Ana içeriğe atla

Gürlek Hukuk Bürosu

Boşanma Sonrası Emeklilik ve Maaş Hakları Nasıl Etkilenir?

Boşanma Sonrası Emeklilik ve Maaş Hakları Nasıl Etkilenir?

Boşanma, emekli maaşını ikiye bölmez; ancak evlilik içinde biriken emekli ikramiyesi ve bireysel emeklilik birikimleri mal paylaşımına girebilir, kız çocuğunun evlenince kesilen yetim aylığı boşanmayla yeniden doğar ve boşanma kesinleştikten sonra eski eşin ölümü hâlinde dul aylığı bağlanmaz. Bu yazı, boşanmanın emeklilik ve sosyal güvenlik hakları üzerindeki bu üç ana etkisini; yetim aylığının oranını, 2026 taban tutarını, başvuru adımlarını ve ne zaman bağlanacağını; ayrıca “muvazaalı boşanma” riskini 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ve SGK uygulaması çerçevesinde açıklar. Aile hukuku ile sosyal güvenlik hukukunun kesiştiği bu alanda boşanma süreci nasıl işler sorusunun cevabı, yalnızca dava aşamalarını değil, boşanmadan sonra hangi aylıkların kesileceğini ve hangilerinin yeniden bağlanabileceğini de kapsar.

İçindekiler

Temel Kural: Emekli Maaşının Kendisi Paylaşılmaz

Boşanma davalarında en çok merak edilen konu, çalışan ya da emekli eşin maaşının paylaşılıp paylaşılmayacağıdır. Kural nettir: emekli maaşının kendisi paylaşılmaz. Emekli aylığı ve SGK primleri kişiye sıkı sıkıya bağlı haklardır; bir eşin aylığı ya da ödediği primler boşanmada ikiye bölünmez.

Bu, “emeklilikle ilgili hiçbir şey talep edilemez” anlamına gelmez. Emekliliğe bağlı bazı değerler, aşağıda açıklandığı gibi mal rejimi kapsamında değerlendirilebilir. Maaşın kendisi paylaşılmaz; ama evlilik içinde biriken bazı emeklilik değerleri paylaşıma girebilir.

Paylaşıma Girebilen Değerler: Emekli İkramiyesi ve BES Birikimleri

Emekli maaşının kendisi paylaşılmasa da evlilik süresince biriken emekli ikramiyesi ve bireysel emeklilik (BES) birikimlerinin evlilik dönemine isabet eden kısmı, mal rejimi tasfiyesinde katılma alacağına dahil edilebilir.

Hukuki temel şudur: 1 Ocak 2002’den itibaren yasal mal rejimi olan edinilmiş mallara katılma rejiminde, TMK m. 219 uyarınca sosyal güvenlik veya sosyal yardım kurumlarının yaptığı ödemeler ve çalışma gücünün kaybı nedeniyle ödenen tazminatlar edinilmiş mal sayılır. Evlilik içinde alınan emekli ikramiyesi bu kapsamda değerlendirilir; BES birikimlerinin evlilik içinde ödenen katkı paylarına denk gelen kısmı için de aynı mantık geçerlidir. Uzun süren evliliklerde bu değerler önemli tutarlara ulaşabilir; özellikle eşinin çalışmasına destek olmuş, ev ekonomisini üstlenmiş ya da iş hayatından uzak kalmış eş için somut bir hak anlamına gelir.

İki Farklı Senaryo

  • Eş evlilik içinde emekli olup ikramiye almışsa: Aldığı maaş paylaşılmaz; ancak emeklilik nedeniyle aldığı ikramiye edinilmiş mal sayılır ve katılma alacağı hesabına dahil edilir.
  • Eş henüz emekli olmamışsa: Ödenen SGK primleri doğrudan bölünmez; ancak BES gibi birikimlerin evlilik içindeki kısmı tasfiyede değerlendirilebilir.

Bu Hakkı Korumak İçin

  • Emekli ikramiyesi ve BES birikimleri, boşanma davasının içinde değil, ayrı açılan mal rejiminin tasfiyesi ve katılma alacağı davası ile talep edilir. Bu dava, boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren 10 yıllık zamanaşımı süresi içinde açılabilir.
  • Emeklilik değerinin evlilik dönemine isabet eden kısmının hesaplanması teknik uzmanlık gerektirdiğinden mahkemeden bu alanda bilirkişi atanması istenmelidir.
  • Eşin, yargılama sürerken emekli ikramiyesini ya da BES birikimini elden çıkarmasını önlemek için ihtiyati tedbir talep edilebilir.

Ev, araç ve diğer malvarlığının nasıl paylaşılacağı ise boşanmada mal paylaşımı yazısında ayrıntılı olarak ele alınmıştır.

Dul Aylığı: Yeniden Evlenince Kesilir, Yeni Evlilik Biterse Geri Gelir

Sosyal güvenlik haklarının en çok karıştırılan alanı dul aylığıdır. 5510 sayılı Kanun’un 34 ve 35. maddelerine göre kurallar şöyledir:

  • Yeniden evlenme → aylık kesilir: Vefat eden eşinden dul aylığı alan kişi yeniden evlenirse aylığı, evlenme tarihini izleyen ödeme dönemi başından itibaren kesilir.
  • Yeni evlilik biterse → aylık yeniden bağlanır: Sonradan yapılan evlilik boşanma ya da yeni eşin ölümüyle sona ererse, kişi ilk eşinden gelen dul aylığının yeniden bağlanması için SGK’ya başvurabilir; aylık, başvuruyu izleyen ay başından itibaren tekrar ödenir (5510 m. 35).
  • Dul aylığı oranı: Dul eşe ölen sigortalının aylığının %50’si; aylık bağlanmış çocuğu bulunmayan, çalışmayan ve kendi sigortalılığından gelir/aylık almayan dul eşe %75’i bağlanır (5510 m. 34/a).
  • İki aylık arasında tercih: Hem vefat eden eşinden hem vefat eden anne/babasından aylığa hak kazanan kişiye, tercih ettiği aylık bağlanır (5510 m. 54). Ölüm 1 Ekim 2008’den önce gerçekleşmiş ve aylıklar farklı eski kurumlardan (örneğin biri Emekli Sandığı, diğeri SSK) geliyorsa iki aylığın birlikte alınabildiği geçiş durumları vardır; bu, somut dosyaya göre SGK’dan teyit edilmelidir.

Evlenme ödeneğine ilişkin yaygın bir yanılgıyı düzeltmek gerekir: 5510 sayılı Kanun’un 37. maddesindeki 24 aylık evlenme ödeneği yalnızca evlenmesi nedeniyle aylığı kesilen kız çocuklarına ödenir; 1 Ekim 2008 sonrası ölümlerde dul eşe evlenme ödeneği verilmez. Emekli Sandığı (5434) kapsamındaki eski dosyalarda ise dul eş ve kız yetime evlenme ikramiyesi ödenen farklı bir uygulama vardır; hangi kanunun uygulanacağı sigortalının statüsüne ve ölüm tarihine göre değişir.

Boşandıktan Sonra Eski Eşten Dul Aylığı Alınır mı?

Hayır. Dul aylığı için SGK, sigortalının ölüm tarihinde hak sahibi ile arasında yasal evlilik bağı bulunmasını arar. Boşanma kararı kesinleştikten sonra eski eş vefat ederse, boşanmış eşe dul aylığı bağlanmaz; evliliğin kaç yıl sürdüğünün, ortak çocuk bulunmasının ya da nafaka alınıyor olmasının bu sonuca etkisi yoktur. Eski eşten alınan yoksulluk nafakası da onun ölümüyle sona erer. Buna karşılık ortak çocuklar, babalarının ya da annelerinin ölümünde yetim aylığı hakkını korur; boşanma çocuğun hak sahipliğini etkilemez.

Bu kuralın tek istisnası zamanlamadır: boşanma davası sürerken ya da karar verilmiş ama henüz kesinleşmemişken eş ölürse, taraflar hukuken hâlâ evli olduğundan dul aylığına hak kazanılır. Bu nedenle boşanma kararının kesinleşmesi tarihi, sosyal güvenlik hakları bakımından belirleyici andır.

Kız Çocuğunun Yetim Aylığı: Boşanınca Yeniden Doğar

Boşanmanın sosyal güvenlik hakları üzerindeki en belirgin etkisi budur. 5510 sayılı Kanun m. 34/b-3 uyarınca, yaşı ne olursa olsun evli olmayan, evli olmakla beraber sonradan boşanan veya dul kalan kız çocuklarına vefat eden anne ya da babasından yetim aylığı bağlanır. Evlenen kız çocuğunun aylığı kesilir; boşanma ise bu aylığı yeniden kazandırır. Uygulamada “boşanınca baba maaşı bağlanması” olarak bilinen durum budur.

Burada iki ayrı ihtimal vardır ve ikisi de aynı kurala tabidir:

  • Daha önce aylık alıp evlenince kesilenler: Boşanmayla kesilme nedeni ortadan kalkar; başvuru üzerine aylık yeniden bağlanır (5510 m. 35).
  • Hiç aylık almamış olanlar (ilk kez bağlatma): Anne ya da babası vefat ettiğinde evli olduğu için hak sahibi olamayan kız çocuğu, boşanmayla hak sahipliği niteliğini kazanır ve ilk kez yetim aylığı talep edebilir. Ölümün yıllar önce gerçekleşmiş olması engel değildir.

Boşanan Kız Çocuğuna Yetim Aylığı Şartları

Boşanmış kız çocuğuna yetim aylığı bağlanabilmesi için hem ölen sigortalıya hem de hak sahibine ilişkin şartların birlikte sağlanması gerekir.

Vefat eden anne/baba yönünden (5510 m. 32):

  • En az 1800 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası primi bildirilmiş olması; ya da
  • 4/a (SSK) sigortalıları için, borçlanma süreleri hariç en az 5 yıldır sigortalı olup toplam 900 gün prim bildirilmiş olması; ya da
  • Malullük, vazife malullüğü veya yaşlılık aylığı almakta iken ya da bu aylığa hak kazanmışken vefat etmiş olması.
  • 4/b (Bağ-Kur) sigortalılarında ayrıca ölen sigortalının genel sağlık sigortası primi dahil prim borcunun bulunmaması veya ödenmesi gerekir.

Kız çocuğu yönünden (5510 m. 34):

  • Evli olmaması; yani boşanma kararının kesinleşmiş olması.
  • 5510 sayılı Kanun kapsamında veya yabancı bir ülke mevzuatı kapsamında sigortalı olarak çalışmaması (Kanun’un 5. maddesindeki stajyer, çırak ve kursiyer gibi istisnalar hariç).
  • Kendi sigortalılığı nedeniyle gelir veya aylık (örneğin kendi emekli aylığı) almaması.
  • Yaş ve öğrenim şartı yoktur; 50 yaşındaki boşanmış kız çocuğu da bu haktan yararlanır.

Çalışma şartı en çok hak kaybına yol açan noktadır: boşandıktan sonra sigortalı bir işe giren kız çocuğunun aylığı, işe giriş tarihini izleyen ödeme dönemi başından itibaren kesilir; işten ayrılınca yeniden başvuruyla bağlanır. Çalışmadan önce bu dengeyi hesaplamak gerekir.

4/a, 4/b ve 4/c (Emekli Sandığı) Farkı

Ölüm 1 Ekim 2008’den sonra gerçekleşmişse anne/babanın SSK’lı (4/a), Bağ-Kur’lu (4/b) ya da kamu görevlisi (4/c) olması fark yaratmaz; yukarıdaki şartlar hepsi için aynıdır. Fark, ölümün 1 Ekim 2008’den önce gerçekleştiği ve 5434 sayılı Emekli Sandığı Kanunu hükümlerinin uygulandığı dosyalarda ortaya çıkar. SGK’nın resmî açıklamasına göre 5434 kapsamında yetim aylığı bağlananların 4/a veya 4/b statüsünde çalışmaya başlaması aylığı kesmez; yalnızca 4/c kapsamında (memur olarak) çalışmaya başlanması aylığı keser. Evlenme ise her iki rejimde de aylığı kesen, boşanma ise yeniden bağlatan bir olaydır. Hangi kanunun uygulanacağı, sigortalının son statüsüne ve ölüm tarihine göre SGK tarafından belirlenir.

Yetim Aylığı Ne Kadar? Oran ve 2026 Taban Tutarı

Yetim aylığı sabit bir rakam değildir; vefat eden anne/babanın 5510 m. 33’e göre hesaplanan aylığının belirli bir yüzdesidir. Oranlar 5510 m. 34’te şöyle belirlenmiştir:

Hak sahibi Oran Dayanak
Her bir çocuk (boşanmış kız çocuğu dahil) Aylığın %25’i 5510 m. 34/b
Kendisinden başka aylık alan hak sahibi bulunmayan çocuk (tek hak sahibi) Aylığın %50’si 5510 m. 34/c
Anasız ve babasız kalan ya da ana/babası arasında evlilik bağı bulunmayan çocuk Aylığın %50’si 5510 m. 34/c
Dul eş (karşılaştırma için) %50; aylık bağlanmış çocuğu yoksa ve çalışmıyorsa %75 5510 m. 34/a

Hak sahiplerine bağlanan aylıkların toplamı sigortalının aylığını geçemez; aşılırsa paylar orantılı olarak indirilir. Örneğin annesi hayatta olan ve babasından aylık almaya başlayan boşanmış kız çocuğu %25 alırken, anne de vefat etmişse ve başka hak sahibi yoksa oran %50’ye çıkar.

2026 taban tutarı: 31 Temmuz 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 7590 sayılı Kanun’un 16. maddesiyle, 5510 sayılı Kanun’un ek 19. maddesindeki en düşük aylık tutarı 20.000 TL’den 23.552 TL’ye yükseltilmiş ve bu tutar 2026 Temmuz ödeme döneminden itibaren uygulanmaya başlanmıştır. Bu alt sınır, ölüm aylıklarında dosya bazında uygulanır: taban, dosyadaki tüm hak sahiplerine ödenen toplam tutar üzerinden belirlenir ve her hak sahibine hissesi oranında yansır. Dolayısıyla %25 hisseli tek bir yetim, 23.552 TL’nin tamamını değil, taban uygulamasının kendi hissesine düşen kısmını alır. Hak sahibinin eline geçecek net rakam, ölen sigortalının aylığına, dosyadaki hak sahibi sayısına ve ek ödemelere göre değişir; taban tutar her yıl Ocak ve Temmuz aylarında güncellendiğinden kesin tutar SGK’dan veya e-Devlet’teki aylık bilgilerinden öğrenilmelidir.

Yetim Aylığı Nasıl Bağlanır? Başvuru Adımları ve Belgeler

Yetim aylığı kendiliğinden bağlanmaz; yazılı talep şarttır. SGK’nın resmî açıklamasına göre başvuru iki yoldan yapılabilir:

  1. Boşanma kararının kesinleşmesini bekleyin. Kesinleşme şerhi olmadan SGK sizi hâlâ evli kabul eder; nüfus kaydındaki medeni hâl de kesinleşmeyle güncellenir.
  2. e-Devlet üzerinden başvurun. turkiye.gov.tr’de Sosyal Güvenlik Kurumu hizmetleri arasında yer alan “Gelir, Aylık, Ödenek Talep Belgesinin Verilmesi” hizmetine girin; talep türü olarak ölüm aylığını seçin, vefat eden anne/babanın bilgilerini ve beyan-taahhüt alanlarını doldurup onaylayın. Aynı hizmetten başvurunuzun durumunu da takip edebilirsiniz.
  3. Ya da SGK’ya elden başvurun. 4/a ve 4/b dosyalarında, vefat eden sigortalının dosyasının bulunduğu Sosyal Güvenlik İl veya Merkez Müdürlüğüne “Gelir/Aylık/Ödenek Talep Belgesi” ile başvurulur. 4/c (kamu görevlisi) ve 5434 sayılı Kanun’a tabi dosyalarda ise başvuru, SGK Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğü Kamu Görevlileri Emeklilik Daire Başkanlığına (Ankara) yapılır; e-Devlet başvurusu bu dosyalar için de mümkündür.
  4. Daha önce kesilen aylığın yeniden bağlanmasını istiyorsanız aynı talep belgesini kullanın; SGK, önceki dosya üzerinden aylığı kesildiği tarihten yeniden bağlandığı tarihe kadar yapılan artışları uygulayarak yeniden hesaplar (5510 m. 35).

Gerekli belgeler:

  • Gelir/Aylık/Ödenek Talep Belgesi (e-Devlet’te elektronik olarak, SGK’da matbu form).
  • T.C. kimlik numarası; nüfus kayıt örneği, ölüm belgesi ve medeni hâl bilgileri SGK tarafından MERNİS üzerinden elektronik olarak alınır, ayrıca istenmesi hâlinde sunulur.
  • Boşanma kararının kesinleşme şerhli örneği (nüfus kaydı güncellenmemişse başvuruyu hızlandırır).
  • Hak sahibine vasi atanmışsa vasi ilamı; malul çocuklar için sağlık kurulu raporu.
  • Vefat eden 4/b (Bağ-Kur) sigortalısıysa prim borcunun bulunmadığına ilişkin kayıt; borç varsa önce ödenmesi gerekir.

SGK, öğrenci belgelerini MEB ve YÖK’ten elektronik ortamda almaktadır; boşanmış kız çocuğu için zaten öğrenim şartı bulunmadığından bu belge istenmez.

Boşandıktan Ne Zaman Sonra Bağlanır?

Yetim aylığı, boşanma kararının kesinleştiği günden değil, SGK’ya yapılan başvuruyu izleyen ay başından itibaren ödenmeye başlar. 5510 m. 35’e göre hak sahipliği niteliğinin ölümden sonra kazanılması hâlinde aylık, bu niteliğin kazanıldığı tarihi takip eden ay başından; kesilmiş bir aylığın yeniden bağlanmasında ise müracaat tarihini takip eden ay başından başlatılır. Uygulamada SGK her iki durumda da başvuru tarihini esas aldığından, kesinleşmeden sonra başvuruyu geciktiren her ay doğrudan kayıp demektir. Örnek olarak boşanma kararı 10 Mart’ta kesinleşen ve 25 Nisan’da başvuran bir kız çocuğunun aylığı 1 Mayıs’tan itibaren hesaplanır; Mart ve Nisan ayları için geriye dönük ödeme yapılmaz.

Başvurudan sonra SGK, dosyadaki prim şartlarını, medeni hâl ve çalışma kayıtlarını kontrol eder; ilk ödeme tahsis işleminin tamamlanmasından sonra, hak edilen aybaşından itibaren birikmiş tutarla birlikte yapılır. Bu inceleme süresi dosyaya göre değişir; boşanma kararı kesinleşmemişse ya da nüfus kaydı hâlâ “evli” görünüyorsa başvuru reddedilir veya bekletilir.

Evlenme ödeneği alanlar için ek bir kural vardır: evlenince 24 aylık yetim aylığını peşin alan kız çocuğu, aylığının kesildiği tarihten itibaren iki yıl dolmadan boşanırsa, iki yıllık sürenin sonuna kadar aylık bağlanmaz (5510 m. 37). Bu süre boyunca genel sağlık sigortası kapsamında sayılır. Örneğin 1 Şubat 2025’te aylığı kesilip evlenme ödeneği alan ve Eylül 2026’da boşanan kız çocuğuna aylık en erken Şubat 2027’den itibaren bağlanır.

En Büyük Tuzak: Muvazaalı (Danışıklı) Boşanma

Uygulamada bazı kişiler, yalnızca yetim aylığı bağlatmak için eşlerinden kâğıt üzerinde boşanıp fiilen aynı evde karı-koca hayatı yaşamaya devam etmektedir. Bu, “muvazaalı boşanma” olarak adlandırılır ve 5510 sayılı Kanun m. 56’nın ikinci fıkrası tam olarak bu durumu düzenler: eşinden boşandığı hâlde boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir; ödenmiş tutarlar Kanun’un 96. maddesine göre geri alınır.

Kanunun yasakladığı şey boşanmanın kendisi değil, boşanma sonrası fiilen aynı çatı altında karı-koca gibi yaşamaya devam etmektir. SGK bu durumu denetim, adres kayıtları ve ihbar üzerine tespit eder. Tespit hâlinde sonuçlar ağırdır:

  • Yersiz ödemenin faiziyle geri alınması: O güne kadar alınan aylıklar yasal faiziyle birlikte SGK tarafından geri istenir; ödenmezse icra takibi başlatılır.
  • Cezai sorumluluk: SGK durumu Cumhuriyet başsavcılığına bildirir; kişi hakkında kamu kurumu zararına nitelikli dolandırıcılık iddiasıyla ceza davası açılabilir.

Buna karşılık gerçekten ayrılan ve fiilen ayrı yaşayan (adresleri ayrı, ekonomik birliktelikleri sona ermiş) kişiler bu haktan meşru biçimde yararlanır.

Haksız Kesintiye Karşı Dava Hakkı

Bunun tersi de mümkündür: gerçekten boşanmış ve fiilen ayrı yaşayan bir kişinin aylığı, asılsız bir ihbar ya da eksik bir inceleme sonucu haksız yere kesilebilir. Eski eşin çocuğu görmek için eve gelmesi ya da tarafların aynı apartmanda ayrı dairelerde oturması tek başına birlikte yaşama anlamına gelmez. Bu durumda kişi, yetkili iş mahkemesinde (iş mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesinde) kurum işleminin iptali ve aylığın yeniden bağlanması davası açarak, ayrı adres, ayrı abonelik ve ayrı ekonomik düzen gibi delillerle fiilen ayrı yaşadığını ispatlayıp haksız kesilen aylığın faiziyle yeniden bağlanmasını talep edebilir.

Emekli Maaşı ve Nafaka İlişkisi

Emekli maaşı, boşanmada bir başka açıdan daha önemlidir: nafaka hesabında gelir olarak dikkate alınır. Emekli eşin aldığı maaş düzenli bir gelir kabul edildiğinden yoksulluk ya da iştirak nafakası belirlenirken göz önünde bulundurulur. Nafaka davası nasıl açılır sorusuyla birlikte tahsil boyutu da önemlidir: 5510 m. 93 uyarınca SGK aylıkları kural olarak haczedilemez; ancak nafaka borçları bu korumanın dışındadır. Nafaka alacaklısı, ödenmeyen nafakayı borçlunun emekli aylığından kesinti yoluyla tahsil edebilir.

Süreye Bağlı Kayıplar

Sosyal güvenlik haklarında başvurunun zamanında yapılması belirleyicidir. 5510 m. 97’ye göre hak sahiplerinin ölüm aylığı, hakkı doğuran olay tarihinden itibaren beş yıl içinde istenmezse bu süreyi aşan kısım zamanaşımına uğrar; aylık, ancak başvuru tarihinden geriye doğru beş yıllık kısmıyla ödenir. Boşanma sonrası bağlanacak yetim aylığı ise yukarıda açıklandığı gibi geçmişe dönük değil, başvuruyu izleyen ay başından itibaren ödenir. Her iki kural da aynı sonuca işaret eder: hak doğduğu anda gecikmeden başvurmak maddi kaybı önler.

Boşanmış Kadına Devlet Yardımı: Yetim Aylığından Farkı

Yetim aylığı, anne ya da babanın ödediği primlere dayanan bir sosyal sigorta hakkıdır; gelir testi yapılmaz, muhtaçlık aranmaz ve hak sahibi olan herkese bağlanır. Buna karşılık boşanmış kadınlara yönelik düzenli nakit yardımı, kira yardımı ve sosyal-ekonomik destek gibi programlar, Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları üzerinden hane gelirine ve sosyal incelemeye bağlı olarak verilen sosyal yardımlardır; “boşanmış kadın maaşı” adıyla ayrı bir ödeme yoktur. Yetim aylığı alan bir kadın, hane geliri sınırın altındaysa bu yardımlara da başvurabilir; ancak alınan aylık gelir hesabına dahil edilir. Yardım türleri, şartlar ve başvuru adımları boşanan kadına devlet yardımı yazısında ayrıntılı olarak açıklanmıştır.

Örnek Senaryolar

Aşağıdaki senaryolar varsayımsaldır; uygulamada sık karşılaşılan durumları açıklamak için kurgulanmıştır.

Senaryo 1: Gözden Kaçan Emekli İkramiyesi

Uzun süren bir evlilikte eşlerden biri evlilik içinde emekli olmuş ve önemli tutarda emekli ikramiyesi almıştır. Boşanma sırasında diğer eş, “maaş paylaşılmıyormuş” bilgisine dayanarak emeklilikle ilgili hiçbir talepte bulunmaz. Oysa evlilik süresince alınan emekli ikramiyesi edinilmiş mal niteliğindedir ve mal rejimi tasfiyesinde katılma alacağına dahil edilebilir. Eş bu hakkı, kesinleşmeden itibaren 10 yıl içinde açacağı tasfiye davasıyla talep edebilirdi. Bu senaryo, “maaş paylaşılmaz” bilgisinin “emeklilikle ilgili hiçbir hak yoktur” anlamına gelmediğini gösterir.

Senaryo 2: Muvazaalı Boşanmanın Bedeli

Bir kadın, babasından yetim aylığı bağlatabilmek için eşinden kâğıt üzerinde boşanır; ancak aynı evde eşiyle yaşamaya devam eder ve yıllarca bu aylığı alır. Bir SGK denetiminde ya da ihbar üzerine fiilen birlikte yaşadıkları tespit edilir. Sonuç: o güne kadar aldığı aylıklar faiziyle geri istenir, icra takibi başlar ve hakkında ceza davası açılır. Gerçek bir boşanma iradesiyle fiilen ayrı yaşasaydı aylığı meşru biçimde alabilirdi.

Senaryo 3: Boşanma Kesinleşmeden Eşin Ölümü

Çekişmeli boşanma davası iki yıldır sürmekte, karar verilmiş ancak istinaf aşamasında kesinleşmemişken eş vefat eder. Taraflar hukuken hâlâ evli olduğundan sağ kalan eş dul aylığına hak kazanır; dava ise konusuz kalır. Aynı ölüm boşanmanın kesinleşmesinden bir gün sonra gerçekleşseydi dul aylığı bağlanmazdı. Bu senaryo, kesinleşme tarihinin sosyal güvenlik hakları bakımından ne kadar belirleyici olduğunu gösterir.

Sık Sorulan Sorular

Boşanınca eşimin emekli maaşından pay alabilir miyim?

Maaşın kendisinden pay alamazsınız; emekli aylığı kişiye bağlı bir haktır ve bölünemez. Ancak evlilik süresince alınan emekli ikramiyesi ve BES birikimlerinin evlilik dönemine isabet eden kısmı edinilmiş mal sayılarak mal rejimi tasfiyesinde katılma alacağına dahil edilebilir. Bu talep, boşanmanın kesinleşmesinden itibaren 10 yıl içinde açılacak ayrı bir davayla ileri sürülür.

Boşanınca babamdan maaş bağlanır mı?

Evet. Vefat eden babanızın (ya da annenizin) 5510 m. 32’deki prim şartlarını sağlaması kaydıyla, boşanma kararı kesinleştikten sonra sigortalı çalışmıyorsanız ve kendi sigortanızdan aylık almıyorsanız yetim aylığı bağlanır. Daha önce hiç aylık almamış olmanız engel değildir.

Boşandıktan sonra baba maaşı ne kadar?

Babanızın hesaplanan aylığının %25’i; dosyada sizden başka aylık alan hak sahibi yoksa %50’si bağlanır. 2026 Temmuz döneminden itibaren dosya bazında uygulanan 23.552 TL’lik taban, hak sahiplerine hisseleri oranında yansır; elinize geçecek net tutar babanızın aylığına ve hak sahibi sayısına göre değişir.

Yetim aylığı boşandıktan ne kadar sonra bağlanır?

Boşanma kararı kesinleştikten sonra SGK’ya yaptığınız başvuruyu izleyen ay başından itibaren ödenir; kesinleşme ile başvuru arasındaki aylar için geriye dönük ödeme yapılmaz. Evlenme ödeneği almışsanız aylığınızın kesildiği tarihten itibaren iki yıl dolmadan aylık bağlanmaz.

Dul aylığı alıyorum; yeniden evlenirsem ne olur?

Yeniden evlendiğinizde dul aylığınız kesilir. Bu yeni evlilik boşanma ya da eşinizin vefatıyla sona ererse ilk eşinizden gelen dul aylığının yeniden bağlanması için SGK’ya başvurabilirsiniz; aylık, başvuruyu izleyen ay başından itibaren tekrar ödenir. 5510 kapsamında dul eşe evlenme ödeneği verilmediğinden iki yıllık bekleme kuralı dul eş için uygulanmaz; bu kural yalnızca evlenme ödeneği alan kız çocuklarına ilişkindir.

Boşandığım eşim ölürse dul maaşı alabilir miyim?

Hayır. Boşanma kesinleştikten sonra eski eşinizin ölümünde size dul aylığı bağlanmaz; ölüm tarihinde yasal evlilik bağı aranır. Ortak çocuklarınız ise babalarından yetim aylığı alabilir.

Yetim aylığı almak için eşimden boşanıp aynı evde yaşamaya devam edebilir miyim?

Hayır. 5510 m. 56 uyarınca boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenenlerin aylığı kesilir, ödenen tutarlar faiziyle geri alınır ve ceza davası açılabilir. Yalnızca gerçek bir boşanma ve fiilen ayrı yaşam bu haktan meşru yararlanmayı sağlar.

Boşandıktan sonra çalışırsam yetim aylığım kesilir mi?

1 Ekim 2008 sonrası ölümlerde (5510 kapsamı) sigortalı bir işe girmeniz hâlinde aylık kesilir; işten ayrılınca başvuruyla yeniden bağlanır. Ölüm 2008 öncesi ve dosya Emekli Sandığı (5434) kapsamındaysa SSK’lı veya Bağ-Kur’lu çalışma aylığı kesmez, yalnızca memur olarak çalışmaya başlamak keser.

Aylığım haksız yere kesildi; ne yapabilirim?

Gerçekten boşanmış ve fiilen ayrı yaşıyorsanız, kesinti kararına karşı yetkili iş mahkemesinde kurum işleminin iptali ve aylığın yeniden bağlanması davası açabilirsiniz. Ayrı adres, ayrı abonelikler ve sona ermiş ekonomik birliktelik gibi delillerle ayrı yaşadığınızı ispatlayarak haksız kesilen aylığın faiziyle ödenmesini talep edebilirsiniz.

Emekli maaşı nafakayı etkiler mi?

Evet. Emekli maaşı düzenli gelir sayıldığından nafaka belirlenirken dikkate alınır. Ayrıca SGK aylıkları kural olarak haczedilemese de nafaka borçları bu korumanın dışındadır; ödenmeyen nafaka emekli aylığından kesinti yoluyla tahsil edilebilir.

Haklarınızı Doğru Tanıyın, Riskten Kaçının

Boşanma sonrası emeklilik ve maaş hakları, aile hukuku ile sosyal güvenlik hukukunun kesiştiği, yanlış bilgiye açık bir alandır. Emekli maaşının kendisi paylaşılmasa da evlilik içinde biriken emekli ikramiyesi ve BES birikimleri mal rejimi kapsamında talep edilebilir. Kız çocuğunun yetim aylığı boşanmayla yeniden doğar; oranı %25 ya da %50’dir, başvuruyu izleyen ay başından itibaren ödenir ve çalışmaya başlanınca kesilir. Boşanma kesinleştikten sonra eski eşten dul aylığı bağlanmaz. Bu haklar yalnızca gerçek bir boşanma ve fiilen ayrı yaşam hâlinde meşrudur; danışıklı boşanma, aylıkların faiziyle geri alınması ve ceza davası gibi ağır sonuçlar doğurur. Boşanmanın emeklilik boyutunu baştan doğru planlamak, hem hak kaybını hem de bu riskleri önler. Mal rejimi kapsamındaki emeklilik alacaklarının tespiti, yetim ve dul aylığı başvuruları ve haksız kesintilere karşı açılacak davalar için bursa boşanma avukatı olarak Gürlek Hukuk Bürosu ile iletişime geçebilirsiniz.

Hukuki Dayanaklar ve Kaynaklar

  • 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu m. 32 (ölüm aylığı şartları), m. 34 (hak sahiplerine paylaştırma oranları), m. 35 (aylığın başlangıcı, kesilmesi ve yeniden bağlanması), m. 37 (evlenme ödeneği), m. 54, m. 56 (boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşama), m. 93, m. 97 ve ek m. 19 — Mevzuat Bilgi Sistemi
  • 7590 sayılı Kanun m. 16 (en düşük aylığın 23.552 TL’ye yükseltilmesi) — Resmî Gazete, 31 Temmuz 2026, Sayı 33326
  • SGK, “Ölüm Aylığı” bilgilendirme sayfası (hak sahibi şartları, başvuru yeri ve belgeler, 5434 kapsamındaki kesilme hâlleri) — sgk.gov.tr
  • e-Devlet Kapısı, SGK “Gelir, Aylık, Ödenek Talep Belgesinin Verilmesi” hizmeti — turkiye.gov.tr
  • 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 219 (edinilmiş mallar) ve m. 178 (boşanmadan kaynaklanan taleplerde zamanaşımı)
Yazımızı beğendiniz mi? Puan vermek için yıldızı tıklayın. post

Bizi Arayın

0553 8762110

Avukat AI’a Sor

Avukat-AI’a Sor Soruna Hızlı Yanıt Al. Hukuki danışmanlık değildir. Avukat-AI’a Gitmek için tıklayınız

Avukat Ataol Ertuğrul GÜRLEK
Avukat Ataol Ertuğrul GÜRLEK

İletişim Bilgileri:

Telefon: +90 553 876 21 10
E-posta: [email protected]
Adres: Kırcaali, Kayalı Sk. Tuğcu Plaza D:1 Kat:1 No:25, 16220 Osmangazi/Bursa

Hemen Ara Whatsapp
Whatsapp