Anlaşmalı boşanmada mal paylaşımı eşlerin boşanma davası öncesinde hazırlamış oldukları anlaşmalı boşanma protokolünde belirtilen şekilde yapılır. Anlaşmalı boşanma protokolünde mal paylaşımına dair herhangi bir hüküm bulunmaması halinde anlaşmalı boşanmada mal paylaşımı yasal mal rejimine göre yapılır.
2002 yılından (01.01.2002) sonra yapılan evliliklerde yasal mal rejimimizi edinilmiş mallara katılma rejimi olarak belirlenmiştir. Ancak eşler anlaşmalı boşanma protokolü ile mal paylaşımının nasıl yapılacağını kendileri de belirleyebilirler. Anlaşmalı boşanma mal paylaşımı yapılmaması eşlerin boşanmalarına engel değildir. Ancak mal paylaşımına dair bir uyuşmazlık bulunması halinde davanın anlaşmalı bir şekilde açılmasını engeller.
Anlaşmalı Boşanmada Mal Paylaşımı Ne Zaman Olur?
Anlaşmalı boşanma davalarında mal paylaşımı genellikle eşlerin boşanma protokolünde kabul etmiş oldukları şekilde yapılır. Türk Medeni Kanunumuz ile yasal mal rejimimiz edinilmiş mallara katılma şeklinde belirlenmiş ise de; Eşler kendi aralarında farklı bir mal paylaşımı planı hazırlayabilirler.
Her ne kadar anlaşmalı boşanma olsa da bu protokoller ile eşler bir takım yükümlülükler altına girebileceği gibi oldukça önemli olan bir takım haklarından da vazgeçebilirler. Bu hakların en önemlileri arasında ise mal paylaşımı gelir. Çünkü usulünce hazırlanmış ve tarafların özgür iradeleri ile kabul etmiş oldukları bir protokol mahkeme tarafından hüküm altına alınması ile geriye dönüşü mümkün olmayan hak kayıplarına sebebiyet verebilecektir. Bu nedenle anlaşmalı da olsa, anlaşmalı boşanma davalarının ve özellikle anlaşmalı boşanma protokollerinin aile avukatı, boşanma avukatı veya miras avukatı gibi alanında bilgi ve deneyim sahibi hukukçulardan destek alınmasından yanayız.
Yukarıda vermiş olduğumuz bu kısa bilgilerden sonra anlaşmalı boşanmada mal paylaşımının protokolde yer aldı şekilde yapılacağını söyleyebiliriz. Eşlerin boşanma davası öncesi herhangi bir şekilde mal paylaşımı konusunda anlaşmaya varamamış olmaları halinde ise boşanma davası çekişmeli olarak açılır.
Edinilmiş Mallara Katılma Mal Rejimi
Bursa boşanma avukatı olarak anlaşmalı boşanma davalarında aksine bir talep bulunmaması halinde yasal mal rejiminin bu protokollerde aynen kabul edildiğini görmekteyiz. Bu nedenle anlaşmalı boşanmada mal paylaşımının nasıl yapılacağının tam olarak anlaşılabilmesi için kısmen de olsa yasal mal rejimimiz hakkında bilgi sahibi olmamız gerekir. Genel hatları ile edinilmiş mallara katılma yasal mal rejimimizin özellikleri ise aşağıdaki gibidir.
Yasal Mal Rejimi Özellikleri
| Nitelik | Açıklama |
| Özellik | Evlilik süresince eşlerin birlikte veya ayrı olarak edindiği malların, boşanma veya ölüm durumunda paylaşılmasını öngören yasal mal rejimimizdir. (2002 yılı sonrası) |
| Mal Rejiminin Başlangıcı | Evlilikle birlikte otomatik olarak geçerlidir. Taraflar farklı bir rejim sözleşmesi yapmadıkça uygulanır. |
| Edinilmiş Mallar | Evlilik süresince elde edilen kazançlar, gelirler, maaş, prim, faiz, kira gelirleri, işletme ve ticari kazançlar. |
| Kişisel Mallar | Evlilik öncesi sahip olunan mallar, miras veya bağış yoluyla edinilen mallar, kişisel eşyalar (giysi, takı vb.). |
| Borçlar | Edinilmiş mallara ilişkin borçlar eşler arasında paylaşılır. Özel mallara ilişkin borçlar yalnızca sahibi tarafından ödenir. |
| Paylaşım Zamanı | Boşanma veya eşlerden birinin ölümü durumunda gerçekleştirilir. |
| Hesaplama | Eşler anlaşırsa protokol ile paylaşılır; anlaşmazlık olursa mahkeme kararı ile belirlenir. |
Anlaşmalı Boşanmadan Sonra Mal Paylaşımı Davası Açılır Mı?
Boşanma anlaşmalı bir şekilde gerçekleşmiş olsa dahi sonrasında mal paylaşımı davasının açılması mümkündür. Bu durumun en önemli istisnası ise eşlerin anlaşmalı boşanma öncesinde hazırlamış oldukları protokol ile bu konuda bir düzenleme yapmış olmalıdır. Yukarıda da belirttiğimiz şekilde usulünce hazırlanarak onaylanmış bir anlaşmalı boşanma protokolü adeta mahkeme hükmü niteliğindedir.
Kural olarak mal paylaşımı davası boşanma kararının kesinleşmesinden sonra açılabilen davalardır. Bu nedenle anlaşmalı şekilde boşanma sonrası mal paylaşımı davası açılabilmesi için eşlerin protokolde mal paylaşımına ilişkin herhangi bir düzenlemeye yer vermemiş olmasıdır. Bu konuda protokolde herhangi bir madde bulunmaması halinde boşanma kararı kesinleştikten sonra eşler mal paylaşımı davası açabilirler.
Belirtmiş olduğumuz bu durumun aksine bir şekilde anlaşmalı boşanma protokolünde mal paylaşımına ilişkin kesin, net ve anlaşılabilir şekilde hükümler bulunması ve bu protokolün mahkeme tarafından onaylanması halinde mal paylaşımı kesinleşmiş olur. Bu şekilde kesinleşen mal paylaşımı için sonrasından mal paylaşımı davası açılmış olsa dahi reddedilmesi kuvvetle muhtemel bir durumdur.
Onaylanmış olan bir anlaşmalı boşanma protokolünde yer alan mal paylaşımına karşı dava açılabilmesinin diğer bir yolu ise bu protokolün hata, hile veya tehdit gibi iradeyi sakatlayacak şekilde düzenlenmiş ve imza altına alınmış olması durumudur. Bu durumların kanıtlanması halinde protokolde yer alan mal paylaşımının iptal edilmesi mümkün hale gelebilmektedir.
Anlaşmalı Boşanmada Mal Paylaşımına İtiraz
Anlaşmalı boşanmada mal paylaşımına itiraz halinde davanın çekişmeli boşanma davasına dönüşmesi kuvvetle muhtemeldir. Çünkü anlaşmalı boşanmada eşler arasında herhangi bir uyuşmazlığın bulunmaması gerekir.
Buna karşın eşler boşanma protokolünde mal paylaşımına ilişkin her hangi bir düzenlemeye yer vermemişlerse boşanma kararının kesinleşmesinden sonra ayrıca mal paylaşımı davası açmaları mümkündür. Boşanma kararının kesinleşmesinden sonra açacakları davalar niteliği itibariyle mal paylaşımına itiraz olmayıp bir çeşit mal paylaşımı davası olarak kabul edilir.
Anlaşmalı Boşanmada Mal Paylaşımı Protokolü
Anlaşmalı boşanmada mal paylaşımı protokolü herhangi bir tereddüde yer vermeyecek şekilde ve tüm unsurları barındıracak şekilde hazırlanmalıdır. Evlilik birlikteliği süresince edinilmiş olan mallar açık ve tek tek kalemler halinde belirtilerek paylaşım konusunda eşlerin iradeleri açıkça protokolde yer almalıdır. Genel hatları ile anlaşmalı boşanmada mal paylaşımı protokolünde yer alması gereken bilgileri aşağıdaki gibi özetleyebiliriz.
Anlaşmalı Boşanmada Mal Paylaşımı Örneği
- MAL REJİMİNİN BELİRLENMESİ
- … tarihinde evlenen eşler evlilik birlikteliği süresince yasal mal rejimlerinin “edinilmiş mallara katılma rejimi” olduğunu belirtmişlerdir.
- Anlaşmalı boşanma kararının kesinleşmesinden sonra eşler aşağıdaki hususta rejimin tasfiyesi konusunda anlaşmışlardır.
- TAŞINMAZ MALLAR (Ev, arsa, ofis v.b)
- Eşlerin evlilik birlikteliği sırasında edinmiş olduğu taşınmazların açık adresleri, nitelikleri, tapu bilgileri ve boşanma sonrasında bunların hangi eşe olacağı bu kısımda açık bir şekilde belirtilmelidir.
- Boşanma sonrasında devredilecek taşınmaz bulunması halinde devir tarihleri ile devir masraflarının hangi eş tarafından karşılanacağı konusunda anlaşmaya varılmalıdır.
- TAŞINIR MALLAR (Araçlar, ev eşyası vs.)
- Evlilik birlikteliği sırasında araç satın alınmış ise plaka bilgileri ile tescil kaydına ait bilgiler belirtilerek aracın hangi eşe kalacağının belirtilmesi gerekir.
- Ev eşyalarının paylaşım şekli veya hangi eşte kalacağı
- BANKA HESAPLARI
- Evlilik birlikteliği devam ederken eşlerin her birisinin banka hesabında bulunan ve kişisel mal niteliğinde olmayan değerler ortak mal sayılır
- Boşanma sonrasında bu değerlerin paylaşım oranları ve en geç paylaşma tarihi açık bir şekilde bu bölümde belirtilmelidir.
- BORÇLAR
- Eşler evlilik birlikteliği devam ederken, kredi, kredi kartı veya senet gibi borç altına girmiş olmaları halinde bu borçların nasıl ödeneceği
- ZİYNET EŞYALARI
- Boşanma sonrasında ziynet eşyalarının kimde kalacağı veya paylaşımın nasıl yapılacağı belirtilmelidir. (Not: Boşana davalarında ziynet eşyaları kişisel mal olarak kabul edilir.)
- FERAGAT
- Eşler bu protokolde yer alan paylaşım haricinde katkı payı alacağı, değer artışı payı veya katılma payı alacağını talep etmeyeceklerini belirtmelidirler.
- AÇIK İRADE BEYANI
- Eşler protokolü kendi özgür ve hür iradeleri ile herhangi bir baskı altında kalmadan imzaladıklarını karşılıklı olarak beyan etmelidirler.
Anlaşmalı Boşanmada Mal Paylaşımından Feragat
Anlaşmalı boşanmada mal paylaşımından feragat genellikle taraflardan herhangi birisinin hazırlamış oldukları protokol ile mal rejiminden doğan bütün haklarından kendi iradeleri ve bilinçli bir şekilde vazgeçmeleri ile mümkündür.
Usulünce hazırlanan bir protokolde eşlerden herhangi birisi mal paylaşımından feragat ettiğini belirtmesi halinde ileride mal paylaşımı davası açılması oldukça güç duruma gelmektedir.
Diğer hususlarda olduğu gibi anlaşmalı boşanmada mal paylaşımından feragat herhangi bir kuşku ve tereddüde yer vermeyecek şekilde protokole işlenmelidir. Ayrıca bu protokollerde hukuka ve genel ahlaka aykırı herhangi bir anlaşmanın yer alması mümkün değildir.
Boşanmada Hangi Mallar Paylaşılmaz
Anlaşmalı boşanmada hangi malların paylaştırılamayacağı kısmen de olsa kabul edilmiş olunan mal rejimine göre değişiklik gösterebilir. Aksine bir anlaşma bulunmaması halinde boşanma sonrasında mal paylaşımı da yasal mal rejimimiz dikkate alınarak yapılır. Mevcut yasal mal rejimimize göre aşağıdaki mallar boşanmada paylaşımı konu yapılmaz.
- Evlilik öncesi edinilmiş olan mallar
- Miras yoluyla elde edinilmiş kazanımlar
- Hibe veya bağışlar
- Manevi tazminat alacakları
- Kişisel eşyalar
- Kişisel eşyaların yerine geçen her türlü değerler
Anlaşmalı Boşanmada Tapu Devri Nasıl Olur?
Anlaşmalı boşanmada tapu devrinin yapılabilmesi için öncelikle protokolde mal paylaşımına ilişkin hükümler bulunması nedeniyle boşanma kararının kesinleşmesi gerekir. Mahkeme tarafından kabul edilen anlaşmalı boşanma protokolünde yer alan paylaşımı göre tapu devri yapılır. Bu nedenle anlaşmalı boşanma protokollerinde bu konudaki hususların herhangi bir tereddüde yer vermeyecek şekilde düzenlenmesi gerekir.
Anlaşmalı Boşanmada Bankadaki Para Nasıl Paylaştırılır?
Anlaşmalı boşanmada bankada paraların nasıl paylaştırılacağına yine eşlerin kendileri protokol ile karar verebilirler. Ancak bu protokoller hukuki bir belge niteliğinde olması nedeniyle baskı tehdit veya zorlama altında düzenlenmemiş olması gerekir. Protokolde bankadaki paraların nasıl paylaştırılacağı yönünde bir düzenleme yer almaması halinde ise; bankadaki değerlerin evlilik birlikteliğinin kurulmasından sonra edinilmiş olması halinde mevcut yasal mal rejimimize göre (yarı yarıya) paylaşımı yapılır.
Anlaşmalı boşanmada mal paylaşımına ilişkin hükümlerin protokolde eksik, belirsiz veya hatalı düzenlenmesi; boşanma sonrasında telafisi mümkün olmayan hak kayıplarına yol açabilir. Özellikle taşınmazlar, banka hesapları, ziynet eşyaları ve mal rejiminden doğan alacaklar bakımından sürecin doğru yönetilebilmesi için deneyimli bir Bursa Boşanma Hukuku Avukatı ile hukuki destek alınması büyük önem taşır.
SIK SORULAN SORULAR
Boşandıktan Sonra Mal Paylaşımı Davası Açma Süresi
Türk Medeni Kanunumuz ile anlaşmalı boşanma sonrası mal paylaşımı süresi 10 yıl olarak belirlenmiştir. Bu süre anlaşmalı boşanma kararırın kesinleşmesinden itibaren başlar. Bu süre dahilinde mal paylaşımı davası açılmaz ise eşin mal paylaşımına ilişkin talep hakları da zamanaşımına uğramış olur.
Anlaşmalı Boşanmadan Sonra Hak Talep Edebilir Mi?
Anlaşmalı boşanma protokollerinde yer alan hususların mahkemece kabul edilmesi ile bu protokolde yer alan hususlara aykırı bir talepte bulunulması mümkün değildir. Bu yönde açılacak olan davaların da davacı aleyhine reddedilmesi kuvvetle muhtemeldir. Ancak davacı tarafından protokolün hata, hile veya baskı altında düzenlendiğinin kanıtlanması halinde anlaşmalı boşanmadan sonra hak talep edilebilmesi mümkün hale gelebilir. Aksi takdirde anlaşmalı boşanmadan sonra protokole aykırı bir hak talep edilebilmesi mümkün değildir.
Anlaşmalı Boşanmada Mal Varlığı Nasıl Paylaşılır?
Anlaşmalı boşanmada mal varlığının nasıl paylaştırılacağı genellikle boşanma davası öncesinde hazırlanan protokol ile belirlenir. Yukarıda bir örnek olarak sunmuş olduğumuz anlaşmalı boşanmada mal paylaşımı protokolü örneğinde yer alan bütün bilgilerin eksiksiz bir şekilde bu protokolde yer alması gerekir. Bu hususlar bulunmaması halinde ise boşanma sonrasında yasal mal rejimimiz doğrultusunda mal varlığı paylaşımı yapılır.
Boşanmada Ev Kime Kalır?
Boşanmada evin kime kalacağının belirlenebilmesi için öncelikle söz konusu evin edinilme zamanının belirlenmesi gerekir. Ev evlilik birlikteliğinin kurulmasından sonra alınmış ise mevcut yasal mal rejimimize göre evin değeri her iki eşe ortak bir şekilde paylaştırılır. Anlaşmalı boşanmada mal paylaşımına evin de konu edilmesi halinde ise protokolde yer alan şekilde bir paylaşım yapılır.
Evliyken Alınan Ev Boşanınca Kimin Olur?
Yukarıda da belirttiğimiz gibi evliyken alınan boşanma sonrasında edinilmiş mal olarak kabul edildiğinden evin değeri eşler arasında yarı yarıya paylaştırılır. Ancak bu ev evlilik birlikteliği devam ettiği sürece herhangi bir eşe miras yolu ile geçmiş ise miras yolu ile geçen eş boşanma sonrasında da evin sahibi olmaya devam eder.
Anlaşmalı Boşanmada Mal Paylaşımı (Özet)
Anlaşmalı boşanmada mal paylaşımı konusunda yukarıdaki bilgileri özetlemek gerekirse;
- Anlaşmalı boşanmada mal paylaşımı eşler düzenlemiş oldukları protokole göre yapılır.
- Eşler arasında anlaşmalı boşanma protokolünde herhangi bir anlaşmaya yer verilmemiş ise ve başkaca mal rejimi seçimi yapılmamış ise yasal mal rejimine göre mal paylaşımı yapılır.
Bu içerik, Avukat Ataol Ertuğrul Gürlek tarafından genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır.
Burada yer alan bilgiler hukuki danışmanlık niteliği taşımaz ve avukat–müvekkil ilişkisi oluşturmaz.
Her hukuki uyuşmazlık kendi içinde farklı dinamikler barındırdığından, içerikte aktarılan bilgiler somut olayın koşullarına göre değişebilir. Hak kaybı yaşamamak adına konuya özel mutlaka bir avukattan profesyonel hukuki destek almanız tavsiye edilir.
Avukat Ataol Ertuğrul Gürlek, Bursa’da boşanma ve aile hukuku alanında hukuki danışmanlık ve dava vekilliği hizmeti sunmaktadır. Anlaşmalı ve çekişmeli boşanma davaları başta olmak üzere; velayet, nafaka, mal paylaşımı ve maddi–manevi tazminat uyuşmazlıklarında müvekkillerine profesyonel destek sağlamaktadır.
Uygulamada edindiği dosya bazlı tecrübe, güncel mevzuat bilgisi ve Yargıtay kararları ışığında geliştirdiği stratejik yaklaşımıyla her davayı somut olayın özelliklerine göre ele almaktadır. Süreç boyunca şeffaf iletişim, hukuki öngörülebilirlik ve sonuç odaklı çalışma prensibi ile hareket etmektedir.
