Çekişmeli Boşanmada Mal Paylaşımı Nasıl Yapılır?

Çekişmeli boşanmada mal paylaşımı eşlerin yasal mal rejimini tercih etmeleri halinde, edinilmiş mallara katılma, evlilik birlikteliği kurulurken veya evlilik birlikteliği devam ederken seçmiş oldukları mal rejimine göre yapılır. Çekişmeli boşamada mal paylaşımı konusundaki uyuşmazlıklar genellikle kişisel mallar üzerinde görülür. Bu noktada hangi malların kişisel mal niteliğinde olduğunun açık bir şekilde ortaya konulması gerekir. 

2002 yılında Türk Medeni Kanunumuzda yapılan değişiklikler ile yasal mal rejimimiz “edinilmiş mallara katılma” şeklinde düzenlenmiştir. Eşlerin evlilik birlikteliği kurulurken veya devam eden evlilikler sırasında diğer mal rejimlerin ide yasal mal rejimi olarak seçme hakkı vardır. Bu nedenle çekişmeli boşanmada mal paylaşımı konusunun tam olarak anlaşılabilmesi için diğer mal rejimleri hakkında da bilgi sahibi olmamız gerekir. Türk Medeni Kanunumuzda düzenlenmiş mal rejimleri hakkında bilgi sahibi olduktan sonra mal paylaşımı davası ve takip edilecek hukuki süreçler hakkında bilgi olabilirsiniz.

Yasal mal rejimimizin edinilmiş mallara katılma rejimi olması nedeniyle öncelikle bu mal rejimi hakkında bilgi vermekle yazımıza başlayalım. 

Boşanmada Mal Paylaşımı Nasıl Yapılır?

Yasal Mal Rejimi (Edinilmiş Mallara Katılma)

• TMK’da düzenlenmiş yasal mal rejimimizdir.

• 01.01.2002 tarihinden sonra yapılan evliliklerde başkaca bir mal rejimi belirtilmemiş ise otomatik olarak bu mal rejimine ilişkin hükümler geçerli kabul edilir. 

• Evlilik süresince edinilen mallar, mal paylaşımına konu olur.

• Maaş, prim, ikramiye veya her türlü çalışma karşılığı edinilen gelirler mal paylaşımına konu edilir. 

• Mal paylaşımında kişisel mallar, mal paylaşımına konu edilmez.

• Evlilik öncesi edinilen mallar, bağış veya miras yolu ile edinilen mallar kişisel mal olarak kabul edilir. 

• Her eş mallarının sahibi olmaya devam eder.

• Mal paylaşımına konu mallar üzerinde rejim sona ermiş olsa dahi mülkiyet hakkı doğmaz.

• Değer artışı talep edilebilir.

• Evlilik birlikteliği devam ederken ortak kazanımlar sonucu kişisel mallarda bir değer artışı meydana gelmesi halinde bu değer artışı dava yolu ile diğer eşten talep edilebilir. 

• Paylaşım yarı yarıya yapılır.

• Yasal mal rejiminde edinilmiş malların değerinin yarısı diğer eşe aittir. 

• Mal rejimi sözleşmesi ile değişiklik yapılabilir. 

• Eşler noter huzurunda yapacakları protokol ile farklı bir mal rejimini seçme hakları vardır. 

Mal Ayrılığı Rejimi

• Seçimlik mal rejimi niteliğindedir.

• Eşler noter aracılığı ile yapacaklar sözleşme ile mal ayrılığı rejimini yasal mal rejimleri olarak belirleyebilirler. 

• Her eş kendi malının sahibidir. 

• Evlilik birlikteliği öncesinde veya sonrasında edinilen mallar hangi eşe ait ise evlilik birlikteliği son bulması ile bu mülkiyet aynen devam eder. 

• Boşanma sonrası herhangi bir mal paylaşımı yapılmaz.

• Rejimin sona ermesi ile her eş kendi adını kayıtlı mallara sahip olur.

• Gelirler kişisel mal niteliğindedir. 

• Yasal mal rejiminin aksine ticari kazanç, maaş veya kira geliri gibi gelirler paylaşıma konu yapılmaz.

• Katılma alacağı talep edilebilir

• Malların yarı yarıya paylaşımı söz konusu değildir.

• Katkı payı alacağı talep edilebilir. 

• Yasal mal rejiminde olduğu gibi mal ayrılığı rejiminde de dava açma yolu ile katkı payı alacağı talep edilebilir. 

• Borçlarda kişisel sorumluluk ilkesi geçerlidir. 

• Eşler kural olarak boşanma sonrası kişisel borçlarından sorumlu tutulurlar.

• Mal yönetiminde serbestlik vardır. 

• Evlilik birlikteliği devam ediyor olsa dahi her eş kendi malları üzerinde istediği gibi tasarrufta bulunabilirler. 

Paylaşmalı Mal Ayrılığı Rejimi

• Seçimlik mal rejimidir.

• Eşler usulünce yapacakları sözleşme ile paylaşmalı mal ayrılığı rejimini yasal mal rejimi olarak belirleyebilmektedirler.

• Mal ayrılığı söz konusudur. 

• Evlilik birlikteliği devam ettiği sürece her eş kendi mallarının sahibi olmaya devam ederler. 

• Evlilik birlikteliğine özgü mallar paylaştırılır.

• Ev eşyaları, aile konutu ve ailenin ortak kullanımına özgü mallar paylaşıma konu yapılır. 

• Paylaşım aksi düzenlenmedikçe eşit olarak yapılır.

• Mal paylaşımına konu olan mallar yarı yarıya paylaştırılır. 

• Kişisel mallar paylaşım dışında tutulur. 

• Yasal mal rejiminde olduğu gibi çekişmeli boşanmada mal paylaşımında kişisel mallar paylaşıma konu yapılmaz. 

• Borçlar kişiseldir.

• Her eş kendi borçlarından sorumlu tutulurlar. 

Mal Ortaklığı Rejimi

• Ortaklık esasına göre belirlenmiştir. 

• Eşlerin belirli malları veya tüm malları ortak mal olarak kabul edilebilir. 

• Ortak mallar birlikte yönetilir.

• Kural olarak eşler ortak mallar üzerinde birlikte tasarruf hakkına sahiptirler. 

• Kişisel malların korunması mümkündür. 

• Aksine bir düzenleme yapılmadıkça kişisel mallar eşler arasında belirlenebilir. 

• Borçlardan ortak sorumluluk doğabilir.

• Mal paylaşımına konu olan ortak mallar üzerindeki borçlardan eşler birlikte sorumlu tutulurlar. 

• Mallar eşit şekilde paylaştırılır. 

• Eşler aksine bir sözleşme belirlemedikleri durumda ortak mallar yarı yarıya paylaştırılır. 

Mal Rejimi Karşılaştırma Tablosu

Özellik	Edinilmiş Mallara Katılma	Mal Ayrılığı	Paylaşmalı Mal Ayrılığı	Mal Ortaklığı
Rejimin Türü	Yasal mal rejimi	Seçimlik	Seçimlik	Seçimlik
Varsayılan Uygulama	Evet	Hayır	Hayır	Hayır
Evlilikte Mülkiyet	Herkes kendi malının sahibi	Herkes kendi malının sahibi	Herkes kendi malının sahibi	Ortak mülkiyet
Boşanmada Paylaşım	Edinilmiş mallar paylaşılır	Paylaşım yok	Belirli mallar paylaşılır	Ortak mallar paylaşılır
Paylaşım Oranı	Artık değerin %50’si	Yok	Kural olarak %50	Kural olarak %50
Kişisel Mallar	Paylaşım dışı	Paylaşım dışı	Paylaşım dışı	Sözleşmeye göre
Katılma Alacağı	Var	Yok	Yok	Yok
Katkı Payı Alacağı	Sınırlı	Var	Var	Gerekmez
Borç Sorumluluğu	Kişisel	Kişisel	Kişisel	Ortak olabilir
Risk Düzeyi	Orta	Düşük	Orta	Yüksek
Uygulamada Tercih	Çok yaygın	Yaygın	Nadir	Çok Nadir

 

Boşanmada Hangi Mallar Paylaştırılmaz

Türk Medeni Kanunumuzda yer alan mal rejimlerimizin türüne göre hangi malların paylaştırılamayacağı kısmen değişiklik gösterir. Ancak her durumda kişisel mallar ön plana çıkar. Özellikle yasal mal rejimimiz olan edinilmiş mallara katılma rejiminde kişisel mallar, mal paylaşımına konu yapılmaz. 

Kişisel Mallar Nelerdir?

Kişisel mallar isminden de anlaşılacağı üzere eşlerden birisine ait olup mal paylaşımına konu yapılmayan mallardır. Yasal mal rejimimiz olan edinilmiş mallar rejiminde dahi aşağıdaki özellikleri barındıran mallar kişisel mal olarak kabul edilir ve paylaşımına konu yapılmaz.

• Evlilik öncesinde edinilen mallar
• Miras yoluyla edinmiş olunan mallar
• Bağış yoluyla edinmiş olunan mallar
• Manevi tazminat alacakları
• Kişisel kullanım eşyaları
• Kişisel malların satılmasıyla elde edilen bedeller veya bu bedel ile alınan yeni mallar
• Mal rejimi sözleşmesi ile kişisel mal olarak kabul edilen mallar
• Bedensel zararlara bağlı olarak ödenen tazminatlar

Çekişmeli boşanmada mal paylaşımına kişisel malların dahil edilmesi yönünde bir uyuşmazlık bulunması halinde bu durumun kaynağı ile birlikte kişisel mal sahibi olduğunu iddia eden eş tarafından ispatlanması gerekir. 

Boşanmada Hangi Mallar Paylaştırılır?

Yazımızın başında da belirttiğimiz gibi eşler arasında yasal mal rejimi haricinde ayrıca başkaca bir mal rejimi belirlenmemiş ise evlilik birlikteliğinin sona ermesi ile edinilmiş mallara katılma rejiminde düzenlenen şekillerde mal paylaşımı yapılır. Edinilmiş mallara katılma rejiminde genel kural ortak malların yarı yarıya paylaştırılmasıdır. 

Edinilmiş Mallar Nelerdir?

• Evlilik birlikteliği devam ettiği sürece çalışılarak elde edilen gelirler
• Bu gelirlerle satın alınan taşınmazlar
• Araçlar veya yine ortak şekilde alınan diğer değerli taşınırlar
• Banka hesaplarındaki birikimler
• Evlilik süresine isabet eden sosyal güvenlik ikramiyeleri
• Ticari kazançlar ve şirket payları
• Kira ve yatırım gelirleri

Boşanmada Ağır Kusur Mal Paylaşımını Nasıl Etkiler?

Evlilik birlikteliğinin sona ermesinde eşlerin kusur durumunun mal paylaşımına bir etkisi yoktur. Eş ağır kusurlu olsa dahi yasal mal rejimimize göre paylaşım yapılır. Hatta eş ağır kusurlu olsa dahi katılma alacağını diğer eşten talep edebilir. Ancak kusur durumuna göre katılma alacağı miktarında değişiklik yapılabilir. Boşanmada eşin ağır kusurlu olması daha çok manevi tazminata etki eden bir husustur. 

Mal Paylaşımı Davası

Çekişmeli boşanmada mal paylaşımı evlilik birlikteliğinin boşanma veya ölüm ile sona ermesinden sonra mal paylaşımına ilişkin uyuşmazlıkların giderilmesi amacıyla açılan davalardır. Ayrıca değer artışı talebi, katkı payı alacağı veya denkleştirme talepleri de yine mal paylaşımı davalarının konusu olabilmektedir. 

Mal Paylaşımı Davası Ne Zaman Açılır?

Kural olarak mal paylaşımı davaları boşanma davasının kesinleşmesinden sonra açılır. Boşanma davası devam ederken veya kararın kesinleşmeden açılması davanın usul eksikliği nedeniyle reddedilmesi mümkündür. Evlilik birlikteliğinin ölüm ile sona ermesi halinde ise mal paylaşımına ilişkin uyuşmazlıkların giderilmesine ilişkin davalar mirasçılar tarafından açılabilir. 

Boşandıktan Sonra Mal Paylaşımı Davası Açma Süresi

Mal paylaşımı davası açma süresi boşanma kararının kesinleşmesinden sonra işlemeye başlamaktadır. Zamanaşımı süresi ise boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren 10 yıldır. Bu sürenin geçirilmesinden sonra açılan davalar zamanaşımı nedeniyle reddedilebilir. Bu nedenle bu sürelerin kaçırılmaması hak kaybına uğramamak adına oldukça önemlidir. Çekişmeli boşanmada mal paylaşımı dava açma yolu ile gerçekleşmesi halinde mutlaka boşanma avukatı, aile avukatı veya miras avukatı gibi konusunda uzman ve deneyimli hukukçulardan destek alınması gerekir. 

Mal Paylaşımı Davasına Konu Olabilecek Talepler

Genel olarak mal paylaşımı davası olarak bilinse de uygulama katkı payı alacağı, değer artışı alacağı veya denkleştirme talebi gibi farklı taleplere göre mal paylaşımı davası değişiklik gösterebilir. 

Katılma Alacağı Davası

Katılma alacağı edinilmiş mallara katılma rejiminin sona ermesi ile birlikte eşlerin bu evlilik süresince edinmiş oldukları malların artık değeri üzerinden diğer eşe tanınan yarısı oranındaki artıştır. 

• Türk Medeni Kanunumuzda düzenlenmiş yasal mal rejimimiz (edinilmiş mallara katılma) için söz konusu olur. 
• Mal rejiminin boşanma veya ölüm ile birlikte sona ermesinden sonra talep edilebilir. 
• Malların toplam değerinden borçları düşülür.
• Ağır kusur halinde katılma alacağının miktarında düşüş gözlemlenebilir. 
• Zamanaşımı süresi yine 10 yıldır. 
• Mal paylaşımından ziyade para alacağına ilişkin bir dava türüdür. 

Değer Artışı Payı Alacağı Davası

Çekişmeli boşanmada mal paylaşımı davasına konu olan bir başka durum ise değer artışı payı alacağı şeklindedir. Herhangi bir eşin kişisel malının değer artışının edinilmiş malı ile katkı sağlanması halinde söz konusu olur. Yapılacak inceleme sonucunda değer katkı oranına göre bir hesaplama yapılır. 

• Kişisel mallara yapılan katkılarda söz konusu olur.
• Katkı ve değer artışı birlikte dikkate alınır.
• Katkı oranına göre miktar belirlenir
• Diğer durumlarda olduğu gibi mal rejiminin sona ermesinden sonra talep edilir. 
• Para alacağı şeklindedir.
• İspat yükü talep eden davacıya aittir.
• Satılan mallarda satış bedeli üzerinden bir değerlendirme yapılır. 

Denkleştirme Talebi

Denkleştirme talebi eşlerin her birisinin kişisel malı ile edinilmiş mala ya da edinilmiş malı ile kişisel mala yapılan tüm harcamaların tasfiye sırasında denge oluşturulması amacı ile açılan davalardır. Genel amaç paylaştırmanın hakkaniyete uygun bir şekilde yapılmasıdır. 

• Sadece edinilmiş mallara katılma rejiminde talep edilmesi mümkündür.
• Her iki eş için karşılıklı harcamalar dikkate alınarak bir miktar belirlenir.
• Ayrı bir dava türü olmayıp mal paylaşımı davası ile ileri sürülür.
• Değer artışı aranmaksızın yapılan harcamaların miktarı üzerinden bir değer belirlenir.
• Mal paylaşımı davasında olduğu gibi 10 yıllık zamanaşımı süresine tabidir. 

Mal Paylaşımı Davası Nerede Açılır?

Aile hukukundan kaynaklanan diğer uyuşmazlıklarda olduğu gibi mal paylaşımı davası da yine Aile Mahkemelerinde açılır. Ayrıca Aile Mahkemesi bulunmayan yerlerde ise bu görev Aile Mahkemesi sıfatıyla Asliye Hukuk Mahkemesine aittir. 

Boşanma davalarında olduğu gibi eşlerin herhangi birsinin ikamet etmiş olduğu yer mahkemesi yetkilidir. Genellikle boşanma davasına bakan mahkemelerde mal paylaşımı davasının açılması daha etkili olmaktadır. 

Çekişmeli Boşanmada Mal Paylaşımı Davası Ne Kadar Sürer?

Yukarıda belirtmiş olduğumuz uyuşmazlıkların niteliğine göre dava süresi de değişiklik gösterebilir. Bu tür davalarda genel bir süre belirtmek önceden pek mümkün değil ise de; Olağanüstü durumlar haricinde bu davaların 5 ay ile 1,5 yıl arasında sürdüğünü söyleyebiliriz. 

Çekişmeli boşanmada mal paylaşımı davaları; mal rejiminin doğru tespiti, kişisel ve edinilmiş malların ayrımı, bilirkişi raporları ve zamanaşımı süreleri gibi birçok teknik detayı içerir. Hak kaybı yaşamamak ve sürecin doğru yönetilmesi için alanında deneyimli bir Bursa Boşanma Avukatı  ile sürecin başından itibaren profesyonel destek alınması büyük önem taşır.

SIK SORULAN SORULAR

Çekişmeli Boşanmada Mal Paylaşımı Nasıl Olur?

Çekişmeli boşanmada mal paylaşımı, boşanma davasının kesinleşmesinden sonra ayrı bir dava şeklinde açılır ve sonuca bağlanır. Yasal mal rejimine göre yapılması gereken mal paylaşımı konusunda bir uyuşmazlık bulunması halinde söz konudur. Mevcut yasal mal rejimimize göre eşler kişisel mallar haricinde evlilik birlikteliği devam ettiği sürece ortak bir şekilde edinmiş olduğu mallar yarı yarıya paylaştırılır. Eşler yukarıda özelliklerini sıralamış olduğumuz diğer mal rejimi konusunda bir anlaşmaya varmış iseler bu mal rejimine mahsus şekilde mal paylaşımı yapılır. 

Boşanmada Kusur Mal Paylaşımını Etkiler Mi?

Hayır eşlerin boşanmalardaki kusur durumları mal paylaşımına herhangi bir etki etmemektedir. Sadece katılma alacağını kısmen de olsa etki edebilir. Boşanmada kusur durumu daha çok nafaka, maddi manevi tazminat veya çocuğun velayetinde belirleyici bir nitelik taşır. 

Mal Paylaşımında Evin Değeri Nasıl Hesaplanır?

Boşanma sonrası açılacak mal paylaşımı davalarında evin değeri genellikle dava tarihinde söz konusu olan rayiç bedele göre hesaplanır. Mahkeme tarafından gerek görülmesi halinde bu konuda bilirkişi incelemesi yapılmasına karar verebilir. Evin değeri hesaplanırken ayrıca konut kredisi gibi evin alınması sırasında yapılan borçlar düşülerek bir miktar hesaplanır. 

Evliyken Alınan Ev Boşanınca Kimin Olur?

Mevcut ve yasal mal rejimimize göre evlilik sürecinde alınan bir ev edinilmiş mal olarak kabul edilin. Boşanma sonrasında evin tapu kaydının hangi eş üzerinde olduğunun bu rejimde bir önemi yoktur. Evliyken alınan ev boşanma sonrasında satılarak pay edilmemesi halinde diğer eşe katılma alacağı şeklinde bir ödeme yapılır. Buradaki en önemli ayrım söz konusu evin kişisel mal niteliğinde olup olmadığıdır. Evli iken ortak şekilde kullanılan ev kişisel mal niteliğinde olması halinde mal paylaşımına konu yapılmaz. 

Boşanma Sırasındaki Hesaptaki Para Nasıl Paylaştırılır?

Çekişmeli boşanmada mal paylaşımına ilişkin tüm hususlar banka hesapları içinde geçerlidir. Tıpkı evlilik birlikteliği devam ederken alınmış olunan evin edinilmiş mal olarak kabul edildiği gibi banka hesaplarındaki paralarda edinilmiş mal olarak kabul edilir ve yine mevcut yasal mal rejimimize göre bu paralar yarı yarıya paylaştırılır.