bu süre kısalabileceği gibi daha da uzayabilmektedir.