Ortaklığın giderilmesi davası (eski adıyla izale-i şuyu davası), birden fazla kişinin paylı ya da elbirliği hâlinde malik olduğu bir taşınır veya taşınmaz üzerindeki ortaklığa son vermek için açılan davadır. Paydaşlardan herhangi biri, diğer paydaşların rızası olmadan tek başına bu davayı açabilir (TMK m. 698). Mahkeme, mal bölünebiliyorsa aynen taksime, bölünemiyorsa açık artırmayla satışına ve bedelin paylara göre dağıtılmasına karar verir (TMK m. 699). Dava, taşınmazın bulunduğu yer sulh hukuk mahkemesinde açılır ve 1 Eylül 2023’ten bu yana dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur. 31 Temmuz 2026’da yürürlüğe giren 7589 sayılı Kanun ise mirasla kalan taşınmazların satışında ilk artırmanın yalnızca mirasçılar arasında yapılmasını öngören yeni bir usul getirdi. Aşağıda davanın kimler tarafından ve nasıl açılacağı, aşamaları, aynen taksim ile satış arasındaki fark, 2026’da değişen satış usulü, masraflar ve “hissemi satmak istemiyorum” diyen paydaşın durumu açıklanmaktadır.
İçindekiler
ToggleOrtaklığın Giderilmesi Davası Nedir, Hangi Durumlarda Açılır?
Bir malın birden fazla sahibi olduğunda ortaklık iki biçimde olabilir. Paylı mülkiyette her paydaşın belirli bir payı vardır (örneğin tapuda 1/4 hisse); elbirliği mülkiyetinde ise paylar belirlenmemiştir ve ortaklar mal üzerinde ancak birlikte tasarruf edebilir. Miras kalan mallar, mirasçılar arasında paylaşılana kadar elbirliği mülkiyetine tabidir (TMK m. 640).
Ortaklığın giderilmesi davası uygulamada en çok şu durumlarda açılır:
- Anne ya da babadan kalan ev, arsa veya tarlanın mirasçılar arasında nasıl paylaşılacağı konusunda anlaşma sağlanamaması
- Mirasçılardan birinin ya da birkaçının taşınmazı tek başına kullanması, diğerlerinin kira ya da pay alamaması
- Boşanan eşlerin birlikte satın aldığı ve tapuda ikisinin de hissesi bulunan konutun paylaşılamaması
- Hisseli tapuyla alınan arsada paydaşların satış ya da bölünme konusunda uzlaşamaması
- Paydaşlardan birinin payına haciz koyan alacaklının, alacağını tahsil için satış istemesi
Davanın amacı, kimseyi istemediği bir ortaklıkta tutmamaktır. Kanun, paylı mülkiyette her paydaşa “paylaşmayı isteme” hakkı tanır; bu hak ancak hukuki bir işlemle en çok on yıl süreyle sınırlanabilir ya da malın sürekli bir amaca özgülenmiş olması hâlinde kullanılamaz (TMK m. 698). Boşanma sonrasında eşlerin ortak taşınmazı için açılan bu dava, evlilik içinde edinilen malların tasfiyesinden farklıdır; eşler arasındaki katılma alacağı ayrı bir dava konusudur ve ayrıntısı boşanmada mal paylaşımı yazısında anlatılmıştır.
Kimler Açabilir, Kime Karşı Açılır?
Davayı paydaşlardan ya da ortaklardan herhangi biri, tek başına açabilir; diğer paydaşların onayı ya da çoğunluk aranmaz. Dava, davacı dışındaki bütün paydaşlara karşı açılır. Bu zorunlu bir kuraldır: paydaşlardan biri davaya dahil edilmezse mahkeme karar veremez; eksik paydaş sonradan davaya dahil edilir. Bu nedenle dava açmadan önce güncel tapu kaydının alınması ve mirasla kalan taşınmazlarda mirasçılık belgesiyle tüm mirasçıların belirlenmesi gerekir.
Paydaşlardan biri ölmüşse mirasçıları davaya katılır. Tapuda hâlâ ölen kişinin adı yazıyorsa (intikal yapılmamışsa) dava yine açılabilir; mahkeme mirasçılık belgesine göre mirasçıları taraf olarak alır, ancak satış aşamasına geçilmeden önce tapu kaydının mirasçılar adına intikal ettirilmesi gerekir. Bu işlem davayı uzatan nedenlerden biridir; intikalin dava öncesinde yaptırılması süreci kısaltır.
Paydaşın alacaklısı da dava açabilir: paylı mülkiyette haczedilen payın satışı doğrudan icra yoluyla yapılabilirken, elbirliği mülkiyetinde alacaklı, icra mahkemesinden alacağı yetkiyle borçlu ortak adına ortaklığın giderilmesi davası açar (İİK m. 121).
Dava Açmadan Önce: Zorunlu Arabuluculuk
7445 sayılı Kanun’la 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu’na eklenen m. 18/B uyarınca, 1 Eylül 2023’ten itibaren taşınmazlara ilişkin ortaklığın giderilmesi davalarında arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır. Arabulucuya başvurmadan açılan dava, usulden reddedilir.
Süreç şöyle işler:
- Taşınmazın bulunduğu yer adliyesindeki arabuluculuk bürosuna başvurulur; büro, listeden bir arabulucu görevlendirir.
- Arabulucu tüm paydaşları toplantıya davet eder. Toplantı yüz yüze ya da çevrim içi yapılabilir.
- Taraflar anlaşırsa anlaşma tutanağı düzenlenir. Arabuluculuk anlaşmasında taşınmazın paylaşımı ya da satışı kararlaştırılabilir; ancak taşınmaz mülkiyetinin devrine ilişkin anlaşmanın tapuda hüküm doğurması için ilgili kurallara (taşınmaz devrinde anlaşmanın icra edilebilirlik şerhi ve tapu işlemleri) uyulması gerekir.
- Anlaşma sağlanamazsa ya da taraflardan biri toplantıya katılmazsa “anlaşamama” son tutanağı düzenlenir. Bu tutanak dava dilekçesine eklenir.
Arabuluculuk aşaması genellikle birkaç hafta sürer. Paydaş sayısı fazla olan miras dosyalarında tebligat nedeniyle uzayabilir. Toplantıya mazeretsiz katılmayan taraf, davayı kazansa bile yargılama giderlerinden sorumlu tutulabilir.
Dava Nasıl Açılır? Adım Adım
| Adım | Yapılacak işlem | Dikkat edilecek nokta |
|---|---|---|
| 1. Belgelerin toplanması | Güncel tapu kaydı, varsa mirasçılık belgesi, kimlik bilgileri, arabuluculuk son tutanağı, taşınmazın imar durumu | Tüm paydaşların adres ve kimlik bilgileri dilekçede yer almalıdır |
| 2. Dava dilekçesi | Taşınmazın ada-parsel bilgileri, paydaşlar ve payları, ortaklığın aynen taksim ya da satış yoluyla giderilmesi talebi | Talep “öncelikle aynen taksim, mümkün değilse satış” biçiminde kademeli yazılabilir |
| 3. Harç ve gider avansı | Ortaklığın giderilmesi davaları maktu harca tabidir; ayrıca tebligat, keşif ve bilirkişi için gider avansı yatırılır | Paydaş sayısı arttıkça tebligat gideri artar |
| 4. Mahkeme | Taşınmazın bulunduğu yer sulh hukuk mahkemesi (HMK m. 4/1-b, m. 12) | Yetki kesindir; başka yerde açılan dava yetkisizlikten reddedilir |
| 5. Tebligat ve cevap | Dilekçe tüm paydaşlara tebliğ edilir; davalılar iki hafta içinde cevap verebilir | Adresi bilinmeyen paydaşlar için araştırma ve gerekirse ilanen tebligat yapılır |
| 6. Keşif ve bilirkişi | Mahkeme, taşınmazın bölünüp bölünemeyeceğini ve değerini belirlemek için keşif yapar; harita mühendisi, inşaat mühendisi ve emlak değerleme uzmanından rapor alır | Rapora iki hafta içinde itiraz edilebilir |
| 7. Karar | Aynen taksim ya da satış suretiyle ortaklığın giderilmesine karar verilir | Karar kesinleşmeden satış yapılamaz |
| 8. Satış memurluğu | Kesinleşen karar üzerine sulh hukuk mahkemesi satış memurluğu, İİK hükümlerine göre açık artırma yapar | Satış bedeli paylara göre dağıtılır |
Aynen Taksim mi, Satış mı?
Mahkeme önce malın aynen bölünüp bölünemeyeceğine bakar (TMK m. 699/2). Aynen taksim, taşınmazın her paydaşa payı oranında fiilen bölünerek verilmesidir; örneğin dört mirasçının 4.000 metrekarelik tarlasının her birine ayrı parsel olarak bölünmesi. Aynen taksim için şu koşullar aranır:
- Taşınmaz, imar mevzuatına göre bölünebilir olmalıdır; belediye ya da il özel idaresinden ifraz uygunluk görüşü alınır.
- Bölünme sonucu oluşan parçalar, paydaşların paylarına yakın değerde olmalıdır; küçük değer farkları para ödenerek (ivaz) denkleştirilebilir.
- Bölünme, malın değerinde önemli bir azalmaya yol açmamalıdır.
Tek bir daire, küçük bir arsa ya da imar planı bölünmeye izin vermeyen bir taşınmaz aynen taksim edilemez; bu durumda satışa karar verilir. Uygulamada davaların büyük çoğunluğu satışla sonuçlanır. Paydaşlardan birinin aynen taksim talep etmesi hâlinde mahkeme bunu öncelikle inceler; talep yoksa doğrudan satışa karar verilebilir.
Üzerinde birden fazla bağımsız bölüm bulunan binalarda üçüncü bir yol vardır: kat mülkiyeti kurulması. Bina kat mülkiyetine elverişliyse ve bağımsız bölümler paylara denk düşüyorsa, mahkeme satış yerine her paydaşa bir bağımsız bölüm özgüleyerek kat mülkiyeti kurulmasına karar verebilir (Kat Mülkiyeti Kanunu m. 10). Bu yol, taşınmazın elden çıkmasını istemeyen paydaşlar için önemlidir.
Satış Nasıl Yapılır? 2026’da Değişen Kurallar
Satışa karar verildiğinde taşınmaz, sulh hukuk mahkemesi satış memurluğunca İcra ve İflas Kanunu hükümlerine göre elektronik ortamda açık artırmayla satılır. Satış kural olarak herkese açıktır; paydaşlar da artırmaya katılabilir. Yalnızca paydaşlar arasında artırma yapılması ise bütün paydaşların rızasına bağlıdır (TMK m. 699/3). Bir paydaş bile karşı çıkarsa satış umuma açık yapılır.
31 Temmuz 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 7589 sayılı Kanun, İİK m. 114’te mirasla kalan taşınmazlar için önemli bir istisna getirdi:
| Konu | Eski uygulama | 7589 sayılı Kanun sonrası |
|---|---|---|
| Mirasçılar arası satış | Yalnızca tüm paydaşların rızasıyla mümkün | Tüm malikler taşınmazı miras yoluyla edinmişse ve tapuda mirasçı dışında üçüncü kişi yoksa, ilk artırma yalnızca malik mirasçılar arasında yapılır; rıza aranmaz |
| İlk artırmada asgari teklif | Muhammen değerin %50’si | Mirasçılar arası ilk artırmada muhammen değerin %100’ü ve satış-paylaştırma giderleri |
| İkinci artırma | Herkese açık, %50 | Mirasçılar arasında satış gerçekleşmezse herkese açık ikinci artırma, %50 ile yapılır; mirasçılara özgü usul tekrarlanmaz |
| Paydaşın teminatı | Paydaş payı oranında teminattan muaftı | Mirasçı paydaşlar da muhammen değerin %10’u oranında teminat yatırır |
| İhale bedelinin ödenmemesi | Teminat irat kaydedilirdi | Teminat iade edilmez, diğer paydaşlara dağıtılır; ayrıca teklif bedelinin %5’i oranında idari para cezası |
| Geçiş hükmü | Yeni kurallar, yürürlük tarihinden sonra ilanı yapılan artırmalarda uygulanır; dava tarihi değil satış ilanı tarihi belirleyicidir (7589 s.K. Geçici m. 1) | |
Bu düzenleme, aile malının yabancıya geçmesini önlemek isteyen mirasçılar için önemli bir imkândır; ancak iki sınırı vardır. Birincisi, mirasçılardan biri payını dışarıdan birine satmışsa ya da taşınmaz miras dışında bir yolla edinilmişse uygulanmaz. İkincisi, mirasçılar arası artırmada taşınmazın tam değerinin teklif edilmesi gerekir; taşınmazı ucuza almak mümkün değildir.
Cebri artırmayla yapılan satışlarda paydaşların yasal önalım (şufa) hakkı kullanılamaz (TMK m. 733/1). Paydaş, taşınmazı istiyorsa artırmaya katılıp teklif vermelidir.
“Hissemi Satmak İstemiyorum” Diyen Paydaş Ne Yapabilir?
Paydaşlardan birinin satışa karşı çıkması davayı durdurmaz; kanun paylaşma hakkını her paydaşa tanır. Ancak taşınmazı elinde tutmak isteyen paydaşın kullanabileceği yollar vardır:
- Diğer paydaşların payını satın almak: Arabuluculuk aşamasında ya da dava sırasında paylar anlaşmayla devralınabilir; bu durumda dava konusuz kalır.
- Aynen taksim talep etmek: Taşınmaz bölünebiliyorsa, satış yerine kendi payına düşen kısmı ayrı parsel olarak almak mümkündür.
- Kat mülkiyeti kurulmasını istemek: Birden fazla bağımsız bölümü olan binalarda satış yerine bağımsız bölüm özgülenmesi talep edilebilir.
- Paydaşlar arası satış için rıza aramak: Tüm paydaşlar kabul ederse artırma yalnızca paydaşlar arasında yapılır; mirasla kalan taşınmazlarda ise 7589 sayılı Kanun gereği ilk artırma zaten mirasçılar arasındadır.
- Açık artırmaya katılmak: Hiçbiri mümkün değilse paydaş, artırmaya katılarak en yüksek teklifi verip taşınmazı kendisi alabilir; kendi payına düşen bedel ödemeden mahsup edilir.
Paylaşma talebinin “uygun olmayan zamanda” yapıldığı itirazı (TMK m. 698/2) yalnızca geçici bir erteleme sağlar; davayı reddettirmez.
Dava Ne Kadar Sürer, Masrafı Ne Kadardır?
Sürenin kanunda belirlenmiş bir karşılığı yoktur. Uygulamada paydaş sayısı az, tapu kaydı düzgün ve adresleri bilinen dosyalarda ilk derece yargılaması bir yıl civarında tamamlanabilir; kalabalık miras dosyalarında tebligat, intikal, keşif ve bilirkişi rapor itirazları nedeniyle iki yılı aşabilir. Karara karşı istinaf yolu açıktır; kesinleşmeden satış yapılamadığından kanun yoluna başvuru süreyi uzatır. Satış aşaması, kararın kesinleşmesinden sonra genellikle birkaç ay sürer.
Masraflar üç kalemdir:
- Harç: Dava maktu harca tabidir; nispi harç ödenmez. Satış gerçekleştiğinde satış bedeli üzerinden ayrıca harç ve tapu masrafı doğar.
- Yargılama giderleri: Tebligat, keşif aracı, bilirkişi ücretleri. Davacı başlangıçta avans olarak yatırır; karar sonunda bu giderler paydaşlar arasında payları oranında paylaştırılır. Davanın niteliği gereği “kazanan-kaybeden” ayrımı yoktur; her paydaş kendi payı kadar masrafa katlanır.
- Vekâlet ücreti: Taraflardan biri avukatla temsil edilmişse, mahkeme maktu vekâlet ücretine hükmeder ve bu da paylar oranında dağıtılır.
Bursa’da bu davaların önemli bölümü miras uyuşmazlıklarından doğar; mirasçılık belgesi, intikal ve paylaşımın hukuki boyutu için bursa miras avukatı sayfasına bakabilirsiniz. Eşin mirasçı sıfatıyla bu davalardaki konumu ise eşin miras payı yazısında anlatılmıştır.
Sık Sorulan Sorular
Ortaklığın giderilmesi davası hangi mahkemede açılır?
Taşınmazın bulunduğu yer sulh hukuk mahkemesinde. Bu yetki kesindir; taraflar anlaşarak başka bir mahkemeyi seçemez. Taşınır mallar için davalının yerleşim yeri sulh hukuk mahkemesi yetkilidir.
İntikal yapılmadan dava açılabilir mi?
Evet. Mirasçılık belgesiyle mirasçılar davaya taraf olarak alınır. Ancak satışa geçilebilmesi için tapu kaydının mirasçılar adına intikal ettirilmiş olması gerekir; mahkeme bu işlemin yapılması için süre verir.
Satışta alıcı çıkmazsa ne olur?
İki artırmada da satış gerçekleşmezse satış düşer ve yeniden satış talep edilmesi gerekir. Paydaşlardan biri artırmaya katılarak taşınmazı alabilir.
Tek bir daire için dava açılabilir mi?
Evet. Daire aynen bölünemeyeceği için satış yoluyla ortaklık giderilir. Paydaşlardan biri dairede oturuyorsa bu durum satışı engellemez; ancak diğer paydaşlar, satışa kadar geçen dönem için ecrimisil (haksız kullanım tazminatı) talep edebilir.
Dava sırasında payımı başkasına satabilir miyim?
Paylı mülkiyette paydaş payını her zaman devredebilir; diğer paydaşların yasal önalım hakkı saklıdır. Yeni malik davaya taraf olur. Elbirliği mülkiyetinde ise pay tek başına devredilemez.
Miras kalan evi kardeşlerimden önce ben alabilir miyim?
Tüm malikler mirasçıysa ve tapuda dışarıdan kimse yoksa, 7589 sayılı Kanun gereği ilk artırma yalnızca mirasçılar arasında yapılır; en yüksek teklifi veren mirasçı taşınmazı alır. Teklifin muhammen değerin tamamını karşılaması ve %10 teminat yatırılması gerekir.
Ortaklığın giderilmesi davasında sonucu belirleyen, dava açılmadan önce paydaşların ve tapu kaydının eksiksiz tespit edilmesi ile aynen taksim, kat mülkiyeti ya da satış seçeneklerinden hangisinin dosyaya uygun olduğunun doğru belirlenmesidir. Boşanma sonrasında eski eşler arasında kalan ortak konutlara ilişkin dosyalarda bursa boşanma avukatı, miras ve hisseli tapu dosyalarında ise gayrimenkul hukuku desteği alınabilir.
Hukuki Dayanaklar ve Kaynaklar
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 640, 642, 698, 699, 733 — Mevzuat Bilgi Sistemi
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 4, 12 — Mevzuat Bilgi Sistemi
- 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m. 18/B (7445 sayılı Kanun’la eklenen, 1.9.2023’te yürürlüğe giren dava şartı arabuluculuk) — Mevzuat Bilgi Sistemi
- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m. 114, 121 — Mevzuat Bilgi Sistemi
- 7589 sayılı Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun — Resmî Gazete, 31.7.2026, S. 33326 — Resmî Gazete
- 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu m. 10 — Mevzuat Bilgi Sistemi

Avukat Ataol Ertuğrul Gürlek, Bursa’da boşanma ve aile hukuku alanında hukuki danışmanlık ve dava vekilliği hizmeti sunmaktadır. Anlaşmalı ve çekişmeli boşanma davaları başta olmak üzere; velayet, nafaka, mal paylaşımı ve maddi–manevi tazminat uyuşmazlıklarında müvekkillerine profesyonel destek sağlamaktadır.
Uygulamada edindiği dosya bazlı tecrübe, güncel mevzuat bilgisi ve Yargıtay kararları ışığında geliştirdiği stratejik yaklaşımıyla her davayı somut olayın özelliklerine göre ele almaktadır. Süreç boyunca şeffaf iletişim, hukuki öngörülebilirlik ve sonuç odaklı çalışma prensibi ile hareket etmektedir.