Evlilikte yıpranma payı, evlilik birlikteliği süresince eşlerin maddi ve manevi olarak yıpranmalarının bir karşılığıdır Türk Medeni Kanunumuz veya Borçlar Kanunumuzda ayrıca “evlilikte yıpranma payı” şeklinde bir düzenleme bulunmamaktadır. Ancak evlilik birlikteliğinin sona ermesinden sonra talep edilecek veya boşanma davası ile talep edilebilecek maddi ve manevi tazminat hesaplanırken eşlerin bu süreçteki yıpranma payı dikkate alınır.
Evlilikte yıpranma payı hesaplama konusunda genel bir uygulama bulunmasa da hesaplama konusunda farklı birçok kriter göz önüne alınmaktadır.
Evlilikte Yıpranma Payı Nedir?
Evlilikte yıpranma payı, eşlerin evlilik birlikteliği süresince kalmış oldukları maddi kayıplar ile psikolojik ve duygusal yıpranmanın, boşanma sürecinde veya sonrasında tamamen kusurlu olan eş veya daha fazla kusurlu olan eşten talep edilmesidir.
Evlilikte Yıpranma Payı Yasal Dayanağı
Niteliği itibariyle evlilikte yıpranma payı bir çeşit maddi ve manevi tazminat olarak kabul edilir. Bu nedenle yasal dayanağının Türk Medeni Kanunumuzun 174. Maddesi olduğunu söyleyebiliriz.
TMK md. 174; “Mevcut veya eklenen menfaatleri boşanma yüzünden zedelenen kusursuz veya daha az kusurlu taraf, kusursuz taraftan uygun bir maddi tazminat isteyebilir.
Boşanmaya sebep olan olaylar yüzünden kişilik hakkı saldırıya uğrayan taraf kusurlu diğer taraftan manevi tazminat olarak uygun miktar bir para ödenmesini isteyebilir.”
Görüldüğü gibi doğrudan evlilikte yıpranma payı şeklinde bir düzenleme bulunmasa da TMK 174. Maddesinde düzenlenmiş “maddi ve manevi tazminat” düzenlemesi yıpranma tazminatı olarak kabul edilebilir.
Evlilikte Yıpranma Payı Hesaplama
Maddi ve manevi tazminat hesaplama konusunda genel geçerli bir formül bulunmadığı gibi evlilikte yıpranma payı hesaplama adı altında da bir hesaplama formülü bulunmamaktadır.
Ancak yıpranma tazminatı hesaplama işlemi sırasında farklı birçok kriter göz önüne alınır. Bu şekilde tam bir hesaplama işlemi mümkün olmasa da bu unsurlar yaklaşık bir miktar belirlememize yardımcı olacaktır.
Evlilik Süresi
Evlilik süresi yıpranma payı hesaplamasında en önemli kriterlerden birisidir. Evlilik süresi eşlerin yıpranmaları da doğrudan etki eden bur unsurdur. Evlilikte yıpranma payı hesaplama işleminin yapılabilmesi için genel bir evlilik süresi benimsenmemiştir. Ancak uzun süren evliliklerin yıpranmaya daha fazla neden olabileceği bir gerçektir. Örneğin 2-3 yıl süren evlilikler ile 10-15 yıl gibi daha uzun süren evliliklerde doğal olarak yıpranma payları da daha farklı olabilecektir.
Eşlerin Sosyal ve Ekonomik Durumları
Evlilikte yıpranma payı hesaplama işlemi sırasında göz önüne alınan bir başka kriter eşlerin sosyal ve ekonomik durumlarıdır. Bu konuda alınan mahkeme kararlarında genellikle herhangi bir eşin diğer eşe olan ekonomik bağımlılığı daha fazla bir ekonomik kaybın bulunduğuna işaret olarak kabul edilmektedir.
Evlilik birlikteliğinin kurulması ile birlikte iş ve çalışma hayatından dolayısıyla kariyerinden vazgeçen eşin evlilik birliğinin sona ermesinden sonra ekonomik kaybının önüne geçilmesi kısmen yıpranma payı ile mümkün hale gelir. İşte bu durumda ekonomik kaybı daha çok olan eş sosyal statüsünün değişmesine bağlı olarak diğer eşten tazminat talep edebilecektir. Boşanmada mal paylaşımı ve tazminat, eşler arasındaki ekonomik dengesizliği gidermek amacıyla getirilmiş düzenlemeler olup eşlerin ekonomik durumları bu miktarların belirlenmesinde doğrudan etkilidir.
Eşlerin Kusur Durumu
Türk Medeni Kanunumuzun 174. Maddesinde yer alan düzenlemeden de anlaşılacağı üzere evlilikte yıpranma payı yani maddi ve manevi tazminat miktarının belirlenmesinde eşlerin kusur durumu belirleyici bir unsurdur. Kural olarak tazminat talebinde bulunan eşin tamamen kusursuz olması veya diğer eşten daha az kusurlu olması gerekir.
Bu bağlamda tamamen kusursuz olan eş ile kısmen de olsa kusurlu olan eş için takdir edilecek tazminat miktarı farklı olabilecektir.
Kusur oranında bir değerlendirme yapılırken evlilik süresi ile evlilik süresindeki tarafların rolleri bütün olarak değerlendirilir. Sadakatsizlik, şiddet, zina, aldatma gibi evlilik birlikteliğinin sona ermesine sebep olacak fiilleri gerçekleştiren eş genellikle tamamen kusurlu olarak kabul edilir.
Eşlerin Evlilik Birlikteliği İçindeki Rolleri
Evlilik birlikteliği içerisinde genellikle eşlerden herhangi birisi ekonomik sorumlulukları üstlenirken diğer eş çocukların bakımı ve aile düzeninin sağlanması gibi çok daha önemli sorumlulukları üstlenmektedir. Bu nedenle ekonomik sorumlulukları üstlenmiş eş ile aile düzeninin kurulması görevini üstlenen eşin boşanma sonrası karşılaşacakları ekonomik kayıplar çok daha farklı olacaktır. Evlilikte yıpranma payı hesaplanırken eşlerin evlilik süresi boyuncu üstlenmiş oldukları roller bu nedenle dikkate alınır.
Boşanmada Kadın Ne Kadar Tazminat Alır?
Evlilikte yıpranma payı hesaplama işlemi sırasında göz önüne alınan unsurları çoğaltmak mümkündür. Ancak bu kriterlerden de anlaşılacağı üzere tam olarak bir hesaplama işlemi yapılabilmesi için kapsamlı bir analiz yapılması şarttır. Bu nedenle boşanmada kadının alacağı tazminat miktarı için genel bir rakam söylememiz oldukça zordur; her dava kendi koşullarında değerlendirilmelidir.
Örneğin tazminat talebinde bulunulan eşin aylık 150.000 TL gelire sahip olması ve tamamen eşin kusurlu olması ile aylık 100.000 TL gelire sahip ve daha az kusurlu olan eş aleyhine takdir edilecek tazminat miktarları değişiklik gösterebilecektir.
Boşanmada Tazminat Örnekleri
Boşanmada tazminat miktarı hesaplamasında yukarıda sıralamış olduğumuz unsurlar haricinde aşağıda yapmış olduğum örneklerde mahkemelerce sıklıkla dikkate alınır.
- Yaşam standartları
- Eşlerin yaşları
- Meslek ve kariyerler
- Boşanma sonrası olası yaşam süreleri
- Boşanma sonrasındaki iş ve kariyerleri
- Evlilik birlikteliği süresince yaşamış oldukları psikolojik baskı ve stres
- Tarafların yeniden evlenme ihtimalleri
- Evlilik birlikteliği süresinde edinmiş oldukları menfaatler
Evlilikte Yıpranma Payı Nasıl Alınır?
Evlilikte yıpranma payı, boşanma davası ile birlikte veya boşanma davası sonrasında açılacak olan maddi ve manevi tazminat davası şeklinde talep edilebilir.
Yıpranma Payının Boşanma Davası İle Birlikte Talep Edilmesi
Uygulamada en sık şekilde evlilikte yıpranma payı boşanma davası ile birlikte talep edilmektedir. Tazminat miktarının belirlenmesinde ve kusur oranlarının tespitinde boşanma davası ile birlikte bir değerlendirme yapılması daha sağlıklı olacaktır. Ancak bu hususun boşanma dava dilekçesinde detaylı ve etraflı bir şeklide tazminata neden olan deliller ile birlikte belirtilmesi gerekir. Böylelikle evlilik sürece bir bütün olarak değerlendirilerek daha sağlıklı bir karar verilir.
Boşanma Sonrası Maddi ve Manevi Tazminat Davası
Evlilikte yıpranma payını talep edebileceğimiz bir başka yol ise boşanma sonrası açacağımız maddi ve manevi tazminat davası şeklindedir. Yıpranma payında olan gerekçelerimiz sonrasında açılacak olan maddi ve manevi tazminat davası içinde aynen geçerlidir her ne kadar bu tür tazminat taleplerinin boşanma davası ile birlikte talep edilmesini uygun görsek de sonrasında açılacak olan tazminat davalarının boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren 1 yıl içerisinde açılması gerektiğini hatırlatmak isteriz.
Boşanmada tazminat konusunda daha detaylı bilgi sahibi olmak için “Boşanma Davasında Maddi ve Manevi Tazminat” başlıklı yazımızı incelemenizi tavsiye ederiz.
Evlilikte Yıpranma Payı Değerlendirme Tablosu
| Kriter | Açıklama | Yıpranma Üzerindeki Etkisi |
| Evlilik Süresi | Evliliğin kaç yıl sürdüğü | Süre uzadıkça yıpranma artar |
| Kusur Durumu | Boşanmaya neden olan davranışlar | Kusursuz eş lehine etki eder |
| Ekonomik Durum | Tarafların gelir ve maddi gücü | Ekonomik zayıflık yıpranmayı artırır |
| Rol Dağılımı | Ev içi ve dışı sorumluluklar | Tek taraflı yük yıpranmayı artırır |
| Çocukların Varlığı | Çocuk bakım ve sorumluluk yükü | Sorumluluk arttıkça yıpranma artar |
| Sağlık Durumu | Fiziksel ve psikolojik etkiler | Sağlık sorunları yıpranmayı artırır |
| Kariyer Etkisi | İş hayatına verilen ara veya kayıp | Mesleki kayıp yıpranmayı artırır |
Evlilikte Yıpranma Payını Azaltan ve Artıran Faktörler
| Faktör | Yıpranmayı Artırır | Yıpranmayı Azaltır |
| Evlilik Süresi | Uzun evlilik | Kısa evlilik |
| Kusur | Karşı tarafın ağır kusuru | Karşılıklı kusur |
| Ekonomik Durum | Gelirsiz/bağımlı eş | Ekonomik bağımsızlık |
| Çocuk | Tüm bakım yükünün tek eşte olması | Paylaşılan sorumluluk |
| Kariyer | İşten ayrılma / ara verme | Aktif çalışma hayatı |
Evlilikte Yıpranma Payı Şartları
Yazımızın başında da belirttiğimiz gibi doğrudan evlilikte yıpranma payı şeklinde bir düzenleme bulunmasa da; Uygulamada daha çok evliliğin sona ermesine bağlı olarak talep edilecek olan maddi ve manevi tazminata ilişkin şartlar yıpranma payı içinde geçerli olduğunu söyleyebiliriz. Bu durumda temel iki koşul ön plana çıkmaktadır. Bunlardan ilki tazminat talebinde bulunan eşin tamamen kusursuz olması veya yine tazminat talebinde bulunan eşin diğer eşten daha az kusurlu olması gerektiğidir. Ayrıca bu kusur durumları evlilikte yıpranma yapının hesaplanmasında dikkate alınan en önemli unsurlardır.
Evlilikte Yıpranma Payı Talepli Dava Dilekçesi Örneği
T.C. … AİLE MAHKEMESİNE
Davacı :
Adı ve Soyadı : …
T.C. Kimlik No : …
Adres :
Vekili : …
Davalı :
Adı ve Soyadı : …
T.C. Kimlik No : …
Adres : …
KONU : Maddi ve Manevi Tazminat Talebi (TMK 174)
AÇIKLAMALAR :
- Yukarıda açık kimlik ve adres bilgileri yazılı taraflar … tarihinde evlenmişlerdir ve bu evlilikleri yaklaşık … süre devam etmiştir.
- Evlilik birlikteliği … mahkemesinin … tarih ve sayılı kararı ile sona ermiş ve bu karar … tarihinde kesinleşmiştir.
- Davacı eş tarafından … nedeniyle açılan boşanma davası sırasında, evlilik birlikteliğinin sona ermesinde davalı eş … nedeniyle tamamen kusurlu olarak bulunmuştur.
- Evlilik birlikteliğinin davalı eşin kusurlu hareketi nedeniyle son ermiş olması, davalı eşin evlilik süresince davalı eşin bu tür kusurlu hareketleri davacı eşi maddi ve manevi olarak yıpratmıştır.
- Bu nedenle davacı eşin boşanmaya bağlı olarak yaşamış olduğu ekonomik ve manevi kayıplarının telafisi için maddi ve manevi tazminat davası açılması zorunlu hale gelmiştir.
SONUÇ VE TALEP : Yukarıda detaylarını belirtmiş olduğumuz nedenlerden dolayı,
- Davalı eş aleyhine … TL maddi … TL manevi olmak üzere toplam … TL tazminata hükmedilmesine,
- Yargılama giderlerinin davalı eş üzerinde bırakılmasına,
Karar verilmesi arz ve talep olunur. (Tarih ve İmza)
HUKUKİ DAYANAKLAR : TMK 174 ve devamı maddeleri ile sair mevzuat hükümleri
DELİLLER : Tanık beyanları, doktor raporları, … mahkemesinin boşanma ilamı
SIK SORULAN SORULAR
Boşanmada Kadın Ne Kadar Tazminat Alır?
Boşanmada kadının ne kadar tazminat alacağının belirlenmesinde farklı kriterler göz önüne alınır. Bu nedenle uygulamada sadece kadının boşanmasına bağlı olarak eşten talep edebileceği standart bir miktar yoktur. Yukarıda sıralamış olduğumuz tüm unsurlar birlikte dikkate alınarak mahkemece uygun bir miktar tayin edilmektedir.
Yıpranma Tazminatı Ne Kadar?
Evlilik birlikteliğinin sona ermesine bağlı olarak diğer eşten talep edilecek manevi tazminat olarak düzenlenmiş yıpranma tazminatı için Türk Medeni Kanunumuzda bir miktar düzenlenmemiştir. Eşlerin kusur durumu, sosyal ve ekonomik durumları veya evlilik süresi gibi kriterler dikkate alınarak bir miktar belirlenir. Bu nedenle yıpranma tazminatı her durumda farklılık gösterebilecektir.
Evlilikte Yıpranma Payı Var Mı?
Türk Medeni Kanunumuzda boşanmaya bağlı olarak talep edilebilecek tazminat türleri, maddi tazminat ve manevi tazminat olmak üzere TM 174. Maddesinde düzenlenmiştir. Her ne kadar evlilikte yıpranma payı olarak bir düzenleme değilse de; Özellikle TMK 174 maddesinin ikinci cümlesinde yer alan manevi tazminat uygulamada daha çok yıpranma tazminatı olarak anılmaktadır.
Evlilikte Yıpranma Payı İçin Hukuki Destek Almalıyım?
Diğer maddi ve manevi tazminat davalarında olduğu gibi evlilikte yıpranma payı için açılan maddi ve manevi tazminat davaları hukuki açıdan oldukça önemlidir. Özellikle eşlerin kusur oranlarının belirlenmesinde yoğun bir hukuki çaba gerektirir. Ayrıca tazminat talebinde bulunan eşin evlilik birlikteliğinin sona ermesine bağlı olarak uğramış olduğu zararların yasal deliller ile dava dilekçesinde belirtilmesi önemlidir. Her ne kadar bu konuda bir zorunluluk bulunmasa da diğer hukuki davalarda olduğu gibi evlilik birliğinin sona ermesine bağlı olarak talep edilecek maddi ve maddi ve manevi tazminat davalarında hukuki destek alınması sürecin daha sağlıklı ilerlemesine imkân tanıyacaktır. Hak kaybı yaşamamak için alanında deneyimli bir Bursa boşanma hukuku avukatı ile görüşmenizi tavsiye ederiz.”
Bu içerik, Avukat Ataol Ertuğrul Gürlek tarafından genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır.
Burada yer alan bilgiler hukuki danışmanlık niteliği taşımaz ve avukat–müvekkil ilişkisi oluşturmaz.
Her hukuki uyuşmazlık kendi içinde farklı dinamikler barındırdığından, içerikte aktarılan bilgiler somut olayın koşullarına göre değişebilir. Hak kaybı yaşamamak adına konuya özel mutlaka bir avukattan profesyonel hukuki destek almanız tavsiye edilir.
Avukat Ataol Ertuğrul Gürlek, Bursa’da boşanma ve aile hukuku alanında hukuki danışmanlık ve dava vekilliği hizmeti sunmaktadır. Anlaşmalı ve çekişmeli boşanma davaları başta olmak üzere; velayet, nafaka, mal paylaşımı ve maddi–manevi tazminat uyuşmazlıklarında müvekkillerine profesyonel destek sağlamaktadır.
Uygulamada edindiği dosya bazlı tecrübe, güncel mevzuat bilgisi ve Yargıtay kararları ışığında geliştirdiği stratejik yaklaşımıyla her davayı somut olayın özelliklerine göre ele almaktadır. Süreç boyunca şeffaf iletişim, hukuki öngörülebilirlik ve sonuç odaklı çalışma prensibi ile hareket etmektedir.
