Çocuk nafakası için kanunda belirlenmiş sabit bir tutar, yüzde ya da hesaplama formülü yoktur. Hâkim, nafakayı çocuğun ihtiyaçları ile ana ve babanın hayat koşullarını ve ödeme güçlerini birlikte değerlendirerek belirler (TMK m. 330). Bu nedenle aynı gelire sahip iki ebeveyn için farklı nafaka tutarlarına hükmedilebilir. 2026 yılında da bu kural değişmedi: “Şu kadar maaş alan şu kadar nafaka öder” biçiminde yasal bir tarife bulunmuyor. Aşağıda mahkemenin hangi ölçütlere baktığı, tutarın nasıl şekillendiği, çocuk sayısının etkisi, nafakanın ne zaman başlayıp ne zaman bittiği ve ödenmezse ne olacağı adım adım açıklanmaktadır.
Çocuk Nafakası (İştirak Nafakası) Nedir, Kim Öder?
Boşanma sonrasında çocuğun velayeti kendisine verilmeyen ebeveynin, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılmak için ödediği nafakaya iştirak nafakası denir (TMK m. 182/2). Halk arasında “çocuk nafakası” olarak bilinen nafaka budur.
Nafakayı ödeyen taraf cinsiyete göre değil, velayete göre belirlenir: velayet annedeyse baba, velayet babadaysa anne iştirak nafakası öder. Hâkim, taraflar talep etmese bile velayet kararıyla birlikte çocuk için nafakayı kendiliğinden belirler; çünkü nafaka çocuğun hakkıdır, ebeveynlerin bu haktan çocuk adına vazgeçmesi mümkün değildir.
Evlilik devam ederken eşlerin ayrı yaşaması ya da boşanma davası sürerken çocuk için ödenen nafaka ise tedbir nafakasıdır. Tedbir nafakası dava boyunca ödenir; boşanma kararı kesinleştiğinde yerini iştirak nafakasına bırakır.
Çocuk Nafakası Neye Göre Belirlenir?
TMK m. 330’a göre nafaka miktarı, çocuğun ihtiyaçları ile ana ve babanın hayat koşulları ve ödeme güçleri dikkate alınarak belirlenir; çocuğun varsa kendi gelirleri de göz önünde tutulur. Uygulamada mahkeme şu başlıkları inceler:
| Ölçüt | Mahkeme neye bakar? | Tutarı nasıl etkiler? |
|---|---|---|
| Çocuğun yaşı ve ihtiyaçları | Okul, kreş, kurs, sağlık, beslenme, giyim ve barınma giderleri; özel okul ya da sürekli tedavi gibi olağan dışı masraflar | Belgelenmiş gider arttıkça nafaka yükselir; okul çağına geçiş artış gerekçesi olabilir |
| Nafaka ödeyecek ebeveynin geliri | Maaş bordrosu, SGK kaydı, vergi beyannamesi, kira ve faiz gelirleri, banka hareketleri; gerektiğinde ekonomik ve sosyal durum araştırması (kolluk araştırması) | Nafaka, yükümlünün kendi geçimini sürdürmesine engel olmayacak biçimde ödeme gücüyle sınırlıdır |
| Velayeti alan ebeveynin durumu | Geliri, çalışıp çalışmadığı, çocuğa fiilen harcadığı emek ve zaman | Çocuğun giderleri iki ebeveyn arasında paylaşılır; velayeti alan tarafın geliri yüksekse diğer tarafın payı düşebilir |
| Evlilik sırasındaki yaşam düzeyi | Çocuğun alışık olduğu yaşam standardı | Boşanma nedeniyle çocuğun yaşam düzeyinin ani ve sert biçimde düşmemesi gözetilir |
| Çocuk sayısı | Her çocuk için ayrı değerlendirme | Nafaka her çocuk için ayrı ayrı belirlenir; toplam tutar yükümlünün ödeme gücüyle sınırlı kalır |
| Yükümlünün diğer yükümlülükleri | Bakmakla yükümlü olduğu başka kişiler, yeni evlilikten çocuklar, kira ve borçlar | Ödeme gücünü azaltan kalemler olarak dikkate alınır |
Burada en çok gözden kaçan nokta şudur: mahkeme beyanı değil belgeyi esas alır. “Çocuğun masrafı çok” demek yeterli değildir; okul ücreti dekontu, kurs faturası, sağlık harcaması belgesi, kira sözleşmesi gibi kanıtlar dosyaya sunulmalıdır. Aynı şekilde karşı tarafın gelirini düşük gösterdiği düşünülüyorsa mahkemeden SGK, vergi dairesi ve bankalara yazı yazılması talep edilebilir.
Çocuk Nafakası Nasıl Hesaplanır? Mahkemenin İzlediği Mantık
Yargıtay uygulamasında nafaka için matematiksel bir formül yoktur; hâkimin takdir yetkisi vardır. Ancak bu takdir keyfi değildir ve kararda gerekçelendirilmesi gerekir. Mahkemenin izlediği mantık üç adımda özetlenebilir:
- Çocuğun aylık gider toplamı belirlenir. Barınma, beslenme, eğitim, sağlık, giyim, ulaşım ve sosyal ihtiyaçlar hesaba katılır. Belgelenmeyen kalemler için hayatın olağan akışına göre makul bir tutar varsayılır.
- Bu giderin ebeveynler arasında nasıl paylaşılacağı değerlendirilir. Velayeti alan ebeveyn çocuğa fiilen baktığı için bu emeğin de bir karşılığı olduğu kabul edilir; kalan gider iki tarafın gelirine göre dengelenir.
- Yükümlünün ödeme gücü sınırı uygulanır. Hesaplanan pay, nafaka ödeyecek tarafın kendi yaşamını sürdürmesini imkânsız kılacak düzeydeyse aşağı çekilir.
Açıkça varsayımsal bir örnekle: Velayet annede olan 9 yaşındaki bir çocuğun belgelenmiş aylık gideri 15.000 TL olsun. Babanın net geliri 60.000 TL, annenin net geliri 25.000 TL ise mahkeme, babanın daha yüksek ödeme gücünü ve annenin fiilî bakım emeğini gözeterek giderin büyük bölümünü babaya yükleyebilir. Aynı çocuk için babanın geliri 25.000 TL olsaydı, nafaka babanın kendi geçimini de karşılayabileceği daha düşük bir düzeyde kalırdı. Örnekteki rakamlar yalnızca mantığı göstermek içindir; mahkeme kararında bağlayıcı bir oran bulunmaz.
Dava öncesinde yaklaşık bir aralık görmek için gelir, çocuk sayısı ve yaş grubu gibi verilerle çalışan nafaka hesaplama motoru kullanılabilir; ancak bu tür araçlar tahmin sunar, mahkeme kararının yerine geçmez.
Maaşın belli bir yüzdesi nafaka olarak kesilir mi?
Hayır. Türk hukukunda “maaşın dörtte biri nafaka olur” gibi bir kural yoktur. Maaşın dörtte birinin haczedilebileceğine ilişkin kural (İİK m. 83), nafaka tutarını belirleyen değil, hükmedilen nafakanın ödenmemesi hâlinde icra yoluyla tahsilini düzenleyen bir kuraldır. Nafaka alacağı için haciz oranı ayrıca ve daha yüksek belirlenebilir.
Asgari ücret alan ebeveyn nafaka öder mi?
Evet. Gelirin düşük olması nafaka yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz; yalnızca tutarı sınırlar. Mahkeme, asgari ücretle geçinen ebeveynin kendi zorunlu giderlerini de gözeterek daha düşük bir tutara hükmeder. Hiç geliri olmayan ancak çalışma gücü bulunan ebeveyn için de nafaka belirlenebilir.
1, 2 ve 3 Çocuk İçin Nafaka Nasıl Belirlenir?
Nafaka çocuk başına ayrı ayrı belirlenir ve kararda her çocuk için ayrı tutar yazılır. Bu, çocuklardan biri ergin olduğunda ya da velayeti değiştiğinde diğer çocukların nafakasının etkilenmemesi için önemlidir. Ancak iki çocuk için nafaka, tek çocuk nafakasının iki katı olmak zorunda değildir; ortak giderler (konut, ısınma gibi) paylaşıldığından çocuk başına tutar bir miktar düşebilir, toplam ise yükümlünün ödeme gücüyle sınırlanır.
Çocukların yaşları farklıysa (örneğin biri okul öncesi, diğeri lise çağında) ihtiyaçlar da farklı olduğundan tutarlar farklı belirlenebilir.
Çocuk Nafakası Ne Zaman Başlar, Ne Zaman Biter?
İştirak nafakası, boşanma kararının kesinleşmesiyle başlar. Dava süresince ödenen tedbir nafakası ise dava tarihinden itibaren işler. Boşanmadan bağımsız olarak açılan nafaka davalarında ise nafaka, dava tarihinden itibaren hükmedilir; geriye dönük talep edilemez.
Ana babanın bakım borcu kural olarak çocuğun ergin olmasına (18 yaşını doldurmasına) kadar sürer. Çocuk ergin olduğu hâlde eğitimi devam ediyorsa ana baba, durum ve koşullara göre kendilerinden beklenebilecek ölçüde, eğitim sona erinceye kadar bakmakla yükümlüdür (TMK m. 328). Ancak bu dönemde nafaka kendiliğinden devam etmez; ergin çocuğun kendisi yardım nafakası talep etmelidir. Çocuğun evlenmesi ya da mahkeme kararıyla ergin kılınması da nafakayı sona erdirir. Sona erme hâlleri ve üniversite dönemindeki uygulama için iştirak nafakası ne zaman kesilir yazısında ayrıntılı bilgi bulabilirsiniz.
Nafaka Her Yıl Artar mı?
Hâkim, istem hâlinde nafakanın gelecek yıllarda ne miktarda ödeneceğini karara bağlayabilir (TMK m. 182/3, m. 330/3). Uygulamada bu, kararda “her yıl TÜİK tarafından açıklanan ÜFE oranında artırılmasına” biçiminde bir hüküm olarak görülür. Kararda böyle bir artış hükmü yoksa nafaka sabit kalır; artış için nafaka artırım davası açılması gerekir. Çocuğun ihtiyaçlarının değişmesi ya da tarafların ekonomik durumunun değişmesi hâlinde hâkim nafakayı yeniden belirleyebilir (TMK m. 331).
Çocuk Nafakası Davası Nerede ve Nasıl Açılır?
Görevli mahkeme aile mahkemesidir; aile mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi bu sıfatla bakar. Boşanma davası içinde nafaka ayrıca dava açmadan talep edilir. Boşanmadan sonra açılacak nafaka davalarında nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir (TMK m. 177).
Davayı çocuğa fiilen bakan ana ya da baba açabilir; ayırt etme gücüne sahip küçük de dava açabilir (TMK m. 329). Dosyaya genellikle şu belgeler sunulur:
- Çocuğun kimlik ve okul kayıt bilgileri
- Çocuğun giderlerini gösteren fatura, dekont ve sözleşmeler
- Tarafların gelir belgeleri (bordro, SGK dökümü, vergi beyannamesi)
- Varsa önceki nafaka kararı ya da anlaşmalı boşanma protokolü
Nafaka davaları nispi harca değil, maktu harca tabidir; dava masrafı diğer alacak davalarına göre düşüktür.
Çocuk Nafakası Ödenmezse Ne Olur?
Nafaka kararı kesinleşmesi beklenmeden icraya konulabilir. Ödenmeyen nafaka için icra takibi başlatılır; maaş, banka hesabı ve taşınmazlar haczedilebilir. Ayrıca nafaka borcunu icra emrine rağmen ödemeyen yükümlü, alacaklının şikâyeti üzerine üç aya kadar tazyik hapsiyle karşılaşabilir (İİK m. 344). Borç ödenince hapis sona erer. Takip ve hapis cezası sürecinin ayrıntıları için nafaka ödenmezse ne olur yazısına bakabilirsiniz.
Anlaşmalı Boşanmada Çocuk Nafakası
Anlaşmalı boşanmada taraflar nafaka tutarını protokolde kendileri belirler; ancak hâkim, çocuğun yararına aykırı bulduğu düzenlemeyi onaylamak zorunda değildir ve değişiklik isteyebilir. Protokole yıllık artış oranı, ödeme günü ve banka bilgisi yazılması ileride çıkabilecek uyuşmazlıkları önler. Protokolde çocuk için “nafaka istenmemektedir” yazılması, çocuğun ileride nafaka talep etmesine engel değildir; çünkü nafaka çocuğun hakkıdır.
Sık Sorulan Sorular
Çocuk nafakası 2026’da en az ne kadar?
Yasal bir alt sınır yoktur. Tutar, çocuğun giderleri ve ebeveynlerin ödeme gücüne göre belirlenir. Kamuya açık karar örneklerinde görülen tutarlar bağlayıcı değildir; her dosya kendi verileriyle değerlendirilir.
Velayet bende, karşı taraf işsiz; nafaka alabilir miyim?
Evet. Çalışma gücü bulunan ebeveyn için işsizlik nafaka yükümlülüğünü kaldırmaz; mahkeme daha düşük bir tutar belirleyebilir. Yükümlü sürekli ve belgelenmiş biçimde çalışamayacak durumdaysa tutar buna göre değerlendirilir.
Nafaka çocuğun hesabına mı, velayeti alan ebeveynin hesabına mı yatar?
Nafaka, çocuğa fiilen bakan ebeveyne ödenir; bu ebeveyn nafakayı çocuğun giderleri için kullanır. Ödemenin banka yoluyla ve açıklama kısmına “nafaka” yazılarak yapılması ispat kolaylığı sağlar.
Yeniden evlendim, çocuk nafakası düşer mi?
Yükümlünün yeniden evlenmesi tek başına nafakayı düşürmez. Yeni evlilikten doğan çocuklar ve bakım yükümlülükleri ödeme gücünü etkilediğinden nafaka azaltım davasında dikkate alınabilir; ancak karar mahkemeye aittir, ödeme kendiliğinden azaltılamaz.
Velayet değişirse nafaka ne olur?
Velayet değiştiğinde nafaka yükümlülüğü de yer değiştirir. Velayeti alan yeni ebeveyn, diğer taraftan iştirak nafakası talep edebilir; önceki nafaka kararı bu yeni kararla sona erer.
Çocuk nafakası belirlenirken sunulan belgeler ve gelir araştırması sonucu doğrudan etkiler. Dosyanın bu yönleriyle hazırlanması için bursa boşanma avukatı desteği alınabilir.
Hukuki Dayanaklar ve Kaynaklar
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 177, 182, 327, 328, 329, 330, 331, 332 — Mevzuat Bilgi Sistemi
- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m. 83, 344 — Mevzuat Bilgi Sistemi
Avukat Ataol Ertuğrul Gürlek, Bursa’da boşanma ve aile hukuku alanında hukuki danışmanlık ve dava vekilliği hizmeti sunmaktadır. Anlaşmalı ve çekişmeli boşanma davaları başta olmak üzere; velayet, nafaka, mal paylaşımı ve maddi–manevi tazminat uyuşmazlıklarında müvekkillerine profesyonel destek sağlamaktadır.
Uygulamada edindiği dosya bazlı tecrübe, güncel mevzuat bilgisi ve Yargıtay kararları ışığında geliştirdiği stratejik yaklaşımıyla her davayı somut olayın özelliklerine göre ele almaktadır. Süreç boyunca şeffaf iletişim, hukuki öngörülebilirlik ve sonuç odaklı çalışma prensibi ile hareket etmektedir.
