Maddi ve Manevi Tazminat Hesaplama Aracı
Boşanma davası (TMK md. 174), trafik kazası ve iş kazası kaynaklı maddi ve manevi tazminat tutarlarını emsal uygulamaya dayalı olarak tahmini aralıklar hâlinde hesaplayın. Tazminat miktarı kanunla sabitlenmiş bir formüle değil, hâkimin takdirine ve dosyanın özelliklerine bağlıdır; sonuçlar yalnızca bilgilendirme amaçlıdır. Somut durumunuzun değerlendirilmesi için uzman avukatlarımıza danışabilirsiniz.
Maddi ve Manevi Tazminat Nedir?
Maddi tazminat; hukuka aykırı bir fiil nedeniyle malvarlığında meydana gelen eksilmenin (mevcut zarar ve yoksun kalınan kâr dâhil) giderilmesini amaçlar. Manevi tazminat ise kişilik haklarına yönelik saldırı sonucu duyulan elem, üzüntü ve yaşam sevincindeki azalmanın bir nebze olsun telafisi için ödenen paradır. Her iki tazminat türünün genel dayanağı 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (md. 49 vd., md. 56); boşanmaya özgü dayanağı ise 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 174. maddesidir.
Türk hukukunda tazminat miktarını belirleyen sabit bir yasal formül yoktur. Hâkim; kusur oranı, tarafların ekonomik ve sosyal durumu, zararın ağırlığı ve hakkaniyet ilkesini birlikte değerlendirerek miktarı takdir eder. Bu nedenle yukarıdaki araç emsal uygulamaya dayalı tahmini aralıklar sunar; kesin tutar ancak dosya incelemesiyle öngörülebilir. Dosyanızın değerlendirilmesi için avukatlarımızdan ücretsiz danışmanlık alabilirsiniz.
Boşanmada Maddi Tazminat (TMK md. 174/1)
Boşanma yüzünden mevcut veya beklenen menfaatleri zedelenen taraf, kusursuz veya daha az kusurlu olmak koşuluyla, kusurlu taraftan uygun bir maddi tazminat isteyebilir. Buradaki menfaat kaybı; eşin ekonomik desteğinden, evlilik birliğinin sağladığı yaşam standardından ve sosyal güvenceden yoksun kalmayı kapsar.
Boşanmada maddi tazminatın şartları şunlardır:
- Talep eden tarafın boşanmada kusursuz veya daha az kusurlu olması
- Karşı tarafın kusurlu olması
- Boşanma nedeniyle mevcut veya beklenen bir menfaatin zedelenmesi
- Talebin usulüne uygun şekilde ileri sürülmesi
Yerleşik Yargıtay uygulamasına göre boşanmada tarafların eşit kusurlu olduğu hâllerde, hiçbir taraf diğerinden maddi veya manevi tazminat talep edemez. Kusur değerlendirmesi davanın en kritik aşamasıdır; delillerin doğru sunulması sonucu doğrudan etkiler. Kusur tespiti konusunda hukuki destek alabilirsiniz.
Boşanmada Manevi Tazminat (TMK md. 174/2)
Boşanmaya sebep olan olaylar yüzünden kişilik hakkı saldırıya uğrayan taraf, kusurlu diğer taraftan manevi tazminat olarak uygun bir miktar para ödenmesini isteyebilir. Uygulamada manevi tazminata en sık konu olan olaylar şunlardır:
- Fiziksel, psikolojik veya ekonomik şiddet
- Sadakat yükümlülüğünün ihlali (aldatma)
- Ağır hakaret, aşağılama ve onur kırıcı davranışlar
- Eşin ailesi veya üçüncü kişiler önünde küçük düşürme
- Evlilik birliğinin gerektirdiği ilgiyi göstermeme, terk etme
Manevi tazminat bir zenginleşme aracı değildir; miktar belirlenirken tarafların ekonomik durumu, kusurun ağırlığı ve olayın oluş biçimi dikkate alınır.
Tazminat Miktarı Nasıl Belirlenir? — Hâkimin Dikkate Aldığı Kriterler
| Kriter | Maddi Tazminata Etkisi | Manevi Tazminata Etkisi |
|---|---|---|
| Kusur oranı | Belirleyici — eşit kusurda talep reddedilir | Belirleyici — saldırının ağırlığıyla birlikte değerlendirilir |
| Tarafların gelir ve malvarlığı | Yüksek etki — yoksun kalınan destek buna göre ölçülür | Yüksek etki — ödeme gücüyle orantılı takdir edilir |
| Evlilik süresi | Uzun evlilikte beklenen menfaat kaybı artar | Dolaylı etki |
| Yaş ve yeniden evlenme olasılığı | Orta etki | Dolaylı etki |
| Olayın ağırlığı (şiddet, aldatma vb.) | Dolaylı etki | Doğrudan ve yüksek etki |
| Hakkaniyet ilkesi | Her iki tazminat türünde nihai ölçüt (TBK md. 51) | |
Trafik Kazasında Maddi ve Manevi Tazminat
Trafik kazası sonucu yaralanan kişi; sürekli iş göremezlik (maluliyet) tazminatı, geçici iş göremezlik tazminatı, tedavi giderleri ve bakıcı giderlerini talep edebilir. Ölümlü kazalarda ise ölenin desteğinden yoksun kalanlar destekten yoksun kalma tazminatı isteyebilir.
Sürekli iş göremezlik tazminatının temel parametreleri şunlardır:
- Zarar görenin kazadaki kusur durumu (müterafik kusur indirimi uygulanır)
- Hastane raporuyla belirlenen maluliyet oranı
- Zarar görenin geliri (belgelenemiyorsa asgari ücret esas alınır)
- Yaş ve buna bağlı aktif–pasif çalışma dönemi (bilirkişi hesabında yaşam tabloları ve iskonto uygulanır)
Maddi tazminatın sigorta (ZMSS/kasko) kapsamındaki bölümü sigorta şirketinden, manevi tazminat ise kural olarak kusurlu sürücü ve işletenden talep edilir.
İş Kazasında Maddi ve Manevi Tazminat
İş kazası geçiren işçi; SGK tarafından bağlanan gelir ve ödenekler zararı tam karşılamıyorsa, aradaki fark için işverene karşı maddi tazminat davası açabilir. İşverenin sorumluluğu, iş sağlığı ve güvenliği önlemlerini alma yükümlülüğüne (6331 sayılı Kanun) dayanır. Manevi tazminat ise kazanın işçide ve ağır hâllerde yakınlarında yarattığı elem esas alınarak belirlenir.
İş kazası tazminatında; işverenin kusur oranı, işçinin varsa müterafik kusuru, maluliyet oranı ve SGK tarafından yapılan ödemelerin mahsubu hesabın temel unsurlarıdır.
Mahkeme aşamasında maddi tazminat; güncel yaşam tabloları (TRH-2010), aktif–pasif dönem ayrımı, bilinen ve bilinmeyen dönem hesabı ile iskonto uygulanarak aktüer bilirkişi tarafından hesaplanır. Bu sayfadaki araç sadeleştirilmiş bir ön tahmin sunar; kesin rakam bilirkişi raporu ve hâkim takdiriyle netleşir.
Tazminat Davalarında Zamanaşımı Süreleri
| Tazminat Konusu | Zamanaşımı Süresi |
|---|---|
| Boşanmaya bağlı maddi–manevi tazminat | Boşanma hükmünün kesinleşmesinden itibaren 1 yıl (TMK md. 178) |
| Trafik kazası | Zararın ve failin öğrenilmesinden itibaren 2 yıl, her hâlde 10 yıl; fiil suç teşkil ediyorsa uzamış (ceza) zamanaşımı uygulanır |
| İş kazası | Kaza tarihinden itibaren 10 yıl (TBK md. 146) |
Boşanmaya bağlı maddi ve manevi tazminat, boşanma davası içinde talep edilebileceği gibi, boşanma kesinleştikten sonra 1 yıl içinde ayrı bir dava ile de istenebilir. Bu sürenin kaçırılması hak kaybına yol açar. Süre hesabınız için avukatlarımıza danışabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Sabit bir formül yoktur. Hâkim; kusur oranı, tarafların ekonomik ve sosyal durumu, evlilik süresi, yaş ve hakkaniyet ilkesini birlikte değerlendirerek uygun bir miktar takdir eder. Emsal kararlar yol gösterici olsa da her dosya kendi koşullarında değerlendirilir.
Hayır. TMK md. 174 uyarınca maddi tazminat için kusursuz veya daha az kusurlu olmak şarttır. Yerleşik Yargıtay uygulamasına göre eşit kusur hâlinde maddi ve manevi tazminat talepleri reddedilir.
Evet. Sadakat yükümlülüğünün ihlali, kişilik haklarına saldırı niteliğinde kabul edilir ve TMK md. 174/2 kapsamında manevi tazminata hükmedilmesinin en yaygın sebeplerindendir. Miktar; olayın ağırlığına ve tarafların ekonomik durumuna göre takdir edilir.
Kural toptan ödemedir. Ancak boşanmada maddi tazminatın irat (aylık ödeme) biçiminde ödenmesine de karar verilebilir (TMK md. 176). Manevi tazminatın irat biçiminde ödenmesine karar verilemez.
Evet. Maddi tazminatta esas olan talep edenin geliri değil, boşanmayla yoksun kalınan menfaattir; kusurlu eşin ekonomik gücü dikkate alınır. Trafik ve iş kazalarında ise geliri belgelenemeyen kişiler için asgari ücret üzerinden hesap yapılır.
Yaralanan kişinin kendisi manevi tazminat isteyebilir. Ağır bedensel zarar veya ölüm hâlinde, zarar görenin yakınları da (TBK md. 56/2) manevi tazminat talep edebilir.
Evet. Boşanmaya bağlı tazminatlarda faiz, kararın kesinleşmesinden itibaren; haksız fiil kaynaklı (trafik, iş kazası) tazminatlarda ise kural olarak olay tarihinden itibaren işletilir.
Tazminat Hakkınızı Tam Olarak Öğrenmek İster misiniz?
Kusur değerlendirmesi, emsal karar analizi ve dava stratejisi için dosyanızı uzman avukatlarımızla değerlendirin.
Ücretsiz Danışma Randevusu Alın