Ana içeriğe atla

Gürlek Hukuk Bürosu

Evlilik Dışı Doğan Çocuğun Velayeti ve Nafakası: Babanın Yükümlülükleri

Evlilik Dışı Doğan Çocuğun Velayeti ve Nafakası: Babanın Yükümlülükleri

Evlilik dışı doğan çocuğun velayeti, kanun gereği doğumla birlikte anneye aittir (TMK m.337). Babanın çocuğa karşı nafaka ödeme, kişisel ilişki kurma ve mirasçılık gibi hak ve yükümlülükleri ise ancak baba ile çocuk arasında soybağı kurulduktan sonra doğar. Soybağı; anne ile babanın evlenmesi, babanın çocuğu tanıması ya da babalık davası sonunda verilen mahkeme kararıyla kurulur. Soybağı kurulduğunda baba, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine evlilik içinde doğan çocuğun babası gibi katılmakla yükümlüdür.

Aşağıda evlilik dışı doğan çocuğun velayetinin kimde olduğunu, babanın yükümlülüklerinin hangi yollarla doğduğunu, evlilik dışı çocuk nafakası ve annenin talep edebileceği giderleri sırasıyla açıklıyoruz.

Evlilik Dışı Doğan Çocuğun Velayeti Kimdedir?

Türk Medeni Kanunu’na göre evli olmayan anne, çocuğun velayetine sahiptir (TMK m.337). Bu velayet için mahkeme kararı gerekmez; çocuğun doğumuyla kendiliğinden doğar. Baba ile çocuk arasında daha sonra soybağı kurulması da velayeti kendiliğinden babaya geçirmez.

Kanun, velayetin anneden başka birine verilebileceği durumları da sayar. Anne küçük, kısıtlı veya ölmüş ya da velayet ondan alınmışsa, hâkim çocuğun menfaatine göre çocuğa vasi atar veya velayeti babaya verir (TMK m.337/2). Annenin velayetinin kaldırılması ise ancak kanunda sayılan ağır durumlarda, örneğin annenin çocuğa yeterli ilgiyi göstermemesi ya da görevlerini ağır biçimde savsaklaması hâlinde mümkündür (TMK m.348). Velayet kavramının genel çerçevesi için velayet ve velayet altındaki çocuk ne demek yazılarımıza bakabilirsiniz.

Babanın Yükümlülükleri Ne Zaman Başlar?

Çocuk ile anne arasındaki soybağı doğumla kurulur. Çocuk ile baba arasındaki soybağı ise anne ile evlenme, tanıma veya hâkim hükmüyle kurulur (TMK m.282). Soybağı kurulmadıkça, biyolojik baba olduğu bilinse bile hukuken baba sayılmayan kişiden nafaka istenemez; önce soybağının kurulması gerekir.

Yol Nasıl gerçekleşir? Sonuç
Anne ile babanın evlenmesi Anne ve baba birbirleriyle evlenir Evlilik dışında doğan ortak çocuklar kendiliğinden evlilik içinde doğmuş hükümlerine tabi olur (TMK m.292)
Tanıma Baba; nüfus memuruna veya mahkemeye yazılı başvuruyla, resmî senetle ya da vasiyetnamede yaptığı beyanla çocuğu tanır (TMK m.295) Soybağı kurulur; babanın yükümlülükleri başlar
Babalık davası Anne ve/veya çocuk adına babaya karşı dava açılır (TMK m.301) Mahkeme kararıyla soybağı kurulur

Babalık Davası Nasıl Açılır?

Babalık davası, çocuk ile baba arasındaki soybağının mahkeme kararıyla kurulmasını sağlar. Davanın açılışı, aşamaları ve dilekçe içeriği soybağı babalık davası nasıl açılır yazımızda ayrıntılı olarak anlatılmıştır. Bu bölümde yalnızca velayet ve nafakayı doğrudan etkileyen noktaları özetliyoruz.

  • Kimler açabilir? Soybağının belirlenmesini anne ve çocuk isteyebilir (TMK m.301).
  • Kime karşı açılır? Dava babaya, baba ölmüşse mirasçılarına karşı açılır. Dava, Cumhuriyet savcısına ve Hazineye ihbar edilir.
  • Görevli mahkeme: Aile mahkemesi; bulunmayan yerlerde aile mahkemesi sıfatıyla asliye hukuk mahkemesi.
  • İspat: Uygulamada soybağının belirlenmesinde en belirleyici delil genetik (DNA) incelemesidir. Kanun, soybağının belirlenmesi için gerekli ve sağlık açısından tehlike oluşturmayan bilimsel incelemelere katlanma yükümlülüğü öngörür (TMK m.284).

Babalık davasında süre var mı?

Kanuna göre dava, çocuğun doğumundan önce veya sonra açılabilir; annenin dava hakkı doğumdan başlayarak bir yıl geçmekle düşer (TMK m.303/1). Çocuğun dava hakkı bakımından ise kanunda yer alan süre sınırlamaları Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilmiştir (AYM, 27.10.2011, E.2010/71, K.2011/143 ve AYM, 15.03.2012, E.2011/116, K.2012/39). Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin 20.06.2022 tarihli, 2022/5387 Esas, 2022/6029 Karar sayılı kararında da bu iptal kararları sonrasında çocuk tarafından veya çocuk adına açılan babalık davasının hak düşürücü süreye tabi olmadığı belirtilmiştir.

Bu nedenle annenin kendi adına açacağı dava için bir yıllık süre kaçırılmış olsa bile, çocuğun babalık davası açma hakkı devam eder.

Evlilik Dışı Doğan Çocuk İçin Nafaka

Soybağı kurulduktan sonra baba, çocuğun bakım, eğitim ve korunma giderlerine katılmakla yükümlüdür. Bu yükümlülük, evlilik içinde doğan çocuklar için geçerli olan hükümlerle aynıdır (TMK m.327 ve devamı). Çocuk annenin velayeti altında ve onun yanında yaşıyorsa, anne çocuk adına babadan iştirak nafakası niteliğinde aylık bir ödeme talep edebilir.

Nafaka ne kadar süre ödenir?

Ana ve babanın bakım borcu kural olarak çocuğun ergin olmasına kadar devam eder. Çocuk ergin olduğu hâlde eğitimi sürüyorsa, ana ve baba durum ve koşullara göre makul görülebilecek ölçüde eğitimi sona erinceye kadar ona bakmakla yükümlüdür (TMK m.328). Ergin çocuğun nafakası ise artık çocuğun kendisi tarafından talep edilir.

Nafaka miktarı nasıl belirlenir?

Nafakanın tutarı; çocuğun ihtiyaçlarına, ana ve babanın hayat koşullarına ve ödeme güçlerine göre belirlenir. Mahkeme, nafakanın her yıl ne oranda artacağını da kararında gösterebilir (TMK m.330). Kanunda sabit bir tutar ya da yüzde yoktur; her dosyada tarafların gelir ve gider durumu araştırılır. Hesaplamada dikkate alınan unsurlar için çocuk nafakası ne kadar, nasıl hesaplanır yazımıza; nafakanın sona erme sebepleri için iştirak nafakası nedir, ne zaman kesilir yazımıza bakabilirsiniz.

Babalık davası sürerken nafaka alınabilir mi?

Evet. Babalık davasıyla birlikte nafaka davası da açılmışsa, hâkim babalığı yeterli derecede olası görürse, davacının istemi üzerine hükümden önce de çocuğun bakımı için uygun bir nafakaya karar verebilir (TMK m.333). Bu imkân, uzun sürebilen soybağı incelemesi sırasında çocuğun ihtiyaçlarının karşılanması bakımından önemlidir.

Annenin Babadan Talep Edebileceği Giderler

Annenin, çocuk için istenen nafakadan ayrı olarak kendi adına talep edebileceği giderler kanunda sayılmıştır. Anne, babalık davasıyla birlikte veya ayrı olarak babadan şunları isteyebilir (TMK m.304):

  1. Doğum giderleri
  2. Doğumdan önceki ve sonraki altışar haftalık geçim giderleri
  3. Gebelik ve doğumun gerektirdiği diğer giderler

Bu talepler annenin kendi hakkı olduğundan, annenin dava açma süresine ilişkin bir yıllık sınır gözetilmelidir.

Babanın Diğer Hak ve Yükümlülükleri

Kişisel ilişki

Soybağı kurulmuş baba, velayeti altında bulunmayan çocukla uygun kişisel ilişki kurulmasını isteme hakkına sahiptir (TMK m.323). Kişisel ilişkinin gün ve saatleri, çocuğun yaşı ve üstün yararı gözetilerek mahkemece belirlenir. Kişisel ilişki hakkı ile nafaka yükümlülüğü birbirinden bağımsızdır; nafaka ödenmemesi kişisel ilişkiyi, kişisel ilişkinin kurulamaması da nafaka borcunu kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

Velayetin babaya verilmesi

Baba, annenin velayetine ilişkin TMK m.337/2’de sayılan durumlardan biri varsa ya da çocuğun üstün yararı velayet düzenlemesinin değiştirilmesini gerektiriyorsa mahkemeye başvurabilir. Bu tür taleplerde mahkeme; sosyal inceleme raporu, çocuğun yaşı ve idrak çağındaysa görüşü gibi unsurları değerlendirir. Konu hakkında velayetin değiştirilmesi davası yazımız yol gösterici olabilir.

Mirasçılık

Babası ile soybağı tanıma veya hâkim hükmüyle kurulmuş evlilik dışı çocuk, baba tarafından da evlilik içi çocuklar gibi yasal mirasçıdır (TMK m.498). Soybağı kurulmamışsa babanın mirası üzerinde hak iddia edilemez; bu nedenle babanın ölümünden sonra da mirasçılarına karşı babalık davası açılabilmesi önem taşır. Miras süreçleri için miras hukuku sayfamıza bakabilirsiniz.

Soyadı

Ana ve baba evli değilse çocuk, annenin soyadını taşır (TMK m.321). Babayla soybağının kurulması tek başına çocuğun soyadını değiştirmez.

Soybağının Reddi ile Karıştırılmamalıdır

Evlilik dışı doğan çocukta soybağının kurulması sorunu, evlilik içinde doğan çocuğun babası sayılan kocanın açtığı soybağının reddi davasından farklıdır. Örneğin anne, evliliği devam ederken başka birinden çocuk sahibi olmuşsa, çocuk kanun gereği anne ile evli olan kişinin çocuğu sayılır; biyolojik baba ile soybağı kurulabilmesi için önce bu soybağının ortadan kaldırılması gerekir. Bu konu için soybağının (nesebin) reddi davası yazımıza bakabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Evlilik dışı doğan çocuğun velayeti babaya verilebilir mi?

Kural olarak velayet annededir. Anne küçük, kısıtlı veya ölmüşse ya da velayet ondan alınmışsa, hâkim çocuğun menfaatine göre velayeti babaya verebilir veya vasi atayabilir. Bunun için babanın çocukla soybağının kurulmuş olması ve mahkemeye başvurulması gerekir.

Babası tanımadığı çocuk için nafaka alınabilir mi?

Baba çocuğu tanımıyorsa önce babalık davası açılması gerekir. Babalık davasıyla birlikte nafaka da talep edilebilir; babalık yeterince olası görülürse dava sürerken bile tedbir niteliğinde nafakaya hükmedilebilir.

Çocuk büyüdükten sonra babalık davası açılabilir mi?

Evet. Çocuğun babalık davası açma hakkı, Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararları sonrasında Yargıtay uygulamasında hak düşürücü süreye bağlı kabul edilmemektedir. Annenin kendi adına açacağı dava ise doğumdan itibaren bir yıl içinde açılmalıdır.

Evlilik dışı çocuğa ödenecek nafaka, evlilik içi çocuğa ödenenden farklı mı?

Hayır. Soybağı kurulduktan sonra nafakanın belirlenmesinde aynı kanun hükümleri uygulanır. Tutar, çocuğun ihtiyaçlarına ve ana babanın ödeme gücüne göre belirlenir.

Babası ölmüş evlilik dışı çocuk mirastan pay alabilir mi?

Soybağı babanın sağlığında tanıma veya mahkeme kararıyla kurulmuşsa çocuk yasal mirasçıdır. Kurulmamışsa babanın mirasçılarına karşı babalık davası açılarak soybağı kurulabilir; dava, Cumhuriyet savcısına ve Hazineye ihbar edilir.

Hukuki Dayanaklar ve Kaynaklar

  • 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.282, 284, 292, 295, 301, 303, 304, 321, 323, 327, 328, 330, 333, 337, 348, 498 – Mevzuat Bilgi Sistemi
  • Anayasa Mahkemesi, 27.10.2011 tarihli, E.2010/71, K.2011/143 sayılı kararı
  • Anayasa Mahkemesi, 15.03.2012 tarihli, E.2011/116, K.2012/39 sayılı kararı
  • Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 20.06.2022 tarihli, 2022/5387 Esas, 2022/6029 Karar sayılı kararı

Soybağının kurulması, velayet ve nafaka talepleri birbirine bağlı ilerlediğinden, hangi davanın hangi sırayla açılacağının doğru planlanması çocuğun haklarının korunması açısından önemlidir. Bursa’da bu süreçlerle ilgili bir Bursa boşanma davası avukatı ile görüşerek dosyanıza özel bilgi alabilirsiniz.

Yazımızı beğendiniz mi? Puan vermek için yıldızı tıklayın. post

Bizi Arayın

0553 8762110

Avukat AI’a Sor

Avukat-AI’a Sor Soruna Hızlı Yanıt Al. Hukuki danışmanlık değildir. Avukat-AI’a Gitmek için tıklayınız

Avukat Ataol Ertuğrul GÜRLEK
Avukat Ataol Ertuğrul GÜRLEK

İletişim Bilgileri:

Telefon: +90 553 876 21 10
E-posta: [email protected]
Adres: Kırcaali, Kayalı Sk. Tuğcu Plaza D:1 Kat:1 No:25, 16220 Osmangazi/Bursa

Hemen Ara Whatsapp
Whatsapp